Jednym z warunków przyjęcia nowego państwa do strefy euro jest
utrzymanie deficytu budżetowego na poziomie poniżej 3 proc. PKB. Zobacz,
jak państwa należące do strefy euro dbają o finanse publiczne i jak na
ich tle wypada Polska.
Jednym z warunków przyjęcia nowego państwa do strefy euro jest utrzymanie deficytu budżetowego na poziomie poniżej 3 proc. PKB. Zobacz, jak państwa należące do strefy euro dbają o finanse publiczne i jak na ich tle wypada Polska.
Grecja jest w strefie euro od 2002 roku, czyli od momentu, gdy wspólna waluta znalazła się fizycznie w portfelach europejczyków. Właściwie nigdy nie spełniała jednego z dwóch fiskalnych warunków przyjęcia do strefy. Deficyt budżetowy Grecji zawsze był powyżej 3 proc. PKB. Największą dziurę w państwowej kasie Grecja odnotowała w 2009 roku 15,7 proc. PKB. W 2010 Hellada otrzymała pomoc finansową w wysokości 110 mld euro, co nieco poprawiło jej sytuację, pomimo to, w 2013 roku, deficyt budżetowy Grecji był na poziomie 12,7 proc. PKB.
Od początki istnienie strefy euro Irlandia nie tylko utrzymywała deficyt budżetowy poniżej 3 proc., ale miała nadwyżkę budżetową. Dopiero z początkiem kryzysu finansowego, w 2008 roku, dziura w budżecie Irlandii zaczęła się powiększać. Kulminacyjnym punktem był rok 2010, gdy niedobory z kasie państwa były na poziomie 30,6 proc. PKB., rekordowym w całej historii wszystkich państw strefy euro. W listopadzie tego roku Irlandia dostała pomoc unijną w wysokości 85 mln euro. Do 2013 roku deficyt budżetowy zmniejszył się do 7,2 proc. PKB.
Deficyt budżetowy Hiszpanii do rozpoczęcia kryzysu był pod pełna kontrolą. W latach 2005-2007 Hiszpania notowała nawet nadwyżkę w budżecie. Od 2008 roku niedobory w kasie znacznie przewyższają 3 procentowy poziom konwergencji. W 2013 r. deficyt budżetowy Hiszpanie wynosił 7,1 proc. PKB.
Cypr został przyjęty do strefy euro na początku 2008 roku. I to był ostatni rok w którym cypryjski deficyt budżetowy spełniał warunki konwergencji. Jeszcze w 2008 roku cypryjska budżet był na plusie notując nadwyżkę na poziomie 0,9 proc. PKB. W kolejnych latach dziura budżetowa urosła i utrzymywała się powyżej 3-procentowego progu. W 2013 deficyt budżetowy wynosił 5,4 proc.
Portugalia to czwarty kraj wchodzący w skład tak zwanej PIGS (Portugal, Ireland, Greece, Spain), grupy państw najmocniej dotkniętych kryzysem z 2008 roku. Portugalia w strefie euro jest od samego początku, jednak dziury w budżecie poniżej 3 proc. PKB nigdy nie zdołała utrzymać . W 2013 roku deficyt budżetowy był na poziomie 4,9 proc. PKB.
Francja także dotkliwie odczuła skutki kryzysu finansowego. Do 2008 roku deficyt budżetowy Francji oscylował w okolicy 3 proc. W 2009 dziura w finansach publicznych zwiększyła się do 7,5 proc. PKB. W następnych latach Francja zaczęła stopniowa zmniejszać niedobory w swoim budżecie. W 2013 roku deficyt budżetowy Francji był na poziomie 4,3 proc. PKB.
Deficyt budżetowy Włoch w ostatnich dwóch latach wynosił 3 proc. PKB, czyli dokładnie tyle ile wyznacza poziom konwergencji. Największą dziurę budżetową Włoch odnotowały w drugim roku kryzysu, w 2009 roku. Wtedy deficyt budżetowy wzrósł do 5,5 proc. PKB.
Malta została przyjęta do strefy euro w styczniu 2008 roku i dlatego od 2005 do 2007 roku jej deficyt budżetowy był poniżej 3 proc. PKB. W pierwszym roku kryzysu i jednocześnie pierwszym roku w strefie euro dziura budżetowa Malty wzrosła do 4,6 proc. PKB. W 2013 roku deficyt budżetowy powrócił do poziomu poniżej 3 proc. i wynosił 2,8 proc. PKB.
Słowacja przyjęła wspólną walutę rok po Malcie, czyli w 2009 roku. I do roku poprzedzającego wstąpienie do strefy euro deficyt budżetowy Słowacji utrzymywała się poniżej 3 proc. PKB. Natomiast już w 2009 roku dziura w słowackim budżecie zwiększyła się do 8 proc. PKB. W kolejnych latach deficyt stopniowo był zmniejszany. W 2013 roku wynosił 2,8 proc. PKB.
W 2013 roku deficyt budżetowy Belgii była na poziomie 2,6 proc. PKB. Jednak wcześniej także Belgia nie ustrzegła się nadmiernego zadłużenia. Podczas kryzysu (w latach 2009-2012) dziura budżetowa w belgijskiej kasie wyniosła od 5,6 do 3,8 proc. PKB.
W Holandii, podobnie jak w innych państwach starej unii, najtrudniejszym okresem pod względem budżetowym były lata 200- 2012. W tym czasie holenderski rząd nie zdołał utrzymać deficyty budżetowego poniżej poziomu konwergencji. W 2009 roku Holandia miała największą dziurę w budżecie 5,6 proc. PKB i przez kolejne trzy lata była na poziomie powyżej 3 proc. W 2013 roku deficyt budżetowy Holandii zmniejszył się do 2,5 proc. PKB.
Litwa zostanie przyjęta do strefy euro dopiero w styczniu 2015 r., dlatego, jako kandydat, jest zobowiązana do wypełnienia wszystkich kryteriów konwergencji, w tym utrzymania deficytu budżetowego na poziomie poniżej 3 proc. PKB. W 2013 deficyt finansów publicznych Litwy był na poziomie 2,2 proc. PKB.
Finlandia to jedno z nielicznych państw, których deficyt budżetowy od 2002 roku nie przekroczył poziomu 3 proc. PKB. Nawet w najtrudniejszym okresie dla całej Europy Finlandia utrzymywała deficyt na poziomie nie większym niż 2,5 proc. Wcześniej (w latach 2002-2008) Finlandia notowała nadwyżki budżetowe nawet do 5,3 proc. PKB. W 2013 deficyt budżetowy Finlandii wynosił 2,1 proc. PKB.
Od 2002 roku tylko trzy razy nierównowaga w budżecie Austrii była powyżej 3 proc. PKB. Pierwszy raz było to w 2004 roku. Później jeszcze dwukrotnie dziura budżetowa przekroczyła 3 proc. PKB. W 2013 roku deficyt budżetowy Austrii był na poziomie 1,5 proc. PKB.
Łotwa jako najmłodszy, pod względem stażu, członek strefy euro (od stycznia 2014 r.) w ostatnich dwóch latach spełniała warunki konwergencji. W 2013 roku deficyt budżetowy Łotwy był na poziomie 1 proc. PKB, a rok wcześniej wynosił wynosił 1,3 proc. PKB. Także przed kryzysem finansowym z 2008 roku łotewski budżet był prawie zrównoważony. W latach 2002- 2007 deficyt nie przekroczył 2,3 proc. Większa dziura budżetowa pojawiła się wraz z rozpoczęcie kryzysu finansowego. Najgorszy okazał się rok 2009. Wtedy deficyt w kasie Łotwy sięgnął 9,2 proc. PKB.
Estonia to jeden z trójki krajów, które nigdy nie przekroczyły 3-procentowego progu. Tylko raz, w 2008 roku, deficyt budżetowy Estonii był na poziomie 3 proc. PKB, ale było to na długo przed przystąpieniem do strefy euro, które nastąpiło w styczniu 2011 r. W 2013 roku dziura budżetowa wynosiła 0,2 proc. PKB.
W 2013 roku budżet Niemiec był w idealnej równowadze (0 proc. PKB). Jednak w poprzednich latach deficyt budżetowy Niemiec wielokrotnie przekraczał poziom 3 proc. PKB. ustalony w warunkach konwergencji. Największą dziurę budżetowa Niemcy odnotowały w 2003 i 2010 roku po 4,2 proc. PKB.
W ciągi 12 lat Luksemburg tylko trzykrotnie odnotował deficyt budżetowy nigdy nie przekraczając 3 proc. PKB. Najwyższy był w 2004 roku 1,1 proc. PKB. W 2013 roku Luksemburg miał nadwyżkę budżetową w wysokości 0,1 proc. PKB.
A jak na tle państw strefy euro radzi sobie Polska? Chyba nie najlepiej, bo od 2009 r. Komisja Europejska stosuje wobec Polski procedurę nadmiernego deficytu. Co prawda ostatnio KE widzi poprawę naszych finansów i twierdzi, że Polska jest na dobrej do redukcji deficytu finansów publicznych poniżej dozwolonego poziomu 3 proc. PKB. W związku z tym procedura została zawieszona. Zawieszona, ale jeszcze nie zamknięta. Polska zobowiązana jest do redukcji nominalnego deficytu finansów publicznych w 2014 r. do 3,9 proc. PKB, a w 2015 do 2,8 proc. PKB. Dopiero po spełnieniu tych warunków procedura wobec Polski może zostać zamknięta w 2016 r.
Drugim warunkiem konwergencji fiskalnej jest poziom długi publicznego, który nie powinien przekraczać 60 proc. PKB.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję
Źródło: forsal.pl
Powiązane
Zobacz
|