UE zakręca kurek z gazem. Tymczasem w Polsce odnotowano rekordowe zużycie tego paliwa

UE wprowadza trwały zakaz importu rosyjskiego gazu. Koniec rosyjskiego LPG, LNG oraz gazu dostarczanego rurociągami

Na początku grudnia Komisja Europejska poinformowała o osiągnięciu porozumienia pomiędzy Parlamentem Europejskim a Radą UE, na mocy którego Unia Europejska całkowicie zaprzestanie importu rosyjskiego gazu oraz stopniowo odejdzie od importu rosyjskiej ropy naftowej. Zakaz obejmie LNG, gaz dostarczany rurociągami oraz LPG.

LNG to wyjątkowo cenne paliwo

LNG (ang. liquefied natural gas, czyli skroplony gaz ziemny) to paliwo powstające w procesie skraplania gazu ziemnego, który schładza się do temperatury –162°C. W wyniku tego procesu jego objętość zmniejsza się około 600-krotnie, co umożliwia transport na duże odległości w specjalnych zbiornikach kriogenicznych. LNG uznawany jest za paliwo przyjazne środowisku.

LNG to wyjątkowo cenny surowiec, szczególnie w obecnej sytuacji geopolitycznej. Skroplony gaz ziemny znajduje bowiem szerokie zastosowanie w transporcie drogowym, kolejowym, w przemyśle oraz w żegludze.

Przykładowo, w transporcie drogowym wykorzystywany jest głównie do napędu samochodów ciężarowych o dużej ładowności oraz autobusów. Jego przewagą nad tradycyjnymi paliwami jest mniejsza emisja substancji szkodliwych odpowiedzialnych za smog, niższe koszty transportu oraz duży zasięg– nawet do około 1200 km na jednym tankowaniu.

LNG, gaz ziemny oraz LPG – czym się różnią?

Choć LNG i gaz ziemny to ten sam surowiec, różnica dotyczy stanu skupienia oraz sposobu transportu. Gaz ziemny w postaci lotnej przesyłany jest gazociągami, natomiast LNG, w stanie ciekłym – transportowany jest autocysternami lub statkami. Proces regazyfikacji pozwala na ponowne przekształcenie LNG w gaz, który następnie wykorzystywany jest m.in. w kogeneracji, ogrzewaniu czy procesach przemysłowych. Według danych PGNiG, stosowanie LNG pozwala na redukcję emisji cząstek stałych i tlenków azotu (NO_x) nawet o 85%, a także na ograniczenie emisji CO₂.

LPG (liquefied petroleum gas), czyli skroplony gaz płynny, jest mieszaniną głównie propanu i butanu. Przechowywany jest w postaci ciekłej pod ciśnieniem w specjalnych zbiornikach. LPG powstaje jako produkt uboczny rafinacji ropy naftowej lub w wyniku procesów zachodzących w złożach gazu ziemnego i ropy. Podobnie jak LNG charakteryzuje się niższą emisyjnością gazów cieplarnianych w porównaniu z innymi paliwami.

Gaz płynny znajduje bardzo szerokie zastosowanie – od motoryzacji (autogaz), przez ogrzewanie i klimatyzację, po przemysł budowlany, rolnictwo (np. suszenie zboża) oraz produkcję kosmetyków w aerozolu.

UE zakazuje importu rosyjskiego gazu. Harmonogram działań

"Ban" na rosyjski gaz wprowadzany jest jednak stopniowo. Według ustaleń, import LNG ma zostać zakończony do 31 grudnia 2026 r., a gazu rurociągowego – do 30 września 2027 r. W wyjątkowych przypadkach państwa członkowskie bedą mogły przedłużyć ten termin do 31 października 2027 r., z czego najprawdopodobniej skorzystają Węgry, które są najbardziej uzależnione od rosyjskich dostaw. Komisja Europejska wskazała następujące daty graniczne:

• w przypadku krótkoterminowych umów zawartych przed 17 czerwca 2025 r. zakaz importu LNG będzie obowiązywał od 25 kwietnia 2026 r., a gazu rurociągowego – od 17 czerwca 2026 r.;
• w przypadku długoterminowych umów na LNG zawartych przed 17 czerwca 2025 r. zakaz wejdzie w życie 1 stycznia 2027 r., zgodnie z 19. pakietem sankcji;
• import gazu rurociągowego w ramach umów długoterminowych będzie dozwolony najpóźniej do 30 września 2027 r., a w razie problemów z napełnianiem magazynów – do 1 listopada 2027 r.;
• zmiany w obowiązujących umowach będą dopuszczalne wyłącznie w ściśle określonych celach operacyjnych i nie mogą prowadzić do zwiększenia wolumenów ani cen.

Oznacza to, że najpóźniej do listopada 2027 r. Unia Europejska całkowicie zakonczy import gazu z Rosji. Równolegle utrzymano zobowiązanie do pełnego wycofania pozostałego importu rosyjskiej ropy naftowej do końca 2027 r.

Udział rosyjskiego gazu LPG w Polsce

Według ostatniego raportu Polskiej Organizacji Gazu Płynnego, w skali całego 2024 r. udział rosyjskiego LPG, sprowadzanego jeszcze na podstawie kontraktów zawartych przed 19 grudnia 2023 r., spadł z 45,8% w 2023 r. do 42,7%. Jednocześnie w ostatnim kwartale roku tempo dywersyfikacji wyraźnie przyspieszyło.

W grudniu 2024 r. największym dostawcą LPG do Polski była Szwecja (ponad 34% udziału), wyprzedzając Rosję (29,8%), Norwegię (10,9%) oraz Stany Zjednoczone (5,2%). Na początku 2025 r. struktura dostaw gazu płynnego do Polski była najbardziej zdywersyfikowana w historii, ale wciąż silnie uzależniony od rosyjskich dostaw.

Po inwazji Rosji na Ukrainę, LNG zyskuje na znaczeniu

Po rosyjskiej agresji na Ukrainę nastąpiła istotna zmiana na rynku LNG. Według danych Ośrodka Studiów Wschodnich w 2022 r. import LNG do państw UE wzrósł o 67%, podczas gdy import gazu rurociągowego z Rosji spadł o 56%. Dane te potwierdza Rada UE.Sytuacja geopolityczna doprowadziła do:

• znacznego zwiększenia importu LNG, głównie ze Stanów Zjednoczonych;
• szybkiej rozbudowy infrastruktury umożliwiającej odbiór LNG;
• pozyskiwania gazu z nowych kierunków, m.in. z Egiptu, Izraela i Nigerii;
• wprowadzenia regulacji zobowiązujących państwa i firmy do magazynowania gazu ziemnego.

Minister Motyka: koniec rosyjskiego gazu to szansa dla Polski

Koniec rosyjskiego gazu to szansa dla Polski, głównie za sprawą gazoportu w Świnoujściu. Minister energii Miłosz Motyka podczas wizyty w Bratysławie podkreślił, że Polska ma realną szansę stać się hubem gazowym dla całego regionu.

– Polska ma szansę się stać, i robimy wszystko, by się stała, północną bramą dla LNG, także ze Stanów Zjednoczonych, dla całego naszego regionu – powiedział w rozmowie z PAP. Jak dodał, dotyczy to również Ukrainy. Zaznaczył, że kolejne miesiące przyniosą dalsze działania na rzecz budowy bezpieczeństwa energetycznego, które w praktyce oznaczają tworzenie regionalnego hubu gazowego. W skład polskiej delegacji wchodzili przedstawiciele firm zajmujących się przesyłem i dystrybucją gazu oraz energii.

Podobne komunikaty można było przeczytać u polskiego operatora przesyłu gazu, spółki Gaz-System:

–Interkonektor łączący systemy przesyłowe gazu Polski i Słowacji ma roczną przepustowość 4,7 mld m. sześc., co zapewnia Polsce potencjał strategicznego dostawcy tego paliwa dla krajów Europy Środkowo-Wschodniej– poinformowała spółka.

Jak przekazała firma Gaz-System, prezes spółki Sławomir Hinc wziął w poniedziałek udział w polsko-słowackich międzyrządowych rozmowach w Bratysławie poświęconych bezpieczeństwu energetycznemu Słowacji oraz regionu Europy Środkowo - Wschodniej. Podczas spotkania kierownictwa polskiego operatora sytemu przesyłowego z jej słowackim odpowiednikiem - firmą Eustream m.in. omówiono „możliwości zwiększenia przesyłu gazu ziemnego z Polski i pełniejszego wykorzystania infrastruktury przesyłowej obu krajów”.

Gaz-System poinformował, że w związku z planowanym całkowitym odejściem Unii Europejskiej od importu rosyjskiego gazu podejmowane są działania na rzecz dywersyfikacji źródeł dostaw dla państw Europy Środkowo-Wschodniej.

„W tym kontekście prezesi operatorów systemów przesyłowych Polski i Słowacji rozmawiali o możliwości wykorzystania dodatkowych wolumenów LNG, które mogłyby być dostarczane do Polski z wykorzystaniem Terminali LNG – m.in. FSRU w Gdańsku, a następnie przesyłane na Słowację istniejącym interkonektorem Polska–Słowacja” - wskazano w komunikacie spółki.

Rekordowe zużycie gazu w Polsce

Jak informuje PAP, z powodu niskich temperatur dobowe zużycie gazu ziemnego w Polsce osiągnęło rekordowy poziom. Jak wynika z danych operatora systemu przesyłowego Gaz-System, w czwartek 8 stycznia zużycie zbliżyło się do 100 mln m³ gazu wysokometanowego.

6 stycznia 2026 r. dobowe zużycie wyniosło 89,6 mln m³, co oznaczało pobicie rekordu z 18 stycznia 2021 r. (88,7 mln m³). Kolejnego dnia padł następny rekord – niemal 96 mln m³, a 8 stycznia zużycie osiągnęło poziom 99,2 mln m³ na dobę.

Wzrost cen gazu na horyzoncie

W ciągu ostatnich 3 sesji cena gazu podskoczyła aż o 14 proc. Wszystko za sprawą wzrostu zapotrzebowania na gaz w Chinach – największego nabywcy na świecie skroplonego gazu ziemnego (LNG). Jak informuje PAP, prognozy meteo wskazują na możliwą mroźną pogodę w ciągu najbliższych 2 tygodni zarówno w Europie jak i w Azji a to ma bezpośredni wpływ na wzrost ceny paliwa.

Taka sytuacja może grozić zmniejszeniem dostaw LNG do Europy, która jest silnie uzależniona od tego paliwa od czasu utraty dostaw gazu z rosyjskich rurociągów. Niektórzy chińscy nabywcy LNG dysponują jednak dużymi zapasami gazu, a nawet odsprzedają niektóre dostawy paliwa, jak np. Unipec, który sprzedał LNG cargo FOB na marzec z dostawą z Omanu – informuje PAP Biznes.

Źródła:

EU agrees to permanently stop Russian gas imports and phase out Russian oil - ec.europa.eu

EU adopts 19th package of sanctions against Russia - ec.europa.eu

PAP

Polska Organizacja Gazu Płynnego

Ośrodek Studiów Wschodnich

pgnig.pl

duon.pl