Co zmienia się w sklepach od 17 lutego i kogo dotyczą nowe zasady?

Od 17 lutego 2026 r. klienci w polskich sklepach zobaczą nowy, widoczny symbol przy stoiskach z owocami i warzywami - graficzną flagę kraju pochodzenia. Ma to ułatwić szybki wybór produktów i wyeliminować konieczność szukania małych etykiet z drobnym drukiem.

• Od 17 lutego 2026 r. obowiązek graficznego oznaczania kraju pochodzenia (flaga) przy świeżych owocach, warzywach i bananach sprzedawanych luzem.
• Dotyczy sprzedaży luzem, pakowania w sklepie oraz towarów przygotowanych do natychmiastowej sprzedaży - nie obejmuje produktów wcześniej zapakowanych przez producenta.
• Za wdrożenie i czytelność oznaczeń odpowiada sprzedawca (sklep); zmiany mają charakter prokonsumencki.

Co się zmienia

Od połowy lutego w sklepach pojawi się obowiązek umieszczania czytelnej grafiki flagi kraju pochodzenia przy: świeżych owocach i warzywach sprzedawanych luzem, produktach pakowanych w sklepie na życzenie klienta oraz towarach przygotowanych do natychmiastowej sprzedaży. To uzupełnienie dotychczasowych obowiązków informacyjnych - flagi mają wzmocnić czytelność danych, nie zastępować szczegółowych etykiet.

Kary za brak oznaczeń. Ile może zapłacić sklep?

Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS) zapowiada kontrole po wejściu w życie nowych przepisów. Brak wymaganych oznaczeń kraju pochodzenia może skutkować karą finansową, a w skrajnych przypadkach także nakazem wycofania produktu ze sprzedaży do czasu usunięcia nieprawidłowości.

Wysokość sankcji zależy od skali naruszenia, liczby produktów oraz tego, czy sklep był już wcześniej kontrolowany. Inspekcja przypomina, że odpowiedzialność spoczywa na sprzedawcy - nawet jeśli błędne informacje wynikają z pomyłki dostawcy.

Kogo dotyczą nowe zasady?

Nowe oznaczenia obowiązują sprzedawców detalicznych - czyli wszystkie sklepy oferujące produkt końcowemu klientowi. Obejmuje to zarówno duże sieci supermarketów, jak i małe warzywniaki czy stoiska, jeśli sprzedają produkt luzem lub pakują go na miejscu. Produkty zapakowane wcześniej przez producenta nie są objęte obowiązkiem graficznej flagi.

Co z targowiskami i małymi sklepami?

Nowe przepisy obejmują również małe sklepy i targowiska, jeśli sprzedają świeże owoce i warzywa luzem. Oznacza to, że również sprzedawcy detaliczni na bazarach muszą w czytelny sposób informować o kraju pochodzenia towaru.

W praktyce wystarczy tabliczka lub etykieta z nazwą kraju i graficzną flagą - ważne jednak, aby informacja była łatwo widoczna dla klienta i przypisana do konkretnego produktu.

Jak powinno wyglądać oznaczenie w praktyce?

• Grafika powinna być czytelna i umieszczona w widocznym miejscu przy produkcie, by klient od razu widział, czy wybiera produkt krajowy, czy importowany.
• Flaga pełni funkcję uzupełniającą - nie zastępuje informacji, które nadal muszą być podane (np. klasa jakości, odmiana, typ handlowy).
• Produkty oznaczone według starych zasad będą mogły pozostać w obrocie do wyczerpania zapasów (procedura przejściowa).

Dlaczego wprowadzono zmiany?

Ministerstwo i inspekcje tłumaczą, że chodzi o większą przejrzystość i ochronę konsumenta - dzięki graficznemu oznaczeniu zakup ma być szybszy i mniej mylący (ważne dla osób wybierających lokalne produkty z powodów jakościowych, środowiskowych czy cenowych). Dla sklepów to obowiązek organizacyjny - zaprojektowanie i umieszczenie grafik oraz dopasowanie etykiet.

Co to oznacza dla klientów?

• Szybsze rozpoznanie kraju pochodzenia bez czytania drobnego druku.
• Brak wpływu na cenę czy jakość produktu - zmiana dotyczy wyłącznie sposobu prezentacji informacji.

Czy zmiany wpłyną na ceny?

Eksperci rynku handlu detalicznego nie spodziewają się, aby nowe obowiązki przełożyły się bezpośrednio na wzrost cen owoców i warzyw. Koszty związane z przygotowaniem oznaczeń są relatywnie niewielkie i jednorazowe.

Możliwy jest jednak pośredni efekt marketingowy - wyraźne oznaczanie produktów krajowych może zwiększyć ich sprzedaż kosztem importu, szczególnie w okresach wzmożonej podaży krajowej.

Czy flaga oznacza, że produkt jest „lepszy”?

Eksperci przypominają, że kraj pochodzenia nie jest równoznaczny z jakością. O jakości decydują m.in. klasa handlowa, świeżość, sposób transportu i przechowywania.

Flaga ma ułatwić konsumentom świadomy wybór, np. osobom, które:

• preferują produkty lokalne,
• chcą ograniczyć ślad węglowy,
• kierują się przyzwyczajeniami kulinarnymi.

Nie oznacza jednak, że produkt importowany jest gorszy - często pochodzi z regionów wyspecjalizowanych w danej uprawie.

Porady dla sklepów

1. Sprawdź szczegóły aktualnego komunikatu IJHARS i rozporządzenia - zaplanuj aktualizację grafik na stoiskach.
2. Przygotuj szablony flag w wysokiej rozdzielczości, które będą czytelne na etykietach cenowych i banerach.
3. Opracuj procedurę wymiany istniejących etykiet oraz poinformuj personel o nowych obowiązkach.
4. Skorzystaj z fazy przejściowej dla opakowań w magazynie (produkty zapakowane wcześniej mogą pozostać w obrocie).

Jak sieci handlowe przygotowują się do zmian?

Duże sieci handlowe już teraz dostosowują swoje systemy etykietowania. W praktyce oznacza to:

• nowe szablony etykiet cenowych z flagami krajów,
• automatyczne przypisywanie kraju pochodzenia w systemach kasowych,
• dodatkowe szkolenia dla pracowników działów świeżych.

Przedstawiciele branży podkreślają, że największym wyzwaniem jest częsta zmiana dostawców w przypadku owoców i warzyw sezonowych, co wymaga bieżącej aktualizacji oznaczeń na sali sprzedaży.

Jak często Polacy sprawdzają kraj pochodzenia żywności?

Według badań konsumenckich coraz więcej Polaków zwraca uwagę na kraj pochodzenia produktów spożywczych, szczególnie owoców i warzyw. Najczęściej wskazywane powody to:

• przekonanie o lepszej świeżości produktów krajowych,
• chęć wspierania polskich producentów,
• obawy dotyczące norm jakościowych poza UE.

Nowe oznaczenia mają skrócić czas podejmowania decyzji zakupowych i zwiększyć przejrzystość oferty w sklepach.

FAQ - najczęściej zadawane pytania

Źródła

Komunikat IJHARS - nowe zasady znakowania świeżych owoców, warzyw i bananów (wejście w życie: 17 lutego 2026 r.).