Forsal logo

Jakie choroby mogą kwalifikować do lekkiego stopnia niepełnosprawności? Sama diagnoza to za mało

Ten tekst przeczytasz w 5 minut
24 lutego 2026, 06:30
[aktualizacja 26 lutego 2026, 08:18]
Lekki stopień niepełnosprawności - choroby i schorzenia
Lekki stopień niepełnosprawności - choroby i schorzenia/Shutterstock
Do uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu lekkim mogą kwalifikować zarówno choroby metaboliczne (np. cukrzyca) jak i przewlekłe choroby układu krążenia (nadciśnienie) czy choroby narządu wzroku i ruchu. Oto lista schorzeń i chorób, które mogą być podstawą do wydania orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu lekkim. Warto pamiętać, że sama diagnoza nie jest równoznaczna z określonym stopniem niepełnosprawności - ważne jest to, jak wpływa na funkcjonowanie chorego.

By uzyskać orzeczenie o niepełnosprawności, należy zgłosić się do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie (PCPR) lub Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (MOPS) z wnioskiem o orzeczenie o niepełnosprawności. PZON (Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności) informuje o terminie badania lekarskiego. Takie orzeczenie jest przepustką do określonych przywilejów, których liczba zależy od stopnia niepełnosprawności.

Niezależnie od tego, czy chodzi o niepełnosprawność intelektualną, ruchową czy innego rodzaju, podział na stopnie jest ten sam i zależy on od zakresu ograniczenia sprawności organizmu. Może być więc znaczny, umiarkowany lub lekki. Również osobie z niepełnosprawnością w stopniu lekkim przysługują określone przywileje, choć oczywiście nie tak liczne jak osobom z pozostałymi stopniami niepełnosprawności.

Przykład

Sama cukrzyca czy nadciśnienie, zwłaszcza niepowikłane i ustabilizowane lekami nie kwalifikują do orzeczenia o niepełnosprawności. Podobnie jak wada wzroku czy słuchu, jeśli daje się je korygować szkłami korekcyjnymi lub aparatem słuchowym.

Symbole schorzeń na orzeczeniach o niepełnosprawności

Przyczyny niepełnosprawności mogą być różne, także dla niepełnosprawności w stopniu lekkim. Na orzeczeniu o niepełnosprawności mogą znaleźć się następujące symbole schorzeń - przyczyn niepełnosprawności:

  • 1-U – upośledzenie umysłowe,
  • 02-P – choroby psychiczne,
  • 03-L – zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu,
  • 04-O – choroby narządu wzroku,
  • 05-R – upośledzenie narządu ruchu,
  • 06-E – epilepsja,
  • 07-S – choroby układu oddechowego i krążenia,
  • 08-T – choroby układu pokarmowego,
  • 09-M – choroby układu moczowo-płciowego,
  • 10-N – choroby neurologiczne,
  • 11-I – inne, w tym schorzenia: metaboliczne, endokrynologiczne, zaburzenia enzymatyczne, choroby zakaźne i odzwierzęce, choroby układu krwiotwórczego,
  • 12-C – całościowe zaburzenia rozwojowe.

Orzeczenie może zawierać więcej niż jeden symbol przyczyny niepełnosprawności, nie więcej niż trzy symbole schorzeń, które w porównywalnym stopniu wpływają na zaburzenie funkcji organizmu.

Ważne

Nie istnieje zamknięta lista chorób, które automatycznie kwalifikują do otrzymania orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności. Każda sytuacja badana jest indywidualnie. Ważny jest stopień nasilenia danego schorzenia oraz jego wpływ na funkcjonowanie pacjenta.

Lista schorzeń i chorób, które mogą kwalifikować do orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu lekkim

Do nadania tytułu osoby niepełnosprawnej, a co za tym idzie również korzystania z określonych ulg i przywilejów, niezbędne jest wydanie orzeczenia o niepełnosprawności. Z kolei do wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (to osobne orzeczenie) kluczowa jest nie tylko dokumentacja medyczna, lecz także ocena stanu zdrowia i sprawności organizmu przez komisję orzekającą.

Ważne

Choć nie istnieje żadna oficjalna lista schorzeń i chorób, które jednoznacznie wskazywałyby na lekki stopień niepełnosprawności, poszczególne choroby mogą być podstawą do wydania takiego orzeczenia. Wszystko zależy jednak od tego, jak dana choroba wpływa na sprawność.

Zgodnie z art. § 32 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, przy kwalifikowaniu do znacznego, umiarkowanego i lekkiego stopnia niepełnosprawności bierze się pod uwagę zakres naruszenia sprawności organizmu spowodowany przez:

  • upośledzenie umysłowe począwszy od upośledzenia w stopniu umiarkowanym,
  • choroby psychiczne,
  • zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu (głuchota, głuchoniemota),
  • choroby narządu wzroku,
  • upośledzenia narządu ruchu,
  • epilepsja w postaci nawracających napadów padaczkowych spowodowanych różnymi czynnikami etiologicznymi lub wyraźnymi następstwami psychoneurologicznymi,
  • choroby układu oddechowego i krążenia (m.in. przewlekłe obturacyjne i ograniczające, zakaźne choroby płuc prowadzące do niewydolności oddechowej, wrodzone i nabyte wady serca, choroba niedokrwienna serca, kardiomiopatie, nadciśnienie tętnicze z powikłaniami narządowymi, niewydolność żył głębokich)
  • choroby układu pokarmowego powodujące powikłania, ograniczające wydolność narządów,
  • choroby układu moczowo-płciowego (m.in. choroby nerek prowadzące do ostrej lub przewlekłej mocznicy),
  • choroby neurologiczne (np. naczyniopochodny udar mózgu przemijający, odwracalny, dokonany, prowadzący do okresowych lub trwałych deficytów neurologicznych o różnym stopniu nasilenia, pourazowa cerebrastenia i encefalopatia, choroby zapalne ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego prowadzące do trwałych deficytów neurologicznych
  • inne, nie wymienione wyżej choroby i schorzenia (w tym choroby zakaźne lub zespoły nabytego upośledzenia odporności w zależności od fazy zakażenia, przewlekłe wielonarządowe choroby odzwierzęce w II i III okresie choroby zależnie od zmian narządowych, choroby układu krwiotwórczego o różnej etiologii, znacznego stopnia zeszpecenia powodujące stałe ograniczenia w kontaktach międzyludzkich, jak i pracy zawodowej),
  • całościowe zaburzenia rozwojowe, powstałe przed 16 rokiem życia, z utrwalonymi zaburzeniami interakcji społecznych lub komunikacji werbalnej oraz stereotypiami zachowań, zainteresowań i aktywności.

Kluczową rolę w przygotowaniu dokumentacji, dzięki której można uzyskać orzeczenie o stopniu niepełnosprawności odgrywa lekarz specjalista, który ocenia jak bardzo dane schorzenie wpływa na codzienne funkcjonowanie chorego i sprawność jego organizmu. Sama jednostka chorobowa nie oznacza automatycznie stopnia niepełnosprawności, o tym warto pamiętać i podkreślamy to w każdym artykule.

Wbrew krzykliwym nagłówkom: ani sama cukrzyca ani nadciśnienie tętnicze nie muszą dawać "przepustki" do uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności (także w stopniu lekkim), a tym samym do szeregu przywilejów. Zawsze decydujące jest to, jak choroba wpływa na codzienne funkcjonowanie i czy np. powoduje konieczność pomocy ze strony innych w wykonywaniu czynności lub dostosowanie stanowiska pracy.

Podstawa prawa

Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności

Copyright
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję
Źródło: forsal.pl
oprac. Beata Jasina-Wojtalak

Absolwentka filologii polskiej i studiów z zakresu samorządu terytorialnego i polityki regionalnej na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się tematyką społeczną, zdrowotną oraz zagadnieniami związanymi z zabezpieczeniem społecznym i świadczeniami dla rodzin, seniorów oraz osób bezrobotnych. W przeszłości związana z wydawnictwami Edipresse Polska i ZPR Media. W swojej pracy koncentruje się na wyjaśnianiu przepisów w przystępny sposób. Zainteresowana reportażem społecznym i tematyką feministyczną.

Zobacz wszystkie artykuły tego autoraOddajesz krew honorowo? W 2026 roku zmieniły się zasady dotyczące dni wolnych »
Zapisz się na newsletter
Zapisz się na newsletter Forsal.pl „Finanse osobiste” i otrzymuj najważniejsze informacje finansowe, które mogą wpłynąć na Twoje finanse osobiste.

Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich

Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj