Sprawa receptomatów
W lipcu tego roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał kolejny wyrok w sprawie tzw. receptomatów. Sprawa dotyczyła podmiotu leczniczego, który organizował udzielanie świadczeń zdrowotnych na odległość w modelu, gdzie lekarz podejmował decyzję o wystawieniu recepty na podstawie ankiety wypełnionej przez pacjenta oraz wymiany wiadomości tekstowych.
Praktyka taka została uznana przez Rzecznika Praw Pacjenta za naruszającą zbiorowe prawa pacjenta. Podmiot lecznicy zaskarżył decyzje Rzecznika do sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę podmiotu leczniczego. W wyroku WSA wskazał na kilka istotnych kwestii związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych.
- Bezpłatne leki dla seniorów w 2026 roku. Czy receptę z symbolem „S” uprawniającym do bezpłatnego wydania leku wystawi tylko lekarz POZ?
- Od 1 października 2026 zmiany w przychodniach. Co to oznacza dla pacjentów?
- Polacy niechętnie zgłaszają się na badania profilaktyczne. Ministerstwo Zdrowia chce to zmienić. Rusza akcja „Profilaktyka – podaj dalej”
Informacja przekazana przez pacjenta nie zastępuje badania
Istotnym elementem rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie było wskazanie, że samo zapoznanie się przez lekarza z informacjami przekazanymi przez pacjenta nie jest równoznaczne z badaniem. Należy podkreślić, iż „badanie” nie zostało zdefiniowane w ustawie z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 37 z późn. zm.). W takiej sytuacji WSA odwołał się do definicji ze Słownika języka polskiego PWN, gdzie "badać" to między innymi „poddawać kogoś oględzinom lekarskim”.
W konsekwencji badania nie można utożsamiać wyłącznie z analizą informacji, którą pacjent samodzielnie przekazał w ankiecie lub za pośrednictwem komunikatora. Badanie powinno mieć charakter aktywnej interakcji pomiędzy lekarzem a pacjentem. Lekarz natomiast powinien mieć możliwość formułowania pytań odpowiednio do konkretnej sytuacji i na podstawie uzyskanych informacji móc dokonywać oceny stanu zdrowia pacjenta.
Telemedycyna nie jest zakazana
Wyrok WSA nie oznacza jednak zakazu udzielania świadczeń zdrowotnych za pośrednictwem środków komunikowania się na odległość. Kontakt z pacjentem może odbywać się w formie teleporady czy w formie komunikacji tekstowej. Nie mogą one jednak zastępować tych czynności, które powinien wykonać lekarz w ramach badania pacjenta.
W przypadku wystawiania recepty lekarz może wystać ją bez badania pacjenta jeżeli recepta jest niezbędną do kontynuacji leczenia oraz jeżeli jest to uzasadnione stanem zdrowia pacjenta odzwierciedlonym w dokumentacji medycznej.
Zdalna forma udzielania świadczeń zdrowotnych zmienia formę kontaktu, ale nie zwalnia z obowiązku zachowania standardów udzielania świadczeń zdrowotnych.
Wskazówki dla podmiotów leczniczych i lekarzy
Wyrok, który zapadł w sprawie receptomatów jest cenną wskazówką dla wszystkich podmiotów, które udzielają teleporad lub wykorzystują inne formy telemedycyny. Osoby zarządzające w podmiotach leczniczych oraz udzielające świadczeń powinny przyjrzeć się sposobowi, w jaki zorganizowane jest udzielanie teleporad. W praktyce oznacza to przede wszystkim konieczność zweryfikowania, w jakich sytuacjach udzielane są teleporady i czy sytuacje te znajdują podstawę w przepisach prawa. Istotne jest też ustalenie, czy sposób udzielenia teleporady zapewnia rzeczywistą i aktywną komunikację pacjenta z lekarzem. Jako radca prawny doradzający na co dzień podmiotom z sektora ochrony zdrowia, chcę zwrócić szczególną uwagę na tak istotną kwestie jak sposób dokumentowania teleporady. Ma to nie tylko znaczenie organizacyjne, ale przede wszystkim dowodowe – dokumentacja z udzielonej teleporady powinna pozwalać na odtworzenie jej przebiegu oraz podstaw, na których lekarz oparł podjęte przeze siebie decyzje.
Doktor nauk społecznych w dyscyplinie nauk o bezpieczeństwie, absolwentka Wojskowej Akademii Technicznej. Stopień doktora uzyskała na podstawie rozprawy pt. "Koncepcja systemu bezpieczeństwa socjalnego Polski z uwzględnieniem zjawiska prekariatu", poświęconej wyzwaniom współczesnej polityki społecznej i rynku pracy. Specjalizuje się w zagadnieniach dotyczących polityki rodzinnej, rynku pracy oraz systemu zabezpieczenia społecznego.