Wielu ekspertów, Urząd Regulacji Energetyki i Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zgadzają się, że po przeprowadzonej za rządów PiS konsolidacji polskich firm elektroenergetycznych w tej branży właściwie przestał istnieć rynek i konkurencja. Jest coś w rodzaju oligopolu, w którym elektrownie, należące w większości do czterech powstałych w wyniku konsolidacji koncernów elektroenergetycznych, sprzedają prąd przede wszystkim spółkom z własnej grupy kapitałowej. Na dodatek w branży dominuje i ustala warunki Polska Grupa Energetyczna. Bo jako jedyna produkuje więcej prądu, niż potrzebują jej spółki dystrybucyjne i handlowe, by obsłużyć swych klientów.
– Handel prądem powinien stać się bardziej przejrzysty, tak by o jego cenie choć w części decydował rynek, a nie widzimisię PGE i innych producentów – mówi Andrzej Czerwiński, szef sejmowej podkomisji energetyki. Jego zdaniem, gdyby większa ilość energii trafiała na giełdę, byłby punkt odniesienia do ustalania ceny prądu, sprzedawanego poza tym rynkiem. Odbiorcy wiedzieliby, czy cena, którą proponują im producenci, odstaje od tej giełdowej czy nie. I jak bardzo odstaje. To mogłoby doprowadzić nawet do obniżenia średnich cen.
Koncepcja wprowadzania takiego obowiązku spotyka się jednak z różnymi ocenami. Jednak większość posłów z sejmowej Komisji Gospodarki poparła poselski projekt (napisany przez posła PO, Antoniego Mężydłę) nowelizacji prawa energetycznego, przewidujący wprowadzenie obowiązku sprzedaży prądu przez giełdę. Nie przewiduje tego rozwiązania projekt rządowy, który daje koncernom alternatywę: mają sprzedawać część (30 proc. w 2011 r., 40 proc. w 2012 r., a rok później połowę) prądu przez giełdę albo w przetargach. Sejmowej komisji nie spodobał się pomysł z przetargami. Dla koncernów byłyby one korzystniejsze niż giełda, więc zapewne korzystałyby tylko z tej opcji.
– Same przetargi zaś niewiele zmienią. Prowadziłyby do zmaksymalizowania cen, a nie do ich zoptymalizowania – twierdzi Antoni Mężydło, wiceszef tej komisji. Resort gospodarki chce skorygować swoje założenia i wprowadzić obowiązek sprzedaży przez giełdę co najmniej 10 proc. energii.
