Dwa megamiasta. Pierwsze większe od Warszawy

W Trójmieście i okolicach mieszka ponad milion osób. Jeszcze więcej, bo aż 2,1-2,2 mln znajduje się w aglomeracji górnośląskiej, w pobliżu Katowice. Właśnie te dwa obszary chcą skorzystać na zmianie przepisów. Do MSWiA wpłynął projekt ustawy o związku metropolitalnym w województwie pomorskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Stanowi on inicjatywę oddolną przedstawicieli samorządów zrzeszonych w ramach Stowarzyszenia Obszar Metropolitalny Gdańsk-Gdynia-Sopot (OMGGS) oraz Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii (GZM).

Prace nad inicjatywą rozpoczęły się w pierwszym kwartale 2024 r., a zapisy ustawy są inspirowane tzw. ustawą śląską, która została prawnie usankcjonowana w 2018 r.

Co się zmieni?

Projektowana ustawa wprowadza podstawy do utworzenia związku metropolitalnego w województwie pomorskim, nowelizuje ustawę z 9 marca 2017 r. o związku metropolitalnym w województwie śląskim oraz wybranych ustaw sektorowych w celu zapewnienia należytej funkcjonalności śląskiemu oraz pomorskiemu związkowi metropolitalnemu.

W skrócie chodzi o szerszą współpracę między samorządami. Już teraz Trójmiasto korzysta m.in. ze wspólnych biletów czy jednego systemu rowerowego. W wielu obszarach brakuje dostatecznego prawa, by rozszerzyć współpracę. W uzasadnieniu podkreślono jednak, że propozycja nie narusza granic istniejących jednostek samorządu terytorialnego. Tworzy za to „strukturę zarządczo-koordynacyjną”.

Projektowana regulacja przewiduje m.in., że związek metropolitalny będzie realizował zadania z obszaru:

  • polityki rozwoju,
  • kształtowania ładu przestrzennego,
  • publicznego transportu zbiorowego na obszarze związku,
  • mobilności miejskiej,
  • adaptacji do zmian klimatu,
  • promocji związku i jego obszaru.

Wśród zadań znajdują się również zadania wypracowane ze środowiskami gospodarczymi i naukowymi metropolii zmierzające do zdynamizowania i utrwalenia rozwoju gospodarczego oraz umożliwienia awansu innowacyjnego metropolii trójmiejskiej.

Chodzi o działania m.in. z zakresu promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia i aktywizacji zawodowej, prowadzenia centrów usług społecznych, polityki innowacyjnej, wspierania i rozwoju edukacji i szkolnictwa wyższego, czy dofinansowywanie badań, rozwoju kultury i ochrony dziedzictwa kulturowego obszaru związku metropolitalnego oraz realizacji inwestycji w zakresie gospodarki komunalnej.

„Interwencja zmierza więc przede wszystkim do wzmocnienia systemu zaspokajania potrzeb społecznych mieszkańców związku metropolitalnego" - napisano w uzasadnieniu projektu.

Zmierza on również do wzmocnienia skuteczności polityki spójności Unii Europejskiej oraz polityki rozwoju Rzeczypospolitej Polskiej.

Trójmiasto tworzy się od lat 90.

„Proces instytucjonalizacji Obszaru Metropolitalnego Gdańsk-Gdynia-Sopot rozpoczął się – zważywszy na sytuację innych, podobnych obszarów leżących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – wcześnie. W latach 90. XX wieku, jeszcze w trakcie transformacji ustrojowej i reform samorządowych rządów T. Mazowieckiego oraz J. Buzka, powstawały pierwsze inicjatywy aglomeracyjne i metropolitalne" - napisano w uzasadnieniu projektu ustawy.

Dodano, że zgromadzenie związku metropolitalnego składa się z delegatów, którymi są wójtowie, burmistrzowie, prezydenci oraz starostowie jednostek samorządu terytorialnego wchodzących w skład związku metropolitalnego, a w skład zgromadzenia – incydentalnie, w razie zaistnienia przemijającej przeszkody, mogą wchodzić osoby przez nich upoważnione.

akuz/ agz/