Kodeks pracy zapewnia ochronę przed zwolnieniem kobietom po 56 roku życia i mężczyznom po 61 roku życia
Na podstawie art. 39 Kodeksu pracy pracownicy zatrudnieni na umowę o pracę mogą korzystać ze szczególnej ochrony przed zwolnieniem, jeśli do osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego pozostało im nie więcej niż cztery lata. Dotyczy to osób, które mają wymagany okres zatrudnienia pozwalający na uzyskanie prawa do emerytury. Oznacza to, że pracodawca co do zasady nie może wypowiedzieć umowy o pracę kobiecie, która ukończyła 56 lat, ani mężczyźnie mającemu co najmniej 61 lat, o ile spełniają pozostałe warunki przewidziane przepisami.
W tych sytuacjach ochrona przedemerytalna pracownika po 56. roku życia nie obowiązuje
Ochrona przedemerytalna nie jest całkowitą gwarancją zatrudnienia i nie dotyczy każdej osoby pracującej. Nie obejmuje między innymi pracowników zatrudnionych na czas określony, jeżeli ich umowa zakończy się przed osiągnięciem ustawowego wieku emerytalnego. Zabezpieczenie to nie obowiązuje również w przypadku upadłości pracodawcy lub likwidacji zakładu pracy.
Osoby, które straciły pracę w takich okolicznościach, mogą skorzystać z innych dostępnych form pomocy. Jedną z nich jest świadczenie przedemerytalne, przyznawane na podstawie ustawy z 30 kwietnia 2004 roku. Jest to comiesięczne wsparcie finansowe dla osób znajdujących się w okresie poprzedzającym emeryturę, które utraciły zatrudnienie z przyczyn niezależnych od siebie, na przykład wskutek likwidacji miejsca pracy, i mają problem ze znalezieniem nowego zatrudnienia.
Celem tego świadczenia jest zapewnienie środków utrzymania do momentu uzyskania prawa do emerytury. Aby je otrzymać, należy jednak spełnić określone warunki, między innymi dotyczące wieku, wymaganego stażu ubezpieczeniowego oraz posiadania statusu osoby bezrobotnej zarejestrowanej w urzędzie pracy.
Jakie warunki należy spełnić, żeby otrzymać świadczenie przedemerytalne?
Zasady przyznawania świadczenia przedemerytalnego zostały dokładnie określone w przepisach i obejmują kilka różnych sytuacji, w których mogą znaleźć się osoby zbliżające się do wieku emerytalnego.
Świadczenie może otrzymać osoba, która spełnia jeden z określonych warunków, między innymi gdy:
- straciła zatrudnienie z powodu likwidacji zakładu pracy lub jego niewypłacalności – w momencie rozwiązania umowy musi mieć ukończone co najmniej 56 lat w przypadku kobiet lub 61 lat w przypadku mężczyzn oraz odpowiedni staż emerytalny, czyli minimum 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn,
- została zwolniona z przyczyn dotyczących pracodawcy – pod warunkiem że była zatrudniona u danego pracodawcy przez co najmniej 6 miesięcy, osiągnęła wiek 55 lat (kobieta) lub 60 lat (mężczyzna) oraz posiada wymagany okres składkowy i nieskładkowy wynoszący odpowiednio 30 lub 35 lat,
- prowadziła własną działalność gospodarczą przez minimum 24 miesiące, regularnie opłacała składki na ubezpieczenia społeczne, a następnie zakończyła działalność z powodu ogłoszenia upadłości,
- utraciła prawo do renty po pobieraniu jej przez co najmniej 5 lat albo przestała otrzymywać świadczenie opiekuńcze, np. zasiłek pielęgnacyjny lub specjalny zasiłek opiekuńczy, które było wypłacane nieprzerwanie przez minimum 365 dni,
- posiada bardzo długi staż ubezpieczeniowy – co najmniej 35 lat w przypadku kobiet i 40 lat w przypadku mężczyzn – oraz utraciła zatrudnienie z powodów leżących po stronie pracodawcy.
Poza spełnieniem jednego z powyższych kryteriów konieczne jest również dopełnienie wymogów formalnych. Osoba ubiegająca się o świadczenie musi być zarejestrowana jako bezrobotna w urzędzie pracy, pobierać zasiłek dla bezrobotnych przez minimum 180 dni oraz złożyć wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w ciągu 30 dni od otrzymania zaświadczenia potwierdzającego okres pobierania tego zasiłku.
Ile wynosi świadczenie przedemerytalne w 2026 roku?
Świadczenie przedemerytalne podlega corocznej waloryzacji przeprowadzanej na zasadach oraz w terminach wskazanych w ustawie z 30 kwietnia 2004 roku. Jest to świadczenie o stałej, ryczałtowej wysokości, co oznacza, że wszyscy uprawnieni otrzymują taką samą kwotę, niezależnie od swojej indywidualnej sytuacji. Od 1 marca 2026 roku wysokość tego świadczenia wynosi 1993,76 zł miesięcznie.
Jak długo można pobierać świadczenie przedemerytalne?
Świadczenie przedemerytalne jest wypłacane do momentu uzyskania powszechnego wieku emerytalnego, czyli do ukończenia 60 lat przez kobietę lub 65 lat przez mężczyznę. Ma ono charakter czasowy i stanowi zabezpieczenie finansowe dla osób, które zakończyły aktywność zawodową, ale nie nabyły jeszcze prawa do emerytury. Po osiągnięciu ustawowego wieku emerytalnego wypłata świadczenia zostaje zakończona, a ZUS automatycznie przyznaje emeryturę, bez potrzeby składania przez ubezpieczonego odrębnego wniosku.
Dorabianie na świadczeniu przedemerytalnym. Można, ale są limity
Osoby pobierające świadczenie przedemerytalne mogą dodatkowo pracować i uzyskiwać przychody, jednak muszą pamiętać o obowiązujących limitach zarobków. Przekroczenie określonych progów może spowodować obniżenie wysokości wypłacanego świadczenia, a w niektórych sytuacjach doprowadzić nawet do jego zawieszenia. Oznacza to, że możliwość dorabiania istnieje, ale wymaga bieżącego kontrolowania osiąganych dochodów i przestrzegania ustalonych zasad.
Świadczenie przedemerytalne może zostać zmniejszone lub całkowicie wstrzymane, jeżeli osoba uprawniona:
- uzyskuje przychody z prowadzonej działalności gospodarczej, od których obowiązkowo opłacane są składki na ubezpieczenia społeczne,
- rozpoczyna czynną służbę wojskową lub służbę w jednej z formacji mundurowych, takich jak Policja, Straż Graniczna, Państwowa Straż Pożarna, Służba Więzienna, Służba Celno-Skarbowa, CBA, ABW, AW, SKW lub SWW,
- nabywa prawo do innego świadczenia, między innymi renty z tytułu niezdolności do pracy, renty inwalidzkiej, renty strukturalnej lub podobnego świadczenia wypłacanego przez zagraniczną instytucję – w takiej sytuacji wypłata świadczenia przedemerytalnego zostaje wstrzymana.
Świadczenie przedemerytalne – limity dorabiania od 1 marca 2026
Świadczenie przedemerytalne zostaje zmniejszone w sytuacji, gdy miesięczne zarobki osoby uprawnionej przekroczą 25 proc. przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego roku, ustalonego na podstawie danych publikowanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Jest to tak zwany dopuszczalny limit przychodów. Jeżeli natomiast osiągane dochody mieszczą się poniżej 70 proc. przeciętnego wynagrodzenia, czyli tzw. limitu granicznego, świadczenie nadal może być pobierane, ale w obniżonej kwocie.
W praktyce przekroczenie niższego progu oznacza pomniejszenie wypłaty o wartość kwoty przekraczającej ustalony limit. Natomiast uzyskanie przychodu powyżej wyższego limitu skutkuje zawieszeniem wypłaty świadczenia przedemerytalnego.
Od 1 marca 2026 roku do 28 lutego 2027 roku obowiązują następujące wartości limitów:
- dopuszczalny przychód – 2255,90 zł miesięcznie (25 proc. przeciętnego wynagrodzenia za 2025 rok); przekroczenie tej kwoty powoduje zmniejszenie świadczenia,
- graniczny przychód – 6232,50 zł miesięcznie (70 proc. przeciętnego wynagrodzenia za 2024 rok); przekroczenie tego poziomu oznacza zawieszenie wypłaty świadczenia.
Podstawa prawna:
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. 1974 Nr 24 poz. 141)
- Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. 2004 nr 120 poz. 1252)
- Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 1998 Nr 162 poz. 1118)
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2025 r. w sprawie wysokości zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2026 r. (Dz.U. z 2025 r., poz. 1048)
- Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 15 stycznia 2026 r. w sprawie średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w 2025 r.
- Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 15 stycznia 2026 r. w sprawie średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów w 2025 r.
- Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2026 r. w sprawie realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w 2025 r. w stosunku do 2024 r.
- Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2026 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2025 r.
- Komunikat Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 lutego 2026 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2026 r. (M.P. 2026 poz. 202)
Dominika Górtowska, dziennikarka, redaktorka Dziennik.pl i Forsal.pl. Absolwentka Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Pierwsze kroki w dziennikarstwie internetowym stawiała w serwisach Ringier Axel Springer, potem przez 10 lat związana była z największym e-commerce w Polsce. W Dziennik.pl i Forsal.pl zajmuje się przede wszystkim tematyką związaną z finansami osobistymi.
