Kto nie może strajkować w 2026 r.? Te grupy pracowników są wyłączone z prawa do protestu

Strajk to zbiorowe powstrzymanie się pracowników od wykonywania pracy w celu rozwiązania sporu dotyczącego warunków pracy, płac lub świadczeń socjalnych oraz praw i wolności związkowych pracowników lub innych grup, którym przysługuje prawo zrzeszania się w związkach zawodowych.

Ogłoszenie strajku

Należy pamiętać, że strajk jest środkiem ostatecznym i nie może być ogłoszony bez uprzedniego wyczerpania możliwości rozwiązania sporu z pracodawcą przez związki zawodowe na drodze polubownej. Niemniej jednak strajk może być zorganizowany bez zachowania tych zasad, jeżeli bezprawne działanie pracodawcy uniemożliwiło przeprowadzenie rokowań lub mediacji, a także gdy pracodawca rozwiązał stosunek pracy z prowadzącym spór działaczem związkowym. Przez bezprawne działanie należy rozumieć np. niepodjęcie przez pracodawcę niezwłocznie rokowań po wystąpieniu podmiotu reprezentującego interesy pracownicze. Udział w strajku jest dobrowolny i przy podejmowaniu decyzji o ogłoszeniu strajku związki zawodowe powinny wziąć pod uwagę współmierność żądań do strat związanych ze strajkiem.

Strajk zakładowy ogłasza organizacja związkowa po uzyskaniu zgody większości głosujących pracowników, jeżeli w głosowaniu wzięło udział co najmniej 50% zatrudnionych. Ogłoszenie strajku powinno nastąpić co najmniej na 5 dni przed jego rozpoczęciem,

Pracownik w czasie strajku

Udział w strajku jest prawem pracownika-nie stanowi naruszenia obowiązków pracowniczych. W okresie strajku zorganizowanego zgodnie z przepisami prawa pracownik ma prawo do wszystkich świadczeń-w tym z ubezpieczeń społecznych-ze stosunku pracy z wyjątkiem prawa do wynagrodzenia. Okres strajku wlicza się do okresu zatrudnienia.

Zakaz strajku

Może wyróżnić dwie grupy pracowników którzy nie mogą strajkować- ze względu na rodzaj świadczonej pracy a także jej miejsce. I tak niedopuszczalne jest zaprzestanie pracy w wyniku akcji strajkowej na stanowiskach pracy, urządzeniach i instalacjach, na których zaniechanie pracy zagraża życiu i zdrowiu ludzkiemu lub bezpieczeństwu państwa np. w nie mogą zastrajkować lekarze i ratownicy medyczni ale i nadzorcy ruchu pociągów. Natomiast nie można strajkować we wszelkiego rodzaju służbach mundurowych – policji, wojsku, wywiadzie, służbie granicznej i celnej, a także Krajowej Administracji Skarbowej oraz jednostkach organizacyjnych ochrony przeciwpożarowej. Prawo do strajku nie przysługuje również pracownikom zatrudnionym w organach władzy państwowej, administracji rządowej i samorządowej, sądach oraz prokuraturze. W obronie osób które nie mogą strajkować związek zawodowy działający w innym zakładzie pracy może zorganizować strajk solidarnościowy nie dłuższy niż połowa dnia roboczego.

Inne możliwości akcji protestacyjnych

Zamiast strajku po wyczerpaniu trybu postępowania polubownego w sporze związków zawodowych z pracodawcą mogą być stosowane inne niż strajk formy akcji protestacyjnej, niezagrażające życiu lub zdrowiu ludzkiemu, bez przerywania pracy, z zastrzeżeniem przestrzegania obowiązującego porządku prawnego. Przykładem takiej akcji jest wywieszenie na budynku zakładu pracy informacji o postulatach np. podwyżek płac czy też oflagowanie Z prawa do takiej akcji protestacyjnej mogą korzystać także pracownicy którzy nie mają prawa do strajku. Natomiast rolnicy mają prawo do akcji protestacyjnej w sposób ustalony przez związki zawodowe rolników.