Toksyczny przełożony psuje Ci radość z pracy. Oto sposoby, aby sobie z nim poradzić

Z danych wynika, że aż 71% respondentów uważa złe zarządzanie za zjawisko częste lub bardzo częste w polskich firmach. Głównym przewinieniem przełożonych okazuje się niesprawiedliwe traktowanie — 48% uczestników badania za najczęstsze zachowanie złych szefów uważa faworyzowanie wybranych osób w zespole. Co więcej, aż 30% pracowników w Polsce twierdzi, że ich przełożony nie ma kompetencji do pełnienia roli menedżera.

Toksyczny przełożony, w tym miejscu rodzi się problem

Problem sięga jednak znacznie głębiej, często naruszając granice szacunku. Z raportu wynika, że co piąty badany (24%) doświadczył presji psychicznej lub zastraszania ze strony swojego przełożonego. Poza tymi skrajnymi przypadkami, ankietowani często mierzą się z nierównym traktowaniem przy przydziale zadań (46%), ciągłym zmienianiem oczekiwań (44%), a także mikrozarządzaniem (36%) i sztucznym tworzeniem atmosfery ciągłego pośpiechu (35%). Do rzadszych, ale nadal obecnych problemów należy publiczna krytyka (29%) oraz przypisywanie sobie sukcesów zespołu (30%).

Takie środowisko pracy ma destrukcyjny wpływ zarówno na dobrostan zatrudnionych, jak i stabilność biznesową firm. Zdaniem 49% ankietowanych najpoważniejszym skutkiem złego zarządzania jest wypalenie zawodowe i wyczerpanie pracowników. Tuż za nim uplasowały się wysoka rotacja (48%) oraz drastyczny spadek zaangażowania (47%). Te problemy mają bezpośrednie odzwierciedlenie w decyzjach zawodowych pracowników – aż 62% badanych stanęło przed dylematem zmiany pracy z powodu toksycznego przełożonego. Ostatecznie blisko co trzeci pracownik faktycznie złożył z tego powodu wypowiedzenie, a kolejne 30% poważnie rozważało taki krok.

- Wyniki naszego badania pokazują, że problem toksycznych zachowań menedżerów nie ogranicza się wyłącznie do kwestii organizacyjnych ani do stylu zarządzania. Niepokojące jest to, że już co piąty badany wskazuje na doświadczenie presji psychicznej lub zastraszania ze strony przełożonego, a co dziesiąty zetknął się z niepożądanymi zachowaniami o charakterze osobistym - komentuje Dominika Kowalska, ekspertka kariery InterviewMe. - Nawet jeśli tego typu sytuacje zdarzyły się tylko raz, był to o jeden raz za dużo. W relacjach zawodowych granice powinny być jasno określone, ponieważ mają realny wpływ na poczucie bezpieczeństwa i komfort pracy.

Dlaczego toksyczny przełożony wciąż awansuje

Awans na stanowisko menedżerskie często nie oznacza przygotowania do zarządzania ludźmi. W wielu firmach w Polsce nadal funkcjonuje model, w którym najlepszy specjalista automatycznie zostaje przełożonym, mimo że jego kompetencje zawodowe nie zawsze idą w parze z umiejętnością zarządzania zespołem. Dodatkowym problemem jest brak szkoleń menedżerskich. Nowi szefowie często uczą się „w trakcie pracy”, nie mając realnego przygotowania do roli lidera. W efekcie powielają błędy swoich poprzedników.

W wielu organizacjach dominuje też kultura organizacyjna, w której liczą się przede wszystkim liczby i cele biznesowe, a nie sposób ich osiągania. To sprawia, że trudne zachowania są tolerowane, jeśli i tak przekładają się na wyniki. Dodatkowo toksyczni szefowie (np. o osobowości narcystycznej) potrafią dobrze maskować swoje złe zachowania przed własnymi przełożonymi, co tylko pogłębia problem.

Toksyczny przełożony, 8 wskazówek jak radzić sobie poradzić z toksycznym szefem

Praca z trudnym przełożonym może stopniowo obniżać Twój komfort funkcjonowania i poczucie wpływu na własną sytuację zawodową. Dlatego kluczowe jest nie tylko reagowanie na bieżące zdarzenia, ale też świadome budowanie narzędzi, które pozwalają lepiej chronić siebie i swoje granice.

1. Dokumentuj trudne sytuacje. Zapisuj konkretne zdarzenia, ustalenia i komunikaty. To pomoże Ci zachować porządek w faktach i może być przydatne, jeśli problem zacznie się nasilać lub będzie wymagał formalnego zgłoszenia, np. do Państwowej Inspekcji Pracy lub na policję.
2. Nie reaguj emocjonalnie. W kontaktach z przełożonym staraj się oddzielać emocje od treści rozmowy. Spokojna, rzeczowa komunikacja zmniejsza ryzyko eskalacji konfliktu i pozwala zachować większą kontrolę nad sytuacją.
3. Ustal granice. Mów jasno, jakie zachowania są dla Ciebie akceptowalne, a jakie nie. Chodzi tutaj zarówno o sposób komunikacji, jak i o zakres obowiązków lub sposób ich przekazywania.
4. Potwierdzaj ustalenia mailowo. Po ważnych rozmowach i spotkaniach warto podsumować ustalenia w osobnej wiadomości. Dzięki temu minimalizujesz ryzyko nieporozumień i odmiennych interpretacji ustaleń przez uczestników rozmowy.
5. Szukaj wsparcia współpracowników. Inni członkowie zespołu mogą pomóc Ci lepiej ocenić sytuację i upewnić się, czy problem z toksycznym kierownikiem dotyczy wyłącznie jednostkowych sytuacji, czy też ma szerszy charakter. Wsparcie innych osób zmniejszy też Twoje poczucie izolacji i doda Ci odwagi do podjęcia realnych działań.
6. Porozmawiaj z HR lub przełożonymi wyższego szczebla. Jeśli trudne sytuacje w firmie się powtarzają, warto skorzystać z formalnych kanałów komunikacji. Dział HR lub przełożony Twojego szefa mogą pomóc w mediacji i wskazać możliwe dalsze kroki rozwiązania konfliktu.
7. Skorzystaj z pomocy psychologa. Długotrwałe funkcjonowanie w stresującym środowisku pracy może negatywnie wpływać na Twoje samopoczucie i zdrowie psychiczne. Wsparcie specjalisty pomoże Ci lepiej radzić sobie z obciążeniem emocjonalnym.
8. Zaktualizuj CV i list motywacyjny. Nawet jeśli teraz nie planujesz zmiany pracy, warto mieć pod ręką aktualne i dobrze przygotowane dokumenty. To daje Ci większe poczucie bezpieczeństwa i elastyczność w podejmowaniu decyzji.

Toksyczny przełożony okazuje się dużym obciążeniem dla całej firmy. Przymykanie oka na błędy w zarządzaniu nie tylko niszczy zaangażowanie zespołów, ale wręcz napędza falę odejść pracowników. W pełnym raporcie eksperci InterviewMe podpowiadają również, jak radzić sobie z toksycznym przełożonym, wskazując m.in. na konieczność asertywnego wyznaczania granic, dokumentowania nadużyć czy szukania wsparcia w działach HR.