Podwyżka cen paliw: +1,35 PLN na benzynie i +1,57 PLN na oleju napędowym. Wzrost ceny 1 litra paliwa w związku z wprowadzeniem ETS 2 (prognoza)

Na czym polega System Handlu Uprawnieniami do Emisji – czyli UE ETS?

Unijny System Handlu Uprawnieniami do Emisji (ETS), ustanowiony na mocy dyrektywy 2003/87/WE, jest kluczowym narzędziem ograniczania emisji gazów cieplarnianych. Mechanizm ten zachęca przedsiębiorstwa do prowadzenia działalności w instalacjach, które redukują, a w perspektywie całkowicie eliminują emisje.

Obecny, czwarty etap ETS zakłada, że do 2030 r. emisje netto gazów cieplarnianych w gospodarce Unii spadną o co najmniej 62% względem poziomu z 2005 r. System obejmuje m.in.:

• elektrownie,
• energochłonne sektory przemysłu,
• loty w obrębie UE, EOG i do Szwajcarii,
• transport morski.

Rozliczeniu podlegają przede wszystkim emisje:

• dwutlenku węgla (CO₂),
• podtlenku azotu (N₂O),
• perfluorowęglowodorów,
• metanu.

System opiera się na zasadzie „zanieczyszczający płaci”. Przedsiębiorstwa muszą posiadać uprawnienia (EU Allowances – EUA) do emisji każdej tony gazów cieplarnianych. Uprawnienia te są przydzielane bezpłatnie w ramach określonych limitów lub nabywane na aukcjach. Dochody z ich sprzedaży zasilają budżety państw członkowskich. Obecna cena emisji jednej tony CO₂ wynosi około 74,90 EUR¹.

EU ETS 2 – nowy mechanizm opłat za emisje CO₂ w transporcie i budownictwie

W maju 2023 r. ustanowiono nowy, odrębny system handlu uprawnieniami – ETS 2. Obejmie on budynki, transport drogowy oraz inne sektory, które dotychczas nie były objęte ETS. W praktyce oznacza to wprowadzenie opłat od paliw wykorzystywanych do ogrzewania wszystkich typów budynków (mieszkalnych, usługowych, handlowych i przemysłowych), a także paliw stosowanych w transporcie drogowym.

Polska – jak wynika z raportu Wandy Buk i Marcina Izdebskiego² – jest jednym z krajów, które najmocniej odczują skutki ETS 2. Wynika to zarówno z dużego zapotrzebowania na ciepło w naszym klimacie, jak i z wysokiego udziału węgla w ogrzewaniu budynków mieszkalnych. Dodatkowo udział pojazdów elektrycznych i wodorowych pozostaje marginalny.

Koszty systemu ETS 2 mogą dotknąć gospodarstwa domowe:

• bezpośrednio – poprzez wyższe ceny paliw i ogrzewania,
• pośrednio – poprzez wzrost cen usług transportowych.

Różnice pomiędzy systemami ETS a ETS 2 są fundamentalne

Jak wskazuje w swoim raporcie Marcin Bogusz, specjalista ds. analiz sektorowych w dziale analiz makroekonomicznych Alior Bank, w przypadku ETS obowiązek umarzania uprawnień do emisji (EUA) spoczywa na operatorach instalacji, w których dochodzi do fizycznej emisji gazów cieplarnianych.

W ETS 2 podmiotem zobowiązanym do zakupu i umorzenia uprawnień nie jest końcowy emitent, lecz tzw. „podmioty regulowane”, czyli – zgodnie z dyrektywą – podmioty zobowiązane do zapłaty akcyzy od energii. W praktyce są to firmy wprowadzające paliwa kopalne do obrotu. Dodatkowo ETS 2 rezygnuje z darmowych uprawnień – 100% EUA będzie nabywane w drodze aukcji rynkowych.

Istotne są także różnice w sposobie wydatkowania środków. ETS początkowo dopuszczał przeznaczanie 50% wpływów na cele klimatyczne, a od 2023 r. już 100%. W ETS 2 od początku obowiązują bardziej restrykcyjne zasady. Budżet dzielony jest na:

• Społeczny Fundusz Klimatyczny (SCF),
• krajowe przychody z aukcji.

Wypłaty z SCF są uzależnione od realizacji określonych kamieni milowych. Łączny budżet funduszu wynosi 65 mld EUR, a Polska może być jego największym beneficjentem (do 17,6% środków). Środki krajowe również podlegają rygorowi – muszą być w całości przeznaczane na transformację.

ETS 2 obciąży sektor transportu lądowego oraz budynków

Według raportu prognozy emisji CO₂ w sektorze transportu lądowego (pojazdy drogowe i kolej) zakładają średnioroczne tempo redukcji emisji na poziomie 3,4% w latach 2025–2031, z przyspieszeniem pod koniec dekady. W przypadku budynków prognozuje się średnioroczną redukcję na poziomie 8,4%.

Eksperci zadali sobie zatem kluczowe pytanie: „ile będzie kosztowało usunięcie z gospodarki każdej kolejnej tony CO₂?”. Odpowiedzi dostarcza krzywa krańcowych kosztów redukcji (MACC).

Przykładowa krzywa redukcji emisji (MACC)/Alior Bank

Jej kształt odzwierciedla rosnącą trudność procesu dekarbonizacji. Początkowe redukcje są relatywnie tanie („nisko wiszące owoce”), ponieważ opierają się na dostępnych i rozwiniętych technologiach. Wraz ze wzrostem ambicji redukcyjnych koszty jednak rosną.

Jednocześnie rozwój technologii, efekty skali czy wsparcie publiczne mogą obniżać koszty transformacji w czasie. W modelach uwzględnia się to poprzez wskaźnik TCRR (technology cost reduction rate).

Eksperci podkreślają również, że przewidywania przyszłości kształtują ceny. Handel uprawnieniami w ETS 2 będzie obejmował element spekulacyjny, a strategie podmiotów regulowanych, zarządzanie płynnością oraz działania instytucji finansowych na rynku wtórnym będą wpływać na poziom cen EUA.

CO₂ – prognoza cen uprawnień do emisji

Prognoza Alior Bank zakłada trzy scenariusze rozwoju cen:

• Scenariusz bazowy uznawany jest za najbardziej prawdopodobny.
• Scenariusz wysoki zakłada większe bariery transformacyjne (np. ograniczoną podaż surowców, luki kompetencyjne czy trudności technologiczne), ale bez wystąpienia szoków.
• Scenariusz niski opiera się na założeniu silnego wsparcia publicznego, wysokiej skuteczności polityk oraz ograniczonych barier strukturalnych – i jest oceniany jako najmniej prawdopodobny.

Prognoza scenariuszowa cen uprawnień do emisji CO2 UER ETS 2 (w EUR)/Alior Bank

Prognizuje się, że w latach 2028–2031 ceny uprawnień do emisji CO₂ mogą wzrosnąć -w zależności od scenariusza – o około 77% do 112%. W scenariuszu bazowym wzrost ten wynosi około 108%.

Podwyżka cen paliw: nawet +1,35 PLN na benzynie i +1,57 PLN na oleju napędowym

Według raportu Alior Bank, w latach 2028-2031 należy oczekiwać rosnącego trendu cen uprawnień do emisji CO₂, co bezpośrednio przełoży się na ceny paliw. W pierwszym roku funkcjonowania systemu (2028 r.), w scenariuszu bazowym, ceny paliw mogą wzrosnąć:

• o około 0,65 PLN na litrze benzyny,
• o około 0,75 PLN na litrze oleju napędowego,

- wyłącznie w wyniku wprowadzenia ETS 2 (bez uwzględnienia VAT).

W scenariuszu wysokim wzrost ten byłby większy i mógłby sięgnąć:

• 0,77 PLN dla benzyny,
• 0,89 PLN dla oleju napędowego.

Prognozowany skumulowany wzrost cen paliw w latach 2028–2031 (scenariusz bazowy) wynosi:

• 1,35 PLN na benzynie,
• 1,57 PLN na oleju napędowym.

Dodatkowo sam wzrost cen paliw w pierwszym roku obowiązywania ETS 2 może podnieść inflację konsumencką o około 0,9 punktu procentowego. Jak zaznaczają eksperci ,poza sektorem transportu lądowego i budynków, które są bezpośrednio dotknięte systemem ETS 2, największą presją poddane zostaną firmy z sektora MŚP, które opierają swoją działalność na ciepłownictwie procesowym. Presję na rentowność odczują sektory przemysłu spożywczego (w tym rzemieślniczy), przemysł lekki, mineralny i szklarski oraz branża HoReCa³.

¹tradingeconomics.com/commodity/carbon

²ets2koszty - autorami raportu są Wanda Buk - była podsekretarz stanu w Ministerstwie Cyfryzacji oraz Marin Izdebski - były dyrektor Departamentu Spółek Paliwowo-Energetycznych w Ministerstwie Aktywów Państwowych

³ETS2: koszt dekarbonizacji i wpływ na ceny paliw Marcin Bogusz, specjalista ds. analiz sektorowych Dział Analiz Makroekonomicznych, Alior Bank, 22 kwietnia 2026 r.

Podstawa prawna:

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/959 z dnia 10 maja 2023 r. zmieniająca dyrektywę 2003/87/WE ustanawiającą system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych w Unii oraz decyzję (UE) 2015/1814 w sprawie ustanowienia i funkcjonowania rezerwy stabilności rynkowej dla unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych

Ustawa z dnia 12 czerwca 2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (Dz.U. 2025 poz. 1685)