Kierowcy zapłacą słono. Mandaty w Polsce najwyższe w Europie

Zmiany w przepisach ruchu drogowego: surowsze kary za najgroźniejsze zachowania na drodze

Nowelizacje wynikają konkretnie z dwóch ustaw:

• ustawy z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego (Dz.U. poz. 1872),
• ustawy z dnia 17 października 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1676).

W teorii zmiany mają oznaczać ostrzejsze reagowanie na zachowania uznawane za szczególnie niebezpieczne: nielegalne wyścigi, celowe driftowanie, jazdę „na jednym kole” czy brawurową jazdę zagrażającą innym uczestnikom ruchu. Ustawodawca sięga też po rozwiązania systemowe – zmiany obejmują m.in. młodych kierowców, okres próbny po uzyskaniu prawa jazdy, kontrolę prędkości, obowiązek noszenia kasków oraz zasady korzystania z hulajnóg elektrycznych. Czy w praktyce, nowe przepisy poprawią bezpieczeństwo na drogach? Na odpowiedź trzeba będzie poczekać do oficjalnych statystyk Policji.

Nielegalne wyścigi – od wykroczenia do przestępstwa

Od 29 stycznia 2026 r. w kodeksie karnym pojawiła się definicja nielegalnego wyścigu pojazdów mechanicznych. Chodzi nie tylko o klasyczną rywalizację dwóch pojazdów, ale również o celowe wprowadzanie auta w poślizg czy oderwanie kół od nawierzchni podczas zorganizowanych spotkań na drogach publicznych lub ogólnodostępnych – oczywiście bez wymaganego zezwolenia.

Co istotne, karana jest już nie tylko sama jazda, ale także organizowanie i prowadzenie takich wydarzeń. Organizatorom grozi do 3 lat więzienia, a uczestnikom – od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności, nawet jeśli nie doszło do wypadku.

Jeszcze surowiej traktowane będą wypadki śmiertelne, jeśli sprawca brał udział w nielegalnym wyścigu, prowadził brawurowo albo jechał mimo sądowego zakazu. W takich sytuacjach sąd może wymierzyć karę nawet do 10 lat więzienia.

Brawurowa jazda jako nowe przestępstwo

Nowością jest także przestępstwo tzw. jazdy brawurowej. Grozi za nie od 3 miesięcy do 5 lat więzienia. Aby przepis miał zastosowanie, muszą wystąpić jednocześnie trzy elementy:

• rażące przekroczenie prędkości,
• rażące naruszenie innych zasad bezpieczeństwa oraz
• narażenie kogoś na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia.

Co ważne, do odpowiedzialności karnej może dojść nawet wtedy, gdy nie doszło do wypadku. Na problem nieostrych sformułowań w nowych przepisach, zwłaszcza dotyczących „rażącego” naruszenia zasad, zwraca uwagę dr Andrzej Markowski, honorowy przewodniczący Stowarzyszenia Psychologów Transportu – Prawo karne nie powinno być zbyt ogólne. To, co dla jednego sędziego będzie rażące, dla innego już nie – stwierdził na łamach tygodnika Angora (nr 6, 8 II 2026). W praktyce oznacza to, że stosowanie tego przepisu będzie zależało od interpretacji sędziego lub prokuratora zajmującego się daną sprawą.

Nowe surowe kary: obligatoryjne zatrzymanie prawa jazdy i dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów

Od 3 marca przekroczenie prędkości o 50 km/h poza terenem zabudowanym będzie skutkowało automatycznym zatrzymaniem prawa jazdy na trzy miesiące. Kierowca, który mimo tego wsiądzie za kierownicę, straci uprawnienia na stałe. O nowe będzie mógł ubiegać się dopiero po pięciu latach.

Ustawodawca postanowił również spróbować rozwiązać problem nagminnego prowadzenia pojazdów mimo utraty prawa jazdy. Odteraz prowadzenie pojazdu po cofnięciu uprawnień to już przestępstwo – zagrożone karą do 2 lat więzienia i zakazem prowadzenia pojazdów nawet na 15 lat. Najdalej idącą zmianą jest wprowadzenie obligatoryjnego dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów wobec osób, które złamia wcześniej orzeczony zakaz (art. 42 § 3 k.k.).

Nowe wykroczenia i odpowiedzialność „widzów”

Zmiany objęły także kodeks wykroczeń. Odpowiedzialność poniosą nie tylko organizatorzy nielegalnych zlotów motoryzacyjnych, ale również osoby, które świadomie w nich uczestniczą – nawet jako pasażerowie czy widzowie.

Za celowe driftowanie na drodze publicznej grozi dziś mandat od 1500 do 5000 zł, 15 punktów karnych i trzymiesięczne zatrzymanie prawa jazdy. Samo uczestnictwo w nielegalnym zlocie, nawet w roli obserwatora, może skończyć się grzywną do 5 tys. zł – choć w praktyce jej udowodnienie może być trudne.

Młodzi kierowcy, hulajnogi i obowiązek kasków

Nowe przepisy dotyczą również młodych osób. Od 3 marca prawo jazdy kategorii B będą mogły uzyskać osoby, które ukończyły 17 lat. Przez pierwsze sześć miesięcy lub do osiągnięcia pełnoletności będą mogły prowadzić samochód wyłącznie w obecności opiekuna – osoby po 25. roku życia, z co najmniej pięcioletnim stażem i oczywiście trzeźwego.

Od 3 czerwca 2026 r. dzieci i młodzież do 16. roku życia będą musiały nosić kaski ochronne podczas jazdy rowerem lub hulajnogą elektryczną. Z hulajnóg będą mogły korzystać wyłącznie osoby, które ukończyły 13 lat.

Czy mamy najwyższe mandaty w Europie?

– Wysokość mandatów rośnie szybciej niż nasze dochody – zauważa dr Andrzej Markowski. Jak podkreśla, w relacji do zarobków należą one do najwyższych w Europie, a przy uwzględnieniu siły nabywczej są średnio dwukrotnie wyższe niż w Niemczech.

Zdaniem eksperta samo zaostrzanie kar nie musi automatycznie poprawiać bezpieczeństwa. – To raczej uspokojenie sumienia tych, którzy zmieniają przepisy. Zachowania na drodze nie opierają się na strachu przed karą, ale na akceptacji pewnej umowy społecznej – mówi.

Czy surowsze przepisy poprawią bezpieczeństwo?

Być może to jedyna droga. Rok 2025 był bowiem najbezpieczniejszy w historii polskich dróg. Według wstępnych danych doszło do około 21 tys. wypadków – o 2,4 proc. mniej niż rok wcześniej. Zginęło w nich 1651 osób, czyli niemal 13 proc. mniej niż w 2024 r. To najniższa liczba ofiar śmiertelnych, jaką kiedykolwiek odnotowano.

policja.pl

Angora nr 6 (8 II 2026)

Podstawa prawna:

ustawy z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego (Dz.U. poz. 1872)

ustawy z dnia 17 października 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1676)