Niemcy chcą powiązać wiek emerytalny z długością życia
Niemiecka Komisja ds. Zabezpieczenia Emerytalnego przedstawiła 23 czerwca 2026 r. pakiet 33 rekomendacji. Jedna z najważniejszych zakłada, że po 2031 r. ustawowy wiek emerytalny powinien rosnąć wraz ze wzrostem przeciętnej długości życia.
Obecnie w Niemczech trwa wcześniej uchwalony proces dochodzenia do wieku 67 lat. Dla osób urodzonych w 1964 r. i później powszechna granica wynosi 67 lat.
Według jej propozycji po 2031 r. każde dalsze wydłużenie przeciętnego życia miałoby być dzielone w proporcji 2:1. Gdyby oczekiwana długość życia wzrosła o rok, osiem miesięcy przypadałoby na wydłużenie aktywności zawodowej, a cztery miesiące na dłuższy okres pobierania emerytury.
Przy obecnych prognozach oznaczałoby to wzrost powszechnego wieku emerytalnego z 67 do około 67 lat i sześciu miesięcy w okresie od 2031 do 2041 r. Mechanizm miałby być regularnie weryfikowany na podstawie rzeczywistych zmian długości życia.
Pierwszym objętym mechanizmem miałby być rocznik 1965, który osiągnie wiek 67 lat w 2032 r. Komisja proponuje przy tym co najmniej pięcioletnie wyprzedzenie przy ustalaniu kolejnych progów. 2 lipca 2026 r. niemiecki komitet koalicyjny zapowiedział pełne i szybkie wdrożenie wszystkich 33 zaleceń, a proces legislacyjny ma zakończyć się do końca 2026 r. Do wejścia nowych przepisów w życie obowiązują dotychczasowe granice.
Podnoszenie powszechnego wieku emerytalnego to tylko jeden z elementów proponowanych zmian
Podnoszenie powszechnego wieku emerytalnego to tylko jeden z elementów proponowanych zmian. Komisja chce również odejścia od możliwości wcześniejszego przejścia na emeryturę bez potrąceń przez osoby z wyjątkowo długim, 45-letnim okresem ubezpieczenia. Obecnie osoby urodzone w 1962 r. mogą skorzystać z takiego świadczenia w wieku 64 lat i ośmiu miesięcy, a urodzone w 1963 r. – w wieku 64 lat i dziesięciu miesięcy. Dla rocznika 1964 i młodszych granica wynosi 65 lat.
Według danych komisji od 2015 r. około 30 proc. nowych emerytur trafiało do osób korzystających z wcześniejszego świadczenia bez potrąceń po bardzo długim stażu ubezpieczeniowym. Średnia nowo przyznana emerytura w tej grupie wyniosła w 2025 r. 1677 euro. Dla porównania osoby z co najmniej 35-letnim okresem ubezpieczenia otrzymywały średnio 1257 euro.
Niemiecki system pozwala również osobom z co najmniej 35-letnim okresem ubezpieczenia przejść na emeryturę wcześniej. Świadczenie można obecnie pobierać od 63. roku życia, ale za każdy miesiąc wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej emerytura jest trwale obniżana o 0,3 proc. Maksymalna redukcja może sięgnąć 14,4 proc.
Przejście na emeryturę dwa lata przed osiągnięciem wieku 67 lat oznacza obniżkę świadczenia o 7,2 proc. Przy emeryturze w wysokości 1800 euro brutto byłoby to 129,60 euro miesięcznie mniej. Potrącenie obowiązuje przez cały okres pobierania świadczenia.
Komisja proponuje również podniesienie minimalnego wieku umożliwiającego skorzystanie z tej ścieżki z 63 do 64 lat. W kolejnych latach miałby on rosnąć równolegle z powszechnym wiekiem emerytalnym, tak aby różnica między obiema granicami nadal wynosiła trzy lata.
Uzasadnienie niemieckiej komisji jest przede wszystkim demograficzne.
Uzasadnienie niemieckiej komisji jest przede wszystkim demograficzne. Pokolenie wyżu demograficznego przechodzi na emeryturę, a świadczenia są wypłacane coraz dłużej. Z wyliczeń komisji wynika, że gdyby faktyczny moment przejścia na emeryturę przesunął się o pół roku wraz ze wzrostem ustawowego wieku, stawka składki emerytalnej mogłaby być w długim okresie niższa o około 0,35–0,5 pkt proc. niż bez tej zmiany. Autorzy propozycji zastrzegają, że nie każdy może pracować równie długo. Dlatego przewidują uproszczony dostęp do świadczeń dla osób, które z powodu poważnych problemów zdrowotnych nie są już w stanie wykonywać dotychczasowej pracy.
Zarówno dalszemu podnoszeniu wieku emerytalnego, jak i likwidacji preferencji dla osób z 45-letnim okresem ubezpieczenia, sprzeciwiają się niemieckie związki zawodowe. Ich zdaniem możliwość dłuższej pracy zależy w dużym stopniu od wykonywanego zawodu i stanu zdrowia. Najbardziej odczuliby zmianę pracownicy wykonujący ciężką pracę fizyczną, pracujący w systemie zmianowym oraz osoby zatrudnione w zawodach silnie obciążających psychicznie.
Źródła:
gegen-hartz.de
Krzysztof Rybak – prawnik, redaktor Forsal.pl, absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuję się tematyką podatków, nieruchomości oraz prawa cywilnego i gospodarczego. W swoich tekstach wyjaśniam zmiany w przepisach i ich praktyczne skutki. Przez lata byłem związany z branżą naukową i rolniczą. Zostałem wyróżniony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za osiągnięcia w obszarze rynku konopnego.