AI dla rosyjskich dronów. Wspólne projekty nabierają rozpędu
Ujawnione materiały obejmują cztery prezentacje przedstawione podczas III Rosyjsko-Chińskiego Forum Współpracy Wojskowo-Technicznej w Kantonie w listopadzie 2023 r. oraz podpisany 5 czerwca 2023 r. w Moskwie protokół dotyczący wspólnych projektów zbrojeniowych. Dokumenty opisują współpracę w pięciu obszarach: broni kosmicznej, obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej, autonomicznych rojów dronów, pojazdów opancerzonych oraz lotnictwa wojskowego.
Jednym z najważniejszych ustaleń jest rozwój bezzałogowców wykorzystujących sztuczną inteligencję. Z dokumentów wynika, że Pekin nie ogranicza się już do dostaw komponentów podwójnego zastosowania, lecz przekazuje Rosji technologie AI wykorzystywane przy projektowaniu nowych dronów bojowych. Obie strony mają również wspólnie pracować nad kolejną generacją autonomicznych rojów bezzałogowców, które w przyszłości mogłyby działać praktycznie bez udziału operatora.
Rosja daje doświadczenie z frontu. Chiny dostarczają technologię
Dokumenty pokazują model współpracy oparty na wymianie korzyści. Rosja przekazuje dane z wojny w Ukrainie, doświadczenia zdobyte na polu walki oraz informacje o skuteczności uzbrojenia. W zamian otrzymuje półprzewodniki, elektronikę, moduły sztucznej inteligencji oraz dostęp do chińskich możliwości produkcyjnych.
Autorzy śledztwa zwracają uwagę, że Chiny dysponują już około 160 typami amunicji krążącej produkowanej przez ponad 50 przedsiębiorstw, jednak brakuje im doświadczenia bojowego. To właśnie rosyjska armia ma dostarczać danych pozwalających rozwijać kolejne generacje uzbrojenia.
Efekty tej współpracy są już widoczne na froncie. Jako przykład wskazano rosyjski dron V2U, który – według ukraińskich materiałów wywiadowczych – wykorzystuje chińskie moduły AI, lidary, akumulatory i dyski SSD. Zdaniem autorów śledztwa oznacza to, że chińskie rozwiązania technologiczne są obecnie testowane w realnych warunkach wojennych.
Tajny plan walki ze Starlinkiem
Najbardziej spektakularnym elementem ujawnionych materiałów jest prezentacja poświęcona neutralizacji systemu Starlink. Dokument przygotowali przedstawiciele państwowej China Aerospace Science and Technology Corporation (CASC), a całość oznaczono jako materiał do użytku wewnętrznego.
Do listopada 2023 r. Ukraina otrzymała już ponad 40 tys. terminali Starlink. System wykorzystywano do łączności, kierowania ogniem artylerii, sterowania dronami i koordynowania ewakuacji rannych. Ówczesny minister transformacji cyfrowej Ukrainy Mychajło Fedorow określił Starlink mianem "krwi całej infrastruktury łączności".
Chińscy autorzy dokumentu uznali tę sieć za jedno z najważniejszych źródeł przewagi Ukrainy i zaproponowali trzyetapowy plan przeciwdziałania.
Pierwszy zakłada wywieranie presji dyplomatycznej i regulacyjnej, aby utrudnić dalszą rozbudowę konstelacji satelitów. Drugi obejmuje wspólne działania Rosji i Chin w celu blokowania dostępu Starlinka do częstotliwości radiowych i pozycji orbitalnych oraz rozwój systemów zakłócania elektromagnetycznego.
Najdalej idzie trzeci etap. Zakłada on rozpoczęcie cyberataków na sieć poprzez wykorzystanie złośliwego oprogramowania i luk bezpieczeństwa, a w dalszej perspektywie opracowanie tanich środków antysatelitarnych zdolnych do fizycznego niszczenia satelitów na niskiej orbicie okołoziemskiej. Według śledztwa rosyjskie służby analizują również wykorzystanie chmur niewielkich elementów do uszkadzania satelitów, natomiast system „Wołna Kupuł Garant” ma być zdolny do zakłócania odbiorników Starlink w promieniu około 16 kilometrów.
Rosyjscy żołnierze szkoleni w Chinach
Śledztwo opisuje również rozwijającą się współpracę szkoleniową. Według informacji europejskich służb od ubiegłego roku rosyjscy żołnierze przechodzą szkolenia z obsługi chińskich dronów w sześciu ośrodkach na terenie Chin. Łącznie przeszkolonych miało zostać ponad 200 wojskowych, którzy następnie wrócili na front w Ukrainie. Dokumenty wspominają również o kolejnych porozumieniach dotyczących wspólnych ćwiczeń i wymiany doświadczeń.
Autorzy podkreślają, że współpraca Moskwy i Pekinu ma charakter długofalowy. Po forum w Kantonie w 2023 r. kolejne odbyło się w grudniu 2024 r. w Jekaterynburgu, a następne spotkanie zostało już zaplanowane. Szóste Rosyjsko-Chińskie Forum Współpracy Wojskowo-Technicznej ma odbyć się pod koniec 2026 r. w Petersburgu.
Redaktor Forsal.pl. Absolwent politologii na Uniwersytecie SWPS, z zamiłowania historyk. W przeszłości związany z Polskim Radiem, Wirtualną Polską, dziennikiem „Polska The Times” oraz miesięcznikiem „Nasza Historia”. Publikował również w Gazeta.pl i „Newsweek Historia”. Były wieloletni współpracownik Ośrodka „Karta” i Muzeum Getta Warszawskiego. Autor pierwszej pełnej biografii gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego - „Decyzje ‘Bora’. (Auto)biografia Tadeusza Komorowskiego - kawalerzysty, olimpijczyka, dowódcy, wodza i premiera”.
