Pracownik z niepełnosprawnością w 2026 roku. Tych praw twój pracodawca musi przestrzegać

1. Krótszy czas pracy, ale nadal pełnopłatny. Jaki czas pracy dla osoby niepełnosprawnej?

W 2026 roku - wzorem lat minionych - standardy czasu pracy dla osób niepełnosprawnych są często dostosowane do ich potrzeb. Jest to jeden z absolutnie kluczowych elementów, o którym powinien każdy pracownik niepełnosprawnością, a przełożony bezwzględnie powinien się do tego dostosować.

Dokładne regulacje dotyczące czasu pracy zależne są od poziomu niepełnosprawności. W tym przypadku można wyróżnić dwa przypadki:

• Niepełnosprawność w stopniu lekkim - możliwość pracy przez 8 godzin dziennie, a łącznie 40 w tygodniu. W takim przypadku pracownikowi przysługują dodatkowe przerwy.
• Niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym lub ciężkim - maksymalny czas pracy to 7 godzin, a łącznie 35 godzin w tygodniu

Jednocześnie osoby zatrudniające osoby niepełnosprawne nie mogą nakładać na nich nadgodzin lub obowiązku pracy nocnej. Wyjątkiem jest tutaj sytuacja, w której to pracownik sam o to zawnioskuje, a lekarz wyrazi na to swoją zgodę.

Jednocześnie każdy pracownik z niepełnosprawnościami, niezależnie od stopnia, ma prawo do dodatkowej 15-minutowej przerwy wliczanej do czasu pracy. Może ona zostać przeznaczona na dowolną aktywność, której w danym momencie potrzebuje (np. odpoczynek od monitora, ćwiczenia).

2. Praca zdalna dla osoby niepełnosprawnej - nowość na żądanie pracownika

W 2026 roku w życie weszła nowa podstawa prawna, która sprawiła, że praca zdalna nie jest tylko benefitem, a realnym narzędziem, dzięki któremu możliwe jest wyrównywanie szans osób z niepełnosprawnościami. To pozwala wielu osobom faktycznie zaktywizować się zawodowo, wchodząc na rynek pracy.

Zgodnie z artykułem 67§6 Kodeksu pracy pracodawca ma obowiązek uwzględnienia wniosku o pracę zdalną złożonego przez osoby należące do określonej grupy pracowników. Mowa m.in. o: kobietach w ciąży, rodzicach dzieci do 4 roku życia, rodziców dzieci z niepełnosprawnościami, ale także opiekunach osób niepełnosprawnych, którzy są częścią rodziny. Warunkiem jest tutaj to, żeby organizacja pracy i rodzaj pracy nie uniemożliwiał wykonywania obowiązków zdalnie.

Choć w samym Kodeksie pracy osoby niepełnosprawne, jako grupa uprzywilejowana nie są wymienieni, tak znaczenie ma tutaj art 23a z Ustawy o rehabilitacji. Nakłada on bowiem na pracodawcę obowiązek zapewnienie "niezbędnych i racjonalnych usprawnień" dla pracownika z niepełnosprawnością. Oznacza to dostosowanie miejsca i warunków pracy do jego potrzeb, o ile nie generuje to nieproporcjonalnych obciążeń w stosunku do wykonywanej pracy.

Pracodawca, który zdecyduje się taki wniosek odrzucić, ma dokładnie 7 dni roboczych na to, aby przedstawić pisemne uzasadnienie swojej decyzji. Musi on wskazać, dlaczego wykonywanie danej pracy zdalnie jest niemożliwe ze względu na organizację pracy lub jej charakter.

3. Dodatkowy wypoczynek dla osoby niepełnosprawnej. Kiedy można wnioskować o dodatkowy urlop wypoczynkowy?

Osoby z niepełnosprawnościami z racji swoich przypadłości lub schorzeń często muszą częściej od przeciętnego pracownika korzystać z turnusów rehabilitacyjnych i urlopów. Jest to całkiem logiczne, zwłaszcza że takie osoby szczególnie powinny dbać o swój stan zdrowia. Wobec tego osoby z orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności mogą liczyć na dodatkowych 10 dni roboczych urlopu w roku kalendarzowym.

Prawo to łączy się z wymiarem urlopu, który wynika z Kodeksu pracy. To zaś oznacza, że pracownik, który może pochwalić się co najmniej 10-letnim stażem pracy ma do dyspozycji, zamiast 26, ma dokładnie 36 dni.

Nie oznacza to jednak, że każdemu przysługują dokładnie te same prawa, bo wymaga to przede wszystkim przepracowania przynajmniej jednego roku od dnia zaliczenia go do jednego z wcześniej wymienionych stopni niepełnosprawności. Co bardzo ważne, raz nabyte prawo przechodzi na kolejne lata i z dniem pierwszego stycznia nowego roku pracownikowi przypada nowe 36 dni urlopu.

Jednocześnie warto pamiętać, że prawo do tych dodatkowych 10 dni urlopu nie przypada osobom, które są uprawnione do urlopu przekraczającego owe 26 dni z powodu innych przepisów. Jeśli jednak wymiar jest niższy niż 10, wówczas dochodzi do swoistego uzupełnienia.

4. Dofinansowanie z PFRON dla pracujących niepełnosprawnych w 2026 roku

Praca osoby niepełnosprawnej niesie oczywiste korzystny dla samego zatrudnionego, który może aktywizować się zawodowo. Z takiego stanu rzeczy skorzystać może także pracodawca, który decyduje się na zatrudnienie takiej osoby. Jest to dodatkowy argument, który z powodzeniem można wykorzystać podczas negocjacji płacowych.

Kwoty dofinansowań z PFRON w 2026 roku kształtują się następująco:

Za schorzenia szczególne uznaje się choroby psychiczne, epilepsję, upośledzenie umysłowe. Dodatkowo za takie uznaje się także bycie niewidomym.

Co więcej, od 1 stycznia 2026 roku w życie weszły nowe przepisy, które wprowadzają nowe świadczenie wspierające. Osoby, które uzyskały od 70 do 77 punktów w skali potrzeby wsparcia, mogą ubiegać się o dodatkowe środki finansowe niezależne od dochodów z pracy. Dzięki temu mogą oni o wiele swobodniej czuć się w razie konieczności większych wydatków.