- Kobietom, które skończyły 56 lat i mężczyznom, którzy skończyli 61 lat, Kodeks Pracy gwarantuje ochronę przed zwolnieniem
- W tych sytuacjach ochrona przedemerytalna pracownika po 56. roku życia nie obowiązuje
- Jakie warunki należy spełnić, żeby otrzymać świadczenie przedemerytalne?
- Ile wynosi świadczenie przedemerytalne?
- Jak długo można pobierać świadczenie przedemerytalne?
Kobietom, które skończyły 56 lat i mężczyznom, którzy skończyli 61 lat, Kodeks Pracy gwarantuje ochronę przed zwolnieniem
Zgodnie z art. 39 Kodeksu pracy, pracownicy zatrudnieni na umowę o pracę podlegają szczególnej ochronie, jeśli do osiągnięcia wieku emerytalnego (wynoszącego 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn) pozostało im mniej niż cztery lata, a jednocześnie posiadają staż uprawniający do uzyskania emerytury. W praktyce oznacza to, że pracodawca nie może wypowiedzieć umowy kobiecie, która ukończyła 56 lat, ani mężczyźnie po 61. roku życia.
W tych sytuacjach ochrona przedemerytalna pracownika po 56. roku życia nie obowiązuje
Choć ochrona przedemerytalna często chroni pracowników przed utratą zatrudnienia, nie ma ona zastosowania w każdej sytuacji. Nie obejmuje m.in. osób zatrudnionych na umowach terminowych, jeśli wygasa ona przed osiągnięciem wieku emerytalnego. Przestaje również obowiązywać w przypadku upadłości pracodawcy lub likwidacji przedsiębiorstwa.
W takich okolicznościach pracownicy mogą jednak skorzystać z innych form wsparcia przewidzianych przepisami. Jedną z nich jest świadczenie przedemerytalne, uregulowane w ustawie z 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych. To comiesięczna pomoc finansowa dla osób w wieku przedemerytalnym, które utraciły pracę z przyczyn od siebie niezależnych, na przykład wskutek likwidacji zakładu, i mimo podejmowanych starań nie są w stanie znaleźć nowego zatrudnienia.
Celem tego świadczenia jest zapewnienie środków do życia w okresie przejściowym pomiędzy zakończeniem aktywności zawodowej a uzyskaniem prawa do emerytury. Aby je otrzymać, konieczne jest spełnienie określonych wymogów, w tym dotyczących wieku, odpowiedniego stażu ubezpieczeniowego oraz rejestracji w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna.
Jakie warunki należy spełnić, żeby otrzymać świadczenie przedemerytalne?
Zasady przyznawania świadczenia przedemerytalnego są ściśle określone w przepisach i uwzględniają różne sytuacje, w jakich mogą znaleźć się osoby tuż przed osiągnięciem wieku emerytalnego.
Prawo do tego wsparcia ma osoba, która spełnia co najmniej jeden z poniższych warunków:
- utraciła pracę w wyniku likwidacji lub niewypłacalności pracodawcy i w dniu rozwiązania umowy miała ukończone co najmniej 56 lat (kobieta) lub 61 lat (mężczyzna), a także odpowiedni staż emerytalny wynoszący minimum 20 i 25 lat;
- została zwolniona z przyczyn dotyczących zakładu pracy, przepracowała u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy, ukończyła 55 lat (kobieta) lub 60 lat (mężczyzna) oraz posiada 30 lub 35 lat okresów składkowych i nieskładkowych;
- prowadziła działalność gospodarczą przez co najmniej 24 miesiące, opłacała składki na ubezpieczenia społeczne, a następnie zakończyła ją z powodu ogłoszenia upadłości;
- utraciła prawo do renty po minimum 5 latach jej pobierania albo przestała otrzymywać świadczenie opiekuńcze (np. pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy), które było wypłacane nieprzerwanie przez co najmniej 365 dni;
- posiada bardzo długi staż pracy – co najmniej 35 lat w przypadku kobiet i 40 lat w przypadku mężczyzn – i została zwolniona z przyczyn leżących po stronie pracodawcy.
Dodatkowo konieczne jest zarejestrowanie się jako osoba bezrobotna, pobieranie zasiłku dla bezrobotnych przez minimum 180 dni oraz złożenie wniosku do ZUS w ciągu 30 dni od uzyskania dokumentu potwierdzającego ten okres.
Spełnienie wszystkich wymogów umożliwia uzyskanie stałego świadczenia, które zapewnia dochód do momentu przejścia na emeryturę. To rozwiązanie stanowi ważne wsparcie dla osób w wieku przedemerytalnym, zapewniając im większą stabilność finansową w okresie przejściowym.
Ile wynosi świadczenie przedemerytalne?
Świadczenie przedemerytalne jest regularnie waloryzowane zgodnie z zasadami i terminami określonymi w ustawie z 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych. Ma ono formę ryczałtową, czyli jednakową dla wszystkich uprawnionych, i podlega corocznym podwyżkom. Od 1 marca 2026 roku jego wysokość wynosi 1993,76 zł.
Jak długo można pobierać świadczenie przedemerytalne?
Świadczenie przedemerytalne przysługuje do czasu osiągnięcia ustawowego wieku emerytalnego, który obecnie wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Ma ono charakter przejściowy i służy zapewnieniu środków do życia w okresie między zakończeniem aktywności zawodowej a uzyskaniem prawa do emerytury. Po osiągnięciu tego wieku wypłata świadczenia zostaje automatycznie zakończona, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznaje emeryturę z urzędu, bez potrzeby składania dodatkowego wniosku.
Dorabianie na świadczeniu przedemerytalnym. Można, ale są limity
Osoby pobierające świadczenie przedemerytalne mogą podejmować dodatkową pracę, jednak muszą uważnie kontrolować wysokość osiąganych dochodów. Przekroczenie określonych limitów może skutkować obniżeniem świadczenia, a w niektórych przypadkach nawet jego czasowym zawieszeniem. Dorabianie jest więc możliwe, ale wymaga przestrzegania obowiązujących progów i bieżącego monitorowania przychodów.
Świadczenie przedemerytalne może zostać zmniejszone lub wstrzymane, jeśli uprawniony:
- osiąga dochody z działalności gospodarczej, od których odprowadzane są składki na ubezpieczenia społeczne,
- pełni czynną służbę wojskową lub służbę w formacjach mundurowych, takich jak Policja, Straż Graniczna, Państwowa Straż Pożarna, Służba Więzienna, Służba Celno-Skarbowa, CBA, ABW, AW, SKW czy SWW,
- uzyska prawo do innego świadczenia, np. renty z tytułu niezdolności do pracy, renty inwalidzkiej, renty strukturalnej lub podobnego świadczenia wypłacanego za granicą – w takim przypadku wypłata świadczenia przedemerytalnego zostaje całkowicie zawieszona.
Świadczenie przedemerytalne – limity dorabiania od 1 marca 2026
Świadczenie przedemerytalne ulega obniżeniu, gdy miesięczne dochody uprawnionego przekroczą 25% przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego roku, ogłaszanego przez Prezesa GUS – jest to tzw. dopuszczalny próg przychodu. Jeśli jednak zarobki nie przekraczają 70% przeciętnego wynagrodzenia (czyli tzw. kwoty granicznej), świadczenie nie zostaje zawieszone, a jedynie pomniejszone.
W praktyce oznacza to, że po przekroczeniu niższego limitu świadczenie jest redukowane o kwotę przekroczenia. Natomiast osiągnięcie dochodu powyżej wyższego progu skutkuje całkowitym wstrzymaniem wypłat.
W okresie od 1 marca 2026 r. do 28 lutego 2027 r. obowiązują następujące limity:
- dopuszczalna kwota przychodu (25 proc. przeciętnego wynagrodzenia za 2025 r.) – 2255,90 zł; jej przekroczenie powoduje zmniejszenie świadczenia,
- graniczna kwota przychodu (70 proc. przeciętnego wynagrodzenia za 2024 r.) – 6232,50 zł; dochód powyżej tej sumy oznacza zawieszenie wypłaty świadczenia.
Podstawa prawna:
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. 1974 Nr 24 poz. 141)
- Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. 2004 nr 120 poz. 1252)
- Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 1998 Nr 162 poz. 1118)
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2025 r. w sprawie wysokości zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2026 r. (Dz.U. z 2025 r., poz. 1048)
- Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 15 stycznia 2026 r. w sprawie średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w 2025 r.
- Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 15 stycznia 2026 r. w sprawie średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów w 2025 r.
- Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2026 r. w sprawie realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w 2025 r. w stosunku do 2024 r.
- Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2026 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2025 r.
- Komunikat Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 lutego 2026 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2026 r. (M.P. 2026 poz. 202)