Niepełnosprawni i ich prawa w 2026 r. O tych przywilejach warto pamiętać

1. Nowa grupa niepełnosprawnych zyska prawo do świadczenia wspierającego w 2026 roku

Od 1 stycznia 2026 roku w życie weszły przepisy, wedle których świadczenie wspierające będą mogli otrzymać ludzie, którzy w decyzji o poziomie wsparcie otrzymali od 70 do 77 punktów. W takich przypadkach doszło do podziału tej grupy na dwie kategorie punktowe.

• Osoby z decyzją w przedziale od 70 do 74 punktów otrzymają 40% wysokości renty socjalnej
• Osoby z decyzją w przedziale od 75 do 77 punktów otrzymają 60% wysokości renty socjalnej

W tej sytuacji jest jednak pewna istotna uwaga; osobom, które otrzymały co najmniej 70 punktów w skali oceny potrzeby poziomu wsparcia, przysługiwało już prawo pobierania świadczenia wspierającego od 2024 r. Warunkiem było tutaj występowanie u opiekunów prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zasiłku opiekuńczego lub zasiłku opiekuna, które w ich przypadku pojawiło się po 31 grudnia 2023 roku.

2. Dostępność dla osób z niepełnosprawnościami

Dostępność dla osób niepełnosprawnych to temat arcyważny. Z jednej strony walczy to z pewnym odczłowieczaniem takich ludzi, a z drugiej stwarza też szansę do ich regularnej integracji ze społeczeństwem. Wobec tego instytucje publiczne, ale także niektórzy przedsiębiorcy prywatni zobligowani są do stwarzania warunków umożliwiających swobodne korzystanie z ich architektury czy informacji.

W tym kontekście niezwykle przydatne jest złożenie wniosku o zapewnienie dostępności. Można je złożyć samodzielnie lub za pośrednictwem przedstawiciela ustawowego. Ważne jest, aby taka osoba miała faktyczny interes w skorzystaniu z usług podmiotu, do którego kieruje wniosek. Jeśli dany podmiot - mimo wniosków - takiej dostępności nie zapewnił, to wówczas możliwe jest złożenie skargi do Prezesa Zarządu PFRON.

To właśnie PFRON jest instytucją, która w największym stopniu dba o to, aby dostępność dla osób niepełnosprawnych była standardem. Ma ona na swoim koncie kilka udanych projektów, dzięki którym możliwe jest pełne uczestnictwo w życiu społeczeństwa przez wielu ludzi dotkniętych niepełnosprawnością.

3. Niepełnosprawny w pracy - o jakich zasadach warto pamiętać w 2026 roku?

Niepełnosprawność nie musi zawsze oznaczać niezdolność do pracy. Oczywiście, jest to w wielu przypadkach przeszkoda, jednak prawo przewiduje kilka uprawnień. Te mają pomóc w jak najskuteczniejszym wejściu na rynek pracy, a zakres przywilejów zależy od stopnia niepełnosprawności.

Przywileje, z których mogą skorzystać osoby niepełnosprawne to m.in.:

• Dodatkowa przerwa w pracy (każdy stopień niepełnosprawności)
• Dodatkowy urlop (umiarkowany i znaczny stopień)
• Zwolnienie z pracy na turnus rehabilitacyjny (umiarkowany i znaczny stopień)
• Krótszy czas pracy (umiarkowany i znaczny stopień)
• Dofinansowanie wynagrodzenia z PFRON (każdy stopień niepełnosprawności)

Osobom niepełnosprawnym przysługuje też pierwszeństwo w skierowaniu do udziału w formach pomocy. Co więcej, nowe przepisy ustawy o runku pracy i służbach ustala, że osoby bezrobotne mają prawo do 365 dni zasiłku dla bezrobotnych. Do takiego przywileju konieczne jest uprawnienie, które wydawane jest na podstawie orzeczenie o niepełnosprawności (każdy stopień się do tego zalicza).

Dodatkowo ciągle trwają pracę nad zatrudnieniem wspomagającym. Jest to forma rozwiązania, która ma być wprowadzana i testowana w całej Polsce. W drodze konkursu, który zorganizuje PFRON jeszcze w 2026 roku, wybrane zostaną agencje zatrudnienia wspomaganego, które będą kierować swoją pomoc właśnie do osób z niepełnosprawnościami.

4. Świadczenia NFZ bez kolejek dla osób niepełnosprawnych

Osoby cierpiące z powodu niepełnosprawności mogą liczyć na świadczenia opieki szpitalnej, ambulatoryjnej, ale także innych placówek stacjonarnych i całodobowych w dniu zgłoszenia. Gdy jednak sytuacja nie pozwala na taką obsługę, wówczas ze świadczenia da się skorzystać w najbliższym możliwym terminie poza listą oczekujących.

Jest tutaj też zasada, wedle której świadczenie nie może być udzielne później, niż 7 dni roboczych od zgłoszenia.

Zakres świadczenia poza kolejnością obejmuje również inne dodatkowe usługi. Chodzi m.in. o usługi farmaceutyczne w aptekach i świadczenia rehabilitacji leczniczej, które są zgodne z tym, co znajduje się we wskazaniach medycznych.

Nie wszystkim jednak takie uprawnienia przysługują. Prawo do nich mają pacjenci, którzy posiadają orzeczenia:

• o znacznym stopniu niepełnosprawności
• niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami dt. konieczności długotrwałej lub stałej opieki innej osoby.

Prawo do korzystania ze świadczeń poza kolejnością jest możliwe do potwierdzenia za pośrednictwem orzeczeń, które uznawane są za równorzędne temu o znacznym stopniu niepełnosprawności. Mowa np. o całkowitej niezdolności do pracy lub samodzielnej egzystencji. Takie wydane być może przez orzecznika ZUS.

Pomoc z MOPS i samorządowych programów dla osób z niepełnosprawnościami w 2026 roku

Niestety, ale niepełnosprawność wiąże się bardzo mocno z trudną sytuacją finansową, co jeszcze bardziej utrudnia życie w społeczeństwie. Osoby takie mogą obiegać się o materialną pomoc społczeną - chodzi m.in. o zasiłki (celowe, stałe, okresowe). Dodatkowo istnieje szansa, aby ubiegać się o usługi opiekuńcze lub specjalistyczne. Wówczas MOPS może zagwarantować np. dostęp do pielęgniarek lub specjalistów.

Członkowie rodziny, którzy opiekują się osobami niepełnosprawnymi, mogą liczyć na tzw. opiekę wytchnieniową. Chodzi o zapewnienie usługi czasowego zastępstwa przy opiece nad ludźmi niepełnosprawnymi.

Dodatkową pomocą może być asystencja osobista, która znajduje się w toku prac sejmowych. Jej wprowadzenie da wielu ludziom szansę na uzyskanie większego wsparcia, co jeszcze bardziej powinno pomóc w funkcjonowaniu w społeczeństwie.

Zakończenie ,

Prawa i przywileje, jakie przysługują osobom niepełnosprawnym, przede wszystkim zależą od posiadanego stopnia niepełnosprawności. Mogą one jednak w znaczący sposób ułatwić egzystencję ludziom, którzy cierpią z powodu swoich schorzeń, chorób lub wad.