Według informacji podawanych przez "Politico", nowa populistyczna koalicja Babiša zaproponowała budżet na 2026 rok, w którym wydatki obronne są niższe o około 900 mln euro względem planów poprzedniego rządu. Oficjalnie na obronność ma trafić 1,8 proc. PKB, poniżej uzgodnionego przed laty progu 2 proc., który wreszcie, po ponad dekadzie dyskusji, osiągnęli wszyscy członkowie NATO.

Kreatywna księgowość zamiast czołgów. Czesi kombinują przy wydatkach na obronę

Czeski minister spraw zagranicznych Petr Macinka przekonuje, że cel 2 proc. PKB zostanie formalnie spełniony. W projekcie budżetu zapisano 2,1 proc. PKB na obronność. Tyle że 0,34 pkt proc. ma pochodzić z innych resortów, w tym z ministerstwa transportu. W praktyce oznacza to wliczanie do "wysiłku obronnego" m.in. budowy autostrady D11 łączącej Pragę z polską granicą.

To zabieg, który w NATO nie jest nowością. W ubiegłym roku Włochy rozważały wliczenie do realizacji celu 5 proc. PKB budowy mostu na Sycylię. Pomysł jednak szybko upadł po zdecydowanej reakcji USA. Dziś podobne wątpliwości budzi kreatywność Czech.

5 proc. PKB na obronność do 2035 roku. USA podnoszą poprzeczkę

W NATO coraz głośniej mówi się, że cofnięcie się poniżej 2 proc., nawet jeśli "na papierze" wskaźnik zostanie utrzymany, daje argument tym, którzy i tak kwestionują sens wspólnej polityki bezpieczeństwa. – Nie sądzę, by Mark Rutte przymknął na to oko – mówi jeden z dyplomatów NATO. Inny dodaje wprost, że trwanie przy 2 proc., bez realnego planu wzrostu, nie wzmocni NATO.

Coś niepokojącego dzieje się na Węgrzech. Wojsko ruszyło na granicę z Ukrainą
Coś niepokojącego dzieje się na Węgrzech. Wojsko ruszyło na granicę z Ukrainą

Zobacz również

Kontekst jest kluczowy. NATO uzgodniło w ubiegłym roku, że do 2035 roku państwa członkowskie będą przeznaczać 5 proc. PKB na obronność, z czego 3,5 proc. ma stanowić wydatki wojskowe. Tymczasem administracja Trumpa coraz wyraźniej sygnalizuje, że strategiczny ciężar USA przesuwa się ku Indo–Pacyfikowi i Zachodniej Półkuli.

Ruch Czechów wprawia w osłupienie całe NATO. Sąsiad Polski idzie pod prąd

Na krajowym podwórku decyzja rządu budzi sprzeciw prezydenta Petra Pavla, byłego wojskowego i byłego wysokiego rangą oficera NATO. Pavel określił cięcia jako nieodpowiedzialne i ostrzegł przed utratą wiarygodności w oczach sojuszników oraz Ukrainy. Choć nie zapowiada weta, uważa, że Czechy znalazłyby się w wąskim gronie państw "idących pod prąd".

Politolożka Petra Guasti wskazuje, że u źródeł decyzji leży nie tylko potrzeba konsolidacji finansów publicznych i ochrona wydatków socjalnych, lecz także ograniczone zainteresowanie Babiša sprawami obronności. Dodatkowo resort obrony kontrolowany jest przez koalicyjne ugrupowanie o sceptycznym stosunku do NATO.

Modernizacja armii zagrożona? Ambitne plany i niepewne finansowanie

Z kolei były doradca ds. bezpieczeństwa Tomas Pojar zwraca uwagę, że nawet ideologiczna bliskość z Trumpem nie zastąpi realnych nakładów. – Trump chce widzieć pieniądze i sprzęt – mówi wprost. Problem polega na tym, że czeska armia jest w trakcie ambitnej modernizacji. Praga zamówiła 44 czołgi Leopard 2A8 oraz bojowe wozy piechoty CV90, które mają stać się trzonem ciężkiej brygady zmechanizowanej deklarowanej wobec NATO do końca 2026 roku.

Z Polski jadą wagony potężnej broni na wojnę. Setki czołgi i armatohaubic
Z Polski jadą wagony potężnej broni na wojnę. Setki czołgi i armatohaubic

Zobacz również

Szef sztabu Jaromír Zůna przyznał jednak, że płatności mogą się opóźnić, a część programów modernizacyjnych zostać przesunięta w czasie. W praktyce oznacza to ryzyko zahamowania największych zakupów i osłabienia zdolności operacyjnych – dokładnie w momencie, gdy wschodnia flanka NATO, w tym Polska, zwiększa potencjał odstraszania.

Czechy to "najnowszy wróg NATO". Media ostro o ruchu sąsiada Polski

Dla Polski sprawa ma wymiar nie tylko polityczny, lecz także strategiczny. Nasz kraj konsekwentnie zwiększa wydatki obronne powyżej 4 proc. PKB, budując pozycję jednego z liderów wschodniej flanki. Jeśli sąsiad z południa zacznie ograniczać tempo modernizacji, powstanie asymetria potencjałów i politycznych ambicji.

Doszło do tego, że "Politico" wprost nazwało Czechów "najnowszym wrogiem NATO". W realiach wojny za wschodnią granicą i amerykańskiej presji na Europę każde odstępstwo od wspólnie wyznaczonego kursu traktowane jest jak test wiarygodności. W NATO coraz mniej miejsca pozostaje na półśrodki i księgowe zabiegi. Liczy się tempo modernizacji, realne zdolności i gotowość do ponoszenia kosztów bezpieczeństwa.