"Nie wiemy o wspomnianej nagrodzie. Wiemy natomiast, że Ilham jest przestępcą skazanym zgodnie z prawem przez chiński sąd" – podkreślił resort w oświadczeniu. Wyraził też nadzieję, że „wszystkie strony uszanują wewnętrzne sprawy Chin oraz suwerenność ich wymiaru sprawiedliwości i nie będą podsycały arogancji terrorystów”.
Tohti od 2014 roku odbywa w Chinach wyrok dożywotniego więzienia w związku z zarzutami o separatyzm. Ogłaszając decyzję w sprawie nagrody, przewodniczący Parlamentu Europejskiego David Sassoli wezwał chińskie władze do natychmiastowego uwolnienia laureata wyróżnienia.
Chiński rząd nie opublikował dotąd oficjalnego komentarza w sprawie przyznania nagrody Tohtiemu. Nie informują o tym również chińskie media, a w cenzurowanej przez władze chińskiej sieci społecznościowej Weibo nie można w czwartek znaleźć żadnych nowych wpisów na temat Nagrody Sacharowa.
Tohti jest profesorem nauk ekonomicznych i orędownikiem praw mniejszości ujgurskiej, zamieszkującej głównie region Sinciang na zachodzie Chin. Od ponad 20 lat działa na rzecz propagowania dialogu i porozumienia między Ujgurami a Chińczykami Han, stanowiącymi większość mieszkańców kraju. We wrześniu 2014 roku, po dwudniowym pokazowym procesie, za swoją działalność został skazany na dożywotnie więzienie. Mimo prześladowań nadal głosi umiarkowanie w działaniu i pojednanie.
Zdaniem wielu międzynarodowych obserwatorów chiński rząd nasilił w ostatnich latach represje wobec Ujgurów, mające ich zmusić do lojalności i uległości wobec komunistycznych władz w Pekinie. Eksperci ONZ zwracali uwagę na wiarygodne doniesienia o nawet milionie Ujgurów i innych muzułmanów przetrzymywanych w Sinciangu w obozach internowania.
Chiński rząd stanowczo odrzuca międzynarodową krytykę dotyczącą traktowania Ujgurów. Władze określają obozy w Sinciangu mianem „ośrodków kształcenia zawodowego” i utrzymują, że kampania nadzoru jest konieczna, by uchronić ten region przed terroryzmem, separatyzmem i islamskim radykalizmem.
Z Kantonu Andrzej Borowiak (PAP)
