Mechanizm jest prosty: waloryzacja podnosi wysokość emerytury lub renty, a 14. emerytura jest uzależniona od wysokości podstawowego świadczenia. Im wyższa emerytura po waloryzacji, tym mniejsza może być czternastka. W niektórych przypadkach waloryzacja (wzrost emerytury) może pozbawić seniora „czternastki” w 2026 roku. Kiedy tak się stanie?
Wypłacane zwyczajowo we wrześniu dodatkowe roczne świadczenie będzie niższe dla wszystkich pobierających świadczenia w przedziale kwotowym 2900 - 4828,49 zł brutto. Kto z powodu waloryzacji nie otrzyma „czternastki” w ogóle?
Wystarczy przekroczyć ten limit. 14. emerytura będzie niższa
14. emerytura jest świadczeniem zagwarantowanym ustawowo. Nie trzeba składać wniosku o jej wypłatę ani dostarczać dokumentów potwierdzających, że limit wysokości świadczenia podstawowego nie został przekroczony. Wysokość „czternastki” odpowiada co do zasady najniższej emeryturze. Suma ta jest punktem odniesienia dla wypłat w 2026 roku. W 2027 roku 14. emerytura będzie więc wyższa (pełną kwotę otrzymają wyłącznie osoby mieszczące się w przyjętym limicie).
Gdy podstawowa emerytura lub renta przekracza kwotę 2900 zł brutto, 14. emerytura jest zmniejszana. Obowiązuje tutaj zasada „złotówka za złotówkę”. Jeśli świadczenie podstawowe przewyższa ustawowy próg, dokładnie o tyle pomniejszana jest „czternastka”. Minimalna wypłacana kwota świadczenia to 50 zł. Pełna kwota 14. emerytury w 2026 roku to 1978,49 zł brutto.
Przykład
Przykładowo emeryt lub rencista, którego świadczenie wynosi 3500 zł brutto (przewyższa próg o 600 zł) otrzyma 14. emeryturę w kwocie 1378,49 zł brutto (1978,49 - 600).
Miliony uprawnionych wprawdzie otrzymają 14. emeryturę, jednak będzie ona niższa niż jej pełna kwota.
Kto w 2026 roku nie dostanie 14. emerytury?
W niektórych przypadkach podniesienie wysokości świadczenia za sprawą ostatniej waloryzacji będzie oznaczać brak 14. emerytury.
Przykład
Pani Maria dostaje emeryturę 2600 zł brutto
Pani Maria pobiera emeryturę niższą od progu 2900 zł brutto.
- Emerytura: 2600 zł brutto
- Przekroczenie limitu: 0 zł
- Pomniejszenie 14. emerytury: 0 zł
14. emerytura: 1978,49 zł brutto
Pani Maria otrzyma pełną czternastkę, ponieważ jej świadczenie nie przekracza ustawowego progu.
Przykład
Pan Andrzej dostaje emeryturę 3800 zł brutto
Pan Andrzej przekracza próg o 900 zł.
Wyliczenie:
- Emerytura: 3800 zł brutto
- Przekroczenie limitu: 3800 zł - 2900 zł = 900 zł
- Pomniejszenie czternastki: 900 zł
14. emerytura: 1978,49 zł - 900 zł = 1078,49 zł brutto
Pan Andrzej dostanie czternastkę, ale będzie ona wyraźnie niższa od pełnej kwoty.
Przykład
Pani Krystyna dostaje emeryturę 4900 zł brutto
Pani Krystyna przekracza granicę uprawniającą do wypłaty świadczenia.
Wyliczenie:
- Emerytura: 4900 zł brutto
- Przekroczenie limitu: 4900 zł - 2900 zł = 2000 zł
- Pomniejszenie czternastki: 2000 zł
Po zastosowaniu zasady „złotówka za złotówkę”:
1978,49 zł - 2000 zł = -21,51 zł
Kwota świadczenia spada poniżej ustawowego minimum 50 zł.
14. emerytura: 0 zł
Pani Krystyna w 2026 roku nie otrzyma czternastki.
Absolwentka filologii polskiej i studiów z zakresu samorządu terytorialnego i polityki regionalnej na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się tematyką społeczną, zdrowotną oraz zagadnieniami związanymi z zabezpieczeniem społecznym i świadczeniami dla rodzin, seniorów oraz osób bezrobotnych. W przeszłości związana z wydawnictwami Edipresse Polska i ZPR Media. W swojej pracy koncentruje się na wyjaśnianiu przepisów w przystępny sposób. Zainteresowana reportażem społecznym i tematyką feministyczną.