Kredyt czy obligacje? Wojna o pieniądze
Francja, Włochy i Hiszpania odmawiają zaciągania kolejnych długów na zbrojenia. Ich zdaniem pożyczki z Brukseli, choć korzystne, wciąż obciążają budżety narodowe, co może odbić się nie tylko na ratingach kredytowych, ale też spokoju na rynkach finansowych. Dlatego proponują emisję obligacji wspólnotowych – finansowanych z jednego, unijnego źródła.
Ale na to nie zgadza się m.in. Holandia. Premier Dick Schoof jasno stwierdził: „Żadnych euroobligacji!” Obawia się, że taki mechanizm stałby się precedensem i w przyszłości inne kraje chciałyby finansować swoje problemy wspólnym długiem.
Zbrojenia według południa: nie tylko czołgi
Hiszpania i Włochy próbują rozszerzyć definicję „wydatków na obronność”. Proponują, by w tej kategorii uwzględnić również kontrolę granic, cyberbezpieczeństwo czy odporność infrastruktury – czyli rzeczy, które ich zdaniem są równie ważne jak czołgi czy rakiety.
To pokazuje, że dla wielu krajów priorytety są inne niż militarna pomoc dla Ukrainy. Zwykli obywatele południa Europy bardziej martwią się migracją, inflacją i zmianami klimatu niż zagrożeniem ze strony Rosji.
Von der Leyen się spieszy, Południe mówi: „poczekajmy”
Plan zakładał, że państwa UE mogłyby zwiększyć wydatki na obronność o 1,5% PKB w ciągu czterech lat, z pomocą kredytów o wartości 150 miliardów euro. Brzmiało ambitnie, ale nawet Komisja Europejska przyznała, że by to zrealizować, trzeba będzie ciąć wydatki w innych sektorach.
Włochy i Hiszpania grają na czas, licząc, że do czerwca – kolejnego szczytu unijnego – uda się zmusić Komisję do złagodzenia stanowiska i zaakceptowania obligacji zamiast kredytów. Francja już zapowiedziała, że nie uruchomi tzw. klauzuli awaryjnej (emergency clause), która pozwala unijnym państwom członkowskim tymczasowo zawiesić unijne reguły fiskalne i zwiększyć wydatki na obronność ponad ustalone limity budżetowe.
Zbrojenia po europejsku: więcej biurokracji niż broni?
Niemcy, jako jedno z nielicznych państw, planują aktywować mechanizm „klauzuli awaryjnej” i zainwestować w swoją armię. Ale dla krajów o niższych ratingach kredytowych zaciąganie długu oznacza ryzyko – nie tylko ekonomiczne, ale też polityczne.
Nie ma jedności, nie ma decyzji – a rynki patrzą. Zdaniem unijnych dyplomatów, jeśli tylko część państw wystąpi o kredyty, może to zostać odebrane jako sygnał słabości, co podbije koszty pożyczek dla całej Unii.
W międzyczasie plan „obronnej rewolucji” może skończyć tak, jak wiele innych europejskich projektów – ambitnie na papierze, marnie w realizacji.
Sławomir Biliński
