Obecnie w zdecydowanej większości samorządów nie ma już rozróżnienia na mieszkańców segregujących odpady i tych, którzy tego nie robią: segregacja śmieci jest obowiązkowa dla wszystkich. Choć odpady trzeba dzielić na kilka frakcji, na przestrzeni lat opłaty za odbiór śmieci znacząco wzrosły.
Czy można zostać zwolnionym z płacenia za wywóz śmieci? Tak, umożliwiają to lokalne uchwały.
Ile płacimy za wywóz śmieci? Stawki w poszczególnych miastach
Wysokość opłat za wywóz odpadów najczęściej uzależniona jest od liczby osób zamieszkujących dany lokal, jednak może być powiązana ze zużyciem wody (tak jest np. w Sopocie). Rzadziej wpływ na wysokość opłat ma powierzchnia lokalu (to rozwiązanie stosowane m.in. w Białymstoku), za to można za śmieci płacić mniej, jeśli deklaruje się posiadanie kompostownika. Z reguły jednak oznacza to, że odpady bio z posesji nie będą odbierane.
W Polsce nie ma jednej ogólnokrajowej stawki za odbiór odpadów komunalnych, a różnice między samorządami sięgają nawet kilkudziesięciu procent. Każda gmina samodzielnie ustala wysokość opłat oraz sposób ich naliczania w drodze uchwały rady gminy. I tak mieszkańcy gospodarstw w zabudowie wielolokalowej w Warszawie (niezależnie od liczby domowników) płacą 85 zł, mieszkańcy zabudowy jednorodzinnej: 107 zł miesięcznie. W Kaliszu mieszkańcy domów jednorodzinnych płacą 36 zł od osoby, mieszkańcy bloków: 34 zł od osoby. W Poznaniu jest taniej: tu opłaty za śmieci nie wzrosły od 2022 roku i wynoszą 25 zł od osoby mieszkającej w bloku i 28 zł od mieszkańca domu jednorodzinnego. Co ciekawe, zamiast 25 zł można płacić podwójną stawkę: 50 zł, jeśli mieszkaniec nie zamierza segregować odpadów.
Wysokich opłat wymaga Jelenia Góra: tutaj stawka to aż 53 zł od osoby. Mniej płacą mieszkańcy Białegostoku: tu wysokość opłat zależy od powierzchni mieszkania: od 20 zł miesięcznie dla lokali do 40m2 po 56 zł dla lokali, których powierzchnia przekracza 80m2.
Ustawa o utrzymaniu porządku i czystości w gminach (tzw. ustawa śmieciowa) określa jedynie dopuszczalne metody naliczania opłat, maksymalne stawki oraz możliwość wprowadzenia określonych zwolnień. To oznacza, że poszczególne samorządy mogą stosować różnego rodzaju ulgi w opłatach za odbiór odpadów.
Kto za odbiór śmieci zapłaci mniej? Czy seniorzy są zwolnieni z opłat?
Ustawa daje samorządom możliwość stosowania ulg, ale poza ustawową ulgą za kompostowanie bioodpadów nie nakłada obowiązku zwalniania jakiejkolwiek grupy mieszkańców z opłat. O tym decyduje rada gminy, uwzględniając sytuację finansową systemu gospodarowania odpadami. I tak w Warszawie funkcjonuje program o nazwie "Warszawska pomoc osłonowa", który skierowany jest do osób, które zamieszkują samotnie. Jeśli ich dochód netto nie przekracza 1940 zł netto, mogą liczyć na przyznanie zasiłku celowego, wynoszącego minimum 50 proc. ponoszonych miesięcznych kosztów opłat za odpady komunalne. Z reguły taka pomoc trafia więc do seniorów otrzymujących niskie świadczenia.
Niektóre samorządy przy naliczaniu opłat za śmieci honorują również Kartę Dużej Rodziny: wówczas miesięczne koszty są niższe.
Kto w ogóle nie musi płacić za śmieci?
Nie istnieje grupa, która z mocy prawa byłaby zupełnie zwolniona z opłat za śmieci, o ile tylko śmieci produkuje. I tu właśnie pojawia się pewna furtka, skierowana do właścicieli lokali, które pozostają niezamieszkałe. Przykładowo, gdy senior na stałe lub przez dłuższy czas przebywa poza domem (mieszka w domu opieki, przebywa w szpitalu, sanatorium lub przeniósł się do rodziny), może złożyć oświadczenie o niewytwarzaniu odpadów.
Takie oświadczenie mogą również złożyć właściciele lokali, którzy prowadzą w nich działalność usługową i deklarują, że nie będą produkować odpadów. Ponieważ każdy samorząd samodzielnie ustala cennik i nalicza opłaty, to w konkretnym wydziale urzędu gminy należy szukać informacji na temat możliwości całkowitego zwolnienia z opłat.
Absolwentka filologii polskiej i studiów z zakresu samorządu terytorialnego i polityki regionalnej na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się tematyką społeczną, zdrowotną oraz zagadnieniami związanymi z zabezpieczeniem społecznym i świadczeniami dla rodzin, seniorów oraz osób bezrobotnych. W przeszłości związana z wydawnictwami Edipresse Polska i ZPR Media. W swojej pracy koncentruje się na wyjaśnianiu przepisów w przystępny sposób. Zainteresowana reportażem społecznym i tematyką feministyczną.