Zasady przyznawania ryczałtu energetycznego oraz grupy uprawnionych beneficjentów

Ryczałt energetyczny jest specjalną formą wsparcia finansowego, której zasady przyznawania reguluje ustawa z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Głównym założeniem tego świadczenia jest częściowe odciążenie budżetów domowych w zakresie wydatków na energię elektryczną, gazową oraz cieplną. Środki te są wypłacane cyklicznie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i co roku podlegają obowiązkowej waloryzacji, co pozwala na dostosowanie ich wysokości do aktualnych kosztów życia. Od 1 marca 2025 roku kwota ta została ustalona na poziomie 312,71 zł miesięcznie, natomiast zgodnie z prognozami od marca 2026 roku wzrośnie ona do 328,03 zł. Istotnym ułatwieniem dla starających się o te fundusze jest fakt, że ich przyznanie nie zależy od wysokości osiąganych dochodów. Prawo do otrzymania ryczałtu posiadają przede wszystkim kombatanci oraz osoby uznane za represjonowane, a także żołnierze pełniący niegdyś zastępczą służbę wojskową poprzez przymusowe zatrudnienie w kopalniach węgla, kamieniołomach czy zakładach wydobycia rud uranu. Wsparcie to przysługuje również wdowom i wdowcom pozostającym po tych osobach, o ile pobierają oni świadczenia emerytalne lub rentowe.

Procedura ubiegania się o dofinansowanie do energii i wymagana dokumentacja

Proces wnioskowania o ryczałt energetyczny wymaga wypełnienia i złożenia formularza o symbolu ZUS-ERK, który można pobrać bezpośrednio w oddziałach ZUS lub za pośrednictwem oficjalnej strony internetowej urzędu. Kluczowym elementem formalnym jest dołączenie do wniosku dokumentacji potwierdzającej posiadane uprawnienia. W przypadku kombatantów oraz osób represjonowanych niezbędna jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, która stanowi oficjalne potwierdzenie okresów działalności lub doznanych represji. Osoby owdowiałe po uprawnionych świadczeniobiorcach muszą przedłożyć dokument poświadczający ich status jako uprawnionego członka rodziny, natomiast byli żołnierze przymusowo zatrudniani powinni dostarczyć odpowiednie zaświadczenie wydane przez Wojskową Komendę Uzupełnień. Kompletne dokumenty można składać w dowolnym terminie, a organ rentowy ma 30 dni na wydanie decyzji od momentu wyjaśnienia ostatniej okoliczności. W sytuacji otrzymania decyzji odmownej wnioskodawcy przysługuje prawo do wniesienia odwołania w formie pisemnej lub ustnej do protokołu, które kierowane jest do właściwego okręgowego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych za pośrednictwem jednostki ZUS wydającej odmowę.

Dodatkowe formy wsparcia finansowego i pozafinansowego dla kombatantów

Oprócz ryczałtu energetycznego osoby o statusie kombatanta mogą ubiegać się o szereg innych dodatków do świadczeń podstawowych, które również podlegają waloryzacji w marcu 2026 roku. Dodatek kombatancki wzrośnie z dotychczasowych 330,07 zł do kwoty 364,59 zł miesięcznie, a dodatek kompensacyjny osiągnie poziom 52,23 zł. Żołnierze zastępczej służby wojskowej po waloryzacji otrzymają 348,22 zł, natomiast osoby deportowane do pracy przymusowej mogą liczyć na kwoty od 17,46 zł do 330,86 zł w zależności od czasu trwania zatrudnienia. Poza stałymi comiesięcznymi wypłatami Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oferuje szeroki wachlarz pomocy celowej, która obejmuje między innymi dofinansowania do zakupu aparatów słuchowych, opłacenie leczenia uzdrowiskowego czy pokrycie kosztów rehabilitacji. Istnieje także możliwość wystąpienia o doraźną pomoc finansową o charakterze jednorazowym lub okresowym, która jest przyznawana po analizie indywidualnej sytuacji wnioskodawcy i spełnieniu określonych kryteriów socjalnych.