Spory dotyczące złotowych kredytów hipotecznych oprocentowanych według formuły WIBOR plus marża nadal trafiają do sądów. Według danych Związku Banków Polskich przytoczonych przez Business Insider Polska pod koniec lipca 2026 r. toczyło się 3841 takich postępowań. Dla porównania na koniec kwietnia 2025 r. było ich 1881.
Skala sporów pozostaje stosunkowo niewielka w zestawieniu z liczbą funkcjonujących umów. Czynnych kredytów mieszkaniowych powiązanych z WIBOR jest ponad 1,5 mln.
Najważniejsze żądania kredytobiorców dotyczą usunięcia WIBOR z mechanizmu oprocentowania albo stwierdzenia nieważności całej umowy. Finansowe skutki wygranej mogą być znaczące. Business Insider podaje przykład kredytu, w którym do spłaty pozostaje 400 tys. zł. Przy oprocentowaniu wynoszącym 5,85 proc., na które składają się WIBOR 3M i dwuprocentowa marża, samo wykreślenie WIBOR obniżyłoby miesięczną ratę o około 850 zł – do niespełna 1700 zł.
Dotychczasowe orzecznictwo nie daje jednak podstaw do zakładania, że taki rezultat jest automatyczny.
TSUE wyznaczył ramy oceny umów
Kluczowe znaczenie dla tych sporów ma wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 12 lutego 2026 r. w sprawie C-471/24 dotyczącej polskiego kredytu hipotecznego opartego na WIBOR 6M.
TSUE stwierdził, że obowiązek przejrzystości nie wymaga od banku przekazywania konsumentowi szczegółowych informacji dotyczących metodologii obliczania regulowanego wskaźnika referencyjnego. Trybunał wskazał również, że samo włączenie do umowy wskaźnika takiego jak WIBOR co do zasady nie powoduje znaczącej nierównowagi praw i obowiązków stron na niekorzyść konsumenta.
Nie oznacza to jednak, że każdy spór dotyczący WIBOR musi zakończyć się identycznie. Sąd krajowy nadal może badać konkretną umowę, w tym sposób przedstawienia klientowi zasad zmiennego oprocentowania oraz ryzyka związanego ze zmianami stóp.
Na tę różnicę zwracają uwagę prawnicy reprezentujący obie strony sporów. Pełnomocnicy banków interpretują lutowy wyrok jako poważne ograniczenie podstaw do kwestionowania WIBOR. Z kolei pełnomocnicy kredytobiorców wskazują, że nadal znaczenie mogą mieć indywidualne okoliczności zawarcia umowy oraz zakres informacji przekazanych klientowi.
Wyroki prawomocne dotychczas korzystne dla banków
Według danych Związku Banków Polskich przytoczonych przez Business Insider Polska do końca lipca 2026 r. zapadło 277 prawomocnych wyroków dotyczących hipotek opartych na WIBOR i – według ZBP – wszystkie były korzystne dla banków.
W przypadku orzeczeń nieprawomocnych przewaga banków również jest bardzo duża. Z 595 rozstrzygnięć tylko 10 miało być niekorzystnych dla sektora bankowego.
Są to dane przedstawiane przez ZBP, a więc organizację reprezentującą sektor bankowy. Pokazują jednak, że osoba rozpoczynająca proces nie może oceniać ryzyka wyłącznie przez pryzmat możliwych korzyści wynikających z usunięcia WIBOR lub unieważnienia umowy.
Business Insider przytacza również opinię adwokata Wojciecha Wandzla z KKG Legal, reprezentującego banki, według którego w prowadzonych przez kancelarię postępowaniach zdecydowana większość roszczeń dotyczących WIBOR została oddalona.
Już samo zastępstwo procesowe może kosztować ponad 10 tys. zł
Jednym z najważniejszych elementów ryzyka są koszty procesu. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ich wysokość jest związana m.in. z wartością przedmiotu sporu.
Przy wartości przekraczającej 200 tys. zł minimalna stawka wynagrodzenia radcy prawnego w pierwszej instancji wynosi 10 800 zł. W sprawach hipotecznych osiągnięcie takiej wartości przedmiotu sporu nie jest czymś wyjątkowym.
Jeżeli kredytobiorca przegra, co do zasady musi zwrócić przeciwnikowi koszty procesu według reguł określonych przez sąd. Gdy sprawa trafia następnie do drugiej instancji, powstają kolejne koszty zastępstwa procesowego.
Business Insider opisuje przypadki, w których sądy zasądziły od kredytobiorców na rzecz banków łącznie 9467 zł za postępowanie w dwóch instancjach. W innym postępowaniu zasądzona kwota sięgnęła 34 tys. zł wraz z odsetkami za opóźnienie, do czego doszło 5318 zł kosztów procesu.
To kwoty wynikające z konkretnych postępowań, dlatego nie można traktować ich jako uniwersalnego cennika procesu o WIBOR.
Tysiąc złotych za pozew, do tego biegły i własna kancelaria
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przewiduje szczególną preferencję dla konsumentów pozywających banki. W sprawach o roszczenia wynikające z czynności bankowych, gdy wartość przedmiotu sporu przekracza 20 tys. zł, opłata pobierana od konsumenta wynosi 1000 zł.
To jednak dopiero jeden z elementów wydatków.
W czasie procesu może zostać powołany biegły. Koszt jego opinii zależy od zakresu pracy oraz decyzji sądu i może wynosić kilka tysięcy złotych. W bardziej skomplikowanych przypadkach kwota może być wyższa.
Do tego dochodzi wynagrodzenie kancelarii reprezentującej kredytobiorcę. Z informacji zebranych przez Business Insider wynika, że opłaty początkowe w sprawach o WIBOR mogą wynosić od około 6 tys. zł do 15–20 tys. zł. Część kancelarii dzieli je na etapy.
Oddzielnym elementem może być tzw. success fee, czyli wynagrodzenie uzależnione od powodzenia sprawy. Według informacji portalu spotykane są stawki odpowiadające 5–15 proc. uzyskanej korzyści. Za przygotowanie wniosku o zabezpieczenie, np. czasowe wstrzymanie obowiązku płacenia rat, niektóre kancelarie pobierają dodatkowo około 1,5–2,5 tys. zł.
Warunki rozliczenia zawsze wynikają jednak z konkretnej umowy klienta z kancelarią i mogą znacząco różnić się między podmiotami.
Przegrana może oznaczać rachunek z kilku pozycji
Rzeczywiste ryzyko finansowe nie sprowadza się zatem do utraty 1000 zł wniesionych przy składaniu pozwu.
W przypadku niekorzystnego rozstrzygnięcia kredytobiorca może stracić pieniądze zapłacone własnej kancelarii, zostać obciążony kosztami pełnomocnika banku, kosztami opinii biegłego oraz – jeśli postępowanie będzie kontynuowane – wydatkami związanymi z drugą instancją.
Wartość przedmiotu sporu ma przy tym kluczowe znaczenie. Przy dużym kredycie hipotecznym samo wynagrodzenie pełnomocnika strony przeciwnej ustalane według stawek określonych w rozporządzeniu może przekraczać 10 tys. zł już na etapie pierwszej instancji.
Z tego powodu przed rozpoczęciem procesu istotne jest policzenie nie tylko możliwych oszczędności wynikających z korzystnego wyroku, ale również maksymalnych kosztów scenariusza, w którym roszczenie zostanie oddalone.
WIBOR będzie wygaszany, ale nie znika z dnia na dzień
Równolegle ze sporami sądowymi trwa reforma polskich wskaźników referencyjnych. Następcą WIBOR jest POLSTR. Komisja Nadzoru Finansowego informuje, że nowe umowy i instrumenty finansowe co do zasady nie powinny być zawierane z wykorzystaniem WIBOR po 31 grudnia 2026 r.
Nie oznacza to jednak automatycznego zniknięcia WIBOR ze wszystkich istniejących kredytów od początku 2027 r. Kluczowe odmiany WIBOR 1M, 3M i 6M mają być publikowane do 31 grudnia 2036 r., a ich definitywne zakończenie przewidziano na 1 stycznia 2037 r.
Zmiana systemu wskaźników referencyjnych jest więc procesem odrębnym od sporów sądowych dotyczących prawidłowości zawartych już umów. Sam fakt stopniowego wycofywania WIBOR nie oznacza nieważności umowy, w której został zastosowany.
Podstawa prawa
- Dyrektywa Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 z 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne – rozporządzenie BMR
- Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 385¹ i następne
- Ustawa z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w szczególności art. 13a
- Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych
- Wyrok TSUE z 12 lutego 2026 r. w sprawie C-471/24, PKO BP
Źródła
- Business Insider Polska, „Banki wygrywają spory o WIBOR. Kredytobiorcy niemile zaskoczeni rachunkiem”, 27 września 2026 r.
- Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyrok i komunikat dotyczący sprawy C-471/24 z 12 lutego 2026 r.
- Komisja Nadzoru Finansowego, informacje dotyczące reformy wskaźników referencyjnych oraz wygaszania WIBOR i WIBID
- Dziennik Ustaw – ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
- Dziennik Ustaw – rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych
- Związek Banków Polskich – dane dotyczące liczby postępowań i orzeczeń w sprawach kredytów opartych na WIBOR
Autor artykułów i raportów. Współpracował m.in z Konfederacją Pracodawców Lewiatan, Health & Environment Alliance Polska, Koalicją Klimatyczną, Festiwalem Łódź Wielu Kultur, Wirtualną Polską, Wprost, Zieloną Interią. Komentuje wydarzenia dla Polskiego Radia. Na łamach Gazety Prawnej zajmuje się polityką międzynarodową i krajową . Pasjonat technologii i nauki.