W 2016 roku straż miejska straciła uprawnienia do pomiaru prędkości z użyciem fotoradarów

Zmiany weszły w życie 1 stycznia 2016 r. na mocy ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o strażach gminnych. Kwestia ta budziła sporo emocji wśród kierowców, gdyż uważano, że gminy nie kierują się względami bezpieczeństwa, lecz w ten sposób uzupełniają budżety.

Odebranie strażom miejskim możliwości prowadzenia kontroli przy użyciu fotoradarów było ostatecznie realizacją postulatu Najwyższej Izby Kontroli. W raporcie z 2014 r. wskazano, że działania części funkcjonariuszy obsługujących te urządzenia były motywowane przede wszystkim chęcią zwiększania dochodów gmin, a nie poprawą bezpieczeństwa ruchu drogowego.

NIK podkreślała, że straże miejskie nie powinny korzystać z mobilnych fotoradarów. W ocenie Izby zaangażowanie strażników – zwłaszcza przy urządzeniach przenośnych – było „w wielu przypadkach podyktowane nie tyle troską o bezpieczeństwo w ruchu drogowym, co przede wszystkim chęcią pozyskiwania środków do budżetu gmin”.

Lewica za przywróceniem fotoradarów – interpelacja do Ministerstwa Infrastruktury

Sprawa wróciła za sprawą interpelacji złożonej w sierpniu 2024 r. przez grupę posłów Lewicy. Jak wskazała poseł Daria Gosek-Popiołek, od czasu zmiany przepisów samorządy sygnalizują, że utrata tych kompetencji znacząco utrudnia działania na rzecz poprawy bezpieczeństwa na drogach.

Posłanka powołała się na aktualne dane KGP, z których wynika, że w 2023 r. z winy kierujących pojazdami doszło do 19 058 wypadków. W ich wyniku zginęły 1622 osoby, a 22 328 zostało rannych. Jedną z głównych przyczyn tych zdarzeń było niedostosowanie prędkości do warunków ruchu (zaraz po nieustąpieniu pierwszeństwa przejazdu).

W związku z tym posłowie zwrócili się do ministerstwa z pytaniami:

  • Ile wniosków od samorządów dotyczących instalacji fotoradarów wpłynęło do GITD w ciągu ostatnich 12 miesięcy oraz ile z nich rozpatrzono pozytywnie?
  • Jakie jest stanowisko ministerstwa wobec ewentualnych zmian przepisów z 2015 r., zmierzających do przywrócenia – choćby w ograniczonym zakresie – prawa straży miejskich do prowadzenia kontroli przy użyciu urządzeń rejestrujących?

Odpowiedź Ministerstwa Infrastruktury – ograniczone możliwości instalacji fotoradarów

Resort poinformował, że według danych Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego w okresie od października 2023 r. do września 2024 r. wpłynęło 769 wniosków o instalację fotoradarów, z czego 197 (26%) pochodziło od samorządów.

Podkreślono jednocześnie, że zasady finansowania określone przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad znacząco ograniczają możliwość realizacji wielu zgłoszonych lokalizacji. Podano jednak przykłady pozytywnego rozpatrzenia oraz instalacji fotoradarów, np.

  • między miejscowościami Borcz – Babi Dół przy drodze krajowej nr 20,
  • przy drodze krajowej nr 50 oraz w Gniewomirowicach przy drodze krajowej nr 94,
  • przy drodze wojewódzkiej nr 794
  • w miejscowości Prudnik (droga krajowa nr 41)
  • w miejscowości Świdnik (droga powiatowa nr 0012, dawniej droga krajowa nr 12)
  • w miejscowości Sokołowice (droga krajowa nr 25)
  • w miejscowości Bojano (droga powiatowa nr 1489G, dawniej droga wojewódzka nr 218)
  • w miejscowości Tylmanowa (droga wojewódzka nr 969)
  • w Częstochowie (droga krajowa nr 46)
  • w Sosnowcu (łącznica drogi krajowej nr 94 z drogą krajową nr 86)
  • w Rzeszowie
  • w miejscowości Rekowo (droga wojewódzka nr 212)
  • w miejscowości Baczków (droga wojewódzka nr 965)

Powrót fotoradarów dla straży miejskiej. Będzie jak dawniej?

Odnosząc się do kwestii przywrócenia uprawnień straży miejskich, Ministerstwo Infrastruktury wskazało – powołując się na informacje z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji – że temat ten jest analizowany przez grupę roboczą działającą w ramach Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego (powołaną 21 maja 2024 r.).

Zespół przeanalizował zarówno obowiązujące przepisy ustawy o strażach gminnych, jak i regulacje sprzed nowelizacji. Wnioski wskazują, że ustawodawca przyznał strażom gminnym kompetencje w zakresie porządku publicznego, wyłączając z ich zakresu bezpieczeństwo publiczne, które należy m.in. do Policji. Zespół wskazał, że bezpieczeństwo ruchu drogowego pozostaje domeną wyspecjalizowanych służb, w szczególności Policji.

W ocenie MSWiA, przy rosnącej liczbie odcinkowych pomiarów prędkości oraz działaniach prowadzonych przez Policję i Inspekcję Transportu Drogowego, nie ma obecnie potrzeby angażowania straży miejskich w kontrolę prędkości przy użyciu urządzeń rejestrujących.

Podkreślono jednak, że analizy i opinie zespołu mogą stanowić punkt wyjścia do ewentualnych przyszłych zmian prawnych i organizacyjnych dotyczących funkcjonowania straży gminnych (miejskich) w Polsce.

Źródła:

Sejm, Ministerstwo Infrastruktury