15 000 zł kary za wycięcie trzech świerków na własnej nieruchomości. Skąd taka wysoka kara?

Na wycięcie drzewa lub krzewu trzeba mieć zezwolenie – nawet w obrębie własnej nieruchomości

Stanowi o tym wprost Ustawa o ochronie przyrody⁠ . Dokładnie w rozdziale 4 pod nazwą „Ochrona terenów zieleni i zadrzewień” znajdziemy zagadnienia dotyczące m.in. zezwoleń na usunięcie drzewa lub krzewu, wykonywania nasadzeń zastępczych czy przycinania gałęzi. Kiedy takie zezwolenie jest zatem niezbędne? Zasadniczo w każdym przypadku, poza sytuacjami wyraźnie wskazanymi w ustawie.

Głównym kryterium warunkującym uzyskanie zezwolenia jest grubość pnia. Na podstawie art. 83f ust. 1 ustawy o ochronie przyrody zezwolenie na usunięcie nie jest wymagane w odniesieniu do drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza:

• 80 cm – w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego,
• 65 cm – w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego,
• 50 cm – w przypadku pozostałych gatunków drzew.

Ponadto pozwolenie nie jest wymagane również w przypadku:

• usunięcia drzew lub krzewów owocowych (zwolnienie nie dotyczy rosnących na terenie nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków albo na terenach zieleni),
• krzewu albo krzewów rosnących w skupisku o powierzchni do 25 m²,
• drzew lub krzewów usuwanych w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego,
• drzew lub krzewów z tzw. ogrodów przydomowych, czyli rosnących na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i usuwanych na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej – w takiej sytuacji drzewa usuwa się na podstawie zgłoszenia.

Czy uzyskanie zezwolenia na wycięcie drzewa to trudny proces?

Nie jest to proces szczególnie skomplikowany, ale z pewnością bywa czasochłonny. Uzyskanie takiego zezwolenia wiąże się bowiem z szeregiem formalności, które mają ustawowo określone terminy rozpatrzenia.

Dla przykładu – aby usunąć tytułowe trzy świerki z działki, należy taki zamiar zgłosić do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Organ ten ma 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia na przeprowadzenie oględzin zadrzewień. Jeżeli w terminie 14 dni od dnia oględzin nie wyda decyzji sprzeciwiającej się wycince, drzewa można usunąć. W praktyce cały proces trwa więc nieco ponad miesiąc (dokładnie 35 dni). To właśnie z takim wyprzedzeniem trzeba planować wycinkę.

Samo zgłoszenie wycinki nie wymaga wypełniania skomplikowanych formularzy. Wystarczy podać:

• imię i nazwisko,
• oznaczenie nieruchomości, na której planowana jest wycinka,
• rysunek lub mapkę z zaznaczonym na nieruchomości drzewem przeznaczonym do usunięcia.

Takie zgłoszenie jest bezpłatne i można je złożyć osobiście, pocztą albo przez e-Doręczenia.

Za usunięcie drzewa trzeba niekiedy sporo zapłacić. Wysokość opłat w 2026 r.

Nie dotyczy to jednak osób fizycznych, które chcą wyciąć drzewo na własnej nieruchomości i robią to na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W pozostałych przypadkach państwo pobiera opłaty.

Ich wysokość zależy od grubości pnia oraz gatunku drzewa. Zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody opłatę za usunięcie drzewa ustala się, mnożąc liczbę centymetrów obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm przez odpowiednią stawkę opłaty. W przypadku krzewów opłatę ustala się poprzez pomnożenie liczby metrów kwadratowych powierzchni gruntu pokrytej usuwanymi krzewami przez właściwą stawkę.

Wycięcie drzewa może więc sporo kosztować. Wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów zostały określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów.

Zakaz usuwania drzew w okresie od 1 marca do 15 października

Przy usuwaniu drzew i krzewów należy mieć na uwadze także inne przepisy prawa. Dotyczy to przede wszystkim sytuacji, gdy drzewo lub krzew jest siedliskiem chronionych gatunków zwierząt.

Właściciel terenu przed przystąpieniem do prac związanych z usuwaniem drzew i krzewów powinien ustalić, czy znajdują się tam gatunki objęte ochrona. Wykaz gatunków chronionych określają rozporządzenia Ministra Środowiska z:

• 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin,
• 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów,
• 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt.

W stosunku do zwierząt chronionych obowiązują zakazy m.in.:

• niszczenia siedlisk i ostoi, które są ich obszarem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku, migracji lub żerowania,
• niszczenia, usuwania lub uszkadzania gniazd oraz innych schronień,
• umyślnego płoszenia lub niepokojenia (w przypadku większości ssaków, rzadkich gatunków ptaków i innych wybranych gatunków),
• umyślnego płoszenia lub niepokojenia w miejscach noclegu, w okresie lęgowym w miejscach rozrodu lub wychowu młodych lub w miejscach żerowania zgrupowań ptaków migrujących lub zimujących (w przypadku większości ptaków).

Zakazy wobec chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów obowiązują przez cały rok. Ponadto drzew co do zasady nie usuwa się w okresie lęgowym ptaków, który trwa między 1 marca a 15 października.

Od zakazu usuwania gniazd ptasich rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt wprowadza od 16 października do końca lutego odstępstwo jedynie w przypadku usuwania gniazd z budynków lub terenów zieleni i tylko wtedy, gdy wymagają tego względy bezpieczeństwa lub sanitarne.

Jeżeli usunięcie drzewa lub krzewu nie spowoduje naruszenia zakazów dotyczących gatunków chronionych, mogą one zostać usunięte także w okresie lęgowym większości gatunków ptaków, czyli od 1 marca do 15 października. W takim przypadku wymagana jest jednak zgoda regionalnego dyrektora ochrony środowiska albo Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.

Co z wycinką gałęzi? Czy można ogławiać drzewa bez zezwolenia?

Nie całkowicie. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ochrony przyrody, nie można usunąć więcej gałęzi niż 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa. Koronę można jednak zmniejszyć w większym zakresie, jeśli cięcia mają na celu:

• usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych;
• utrzymywanie uformowanego kształtu w koronie drzewa, np. charakterystycznych wierzb głowiastych;
• wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywrócenia statyki drzewa, na podstawie odpowiedniej dokumentacji.

Nie warto liczyć na szczęście w przypadku wycinki drzew. Kary mogą być bardzo wysokie

Kwota 7500 zł za wycięcie trzech świerków może wydawać się wysoka. Ustawodawca celowo przewidział jednak tak wysokie opłaty, ze względu na ochronę zalesienia.

– Zadrzewienia stanowią ostoję różnorodności biologicznej, są schronieniem dla licznych gatunków ptaków, nietoperzy i owadów zarówno w krajobrazie półnaturalnym, jak i antropogenicznym. Przyczyniają się także do poprawy warunków życia ludzi, ponieważ kształtują warunki wodne i mikroklimatyczne, istotnie wpływają na poprawę stanu środowiska oraz podnoszą walory estetyczne otoczenia – zaznacza Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska.

W związku z tym ustawodawca przewidział również wysokie kary za nielegalną wycinkę. Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody karze podlega:

• usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia lub zgody posiadacza nieruchomości,
• usunięcie drzew lub krzewów bez dokonania wymaganego zgłoszenia,
• usunięcie drzewa pomimo sprzeciwu organu i bez zezwolenia,
• zniszczenie drzew.

Karze podlega także uszkodzenie drzewa poprzez usunięcie w sposób niedozwolony ponad 30% całej korony. W takim przypadku kara ustalana jest w wysokości 0,6 opłaty za usuniecie drzewa (na podstawie art. 88 ust. 1 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody).

Ustawodawca przewidział również surowsze konsekwencje karne. Dotyczą one m.in. przypadków niszczenia gniazd gatunków chronionych lub usuwania ich w okresie lęgowym.

Naruszenie zakazów w stosunku do gatunków chronionych jest wykroczeniem (art. 131 pkt 14 ustawy o ochronie przyrody) i podlega karze aresztu albo grzywny do 5000 zł. Dodatkowo, jeżeli zniszczenia w świecie roślinnym lub zwierzęcym będą znacznych rozmiarów albo szkoda w gatunkach chronionych będzie istotna, zastosowanie mogą mieć przepisy ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, dokładnie art. 181. W skrajnych przypadkach grozi za to nawet do 8 lat pozbawienia wolności. Należy również zaznaczyć, że zastosowanie grzywny nie wyklucza wyżej wymienionej kary za wycinkę drzewa bez zezwolenia. Obie sankcje mogą być stosowane łącznie.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. 2026 poz. 13)

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz.U. 2017 poz. 1330)

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. 2025 poz. 383)