Ścieżka SMART zmienia finansowanie innowacji w Polsce – wywiad z Tomaszem Modzolewskim (PARP)

O zmianach w systemie wspierania innowacji, roli „Ścieżki SMART” oraz wyzwaniach przedsiębiorców mówi Tomasz Modzolewski z Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości.

Ścieżka SMART – jak zmienia się system wsparcia innowacji w Polsce

Iga Leszczyńska: W jaki sposób „Ścieżka SMART” zmienia podejście do wspierania innowacji w Polsce?

Tomasz Modzolewski: „Ścieżka SMART” to przede wszystkim zmiana podejścia z rozproszonego systemu wsparcia na bardziej uporządkowany i spójny model finansowania innowacji. Obecnie przedsiębiorcy mają do dyspozycji jasno zdefiniowane ścieżki – osobno na prace B+R oraz na wdrożenie wyników prac B+R – co pozwala lepiej dopasować wsparcie do etapu rozwoju projektu.

To podejście upraszcza i porządkuje proces inwestowania w innowacje, zwiększając jego przejrzystość. Firmy mogą skupić się na konkretnych celach – rozwijaniu nowych rozwiązań lub ich rynkowym zastosowaniu – bez konieczności dopasowywania się do złożonych, wieloelementowych schematów.

Z perspektywy Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości to także wzmocnienie podejścia, w którym kluczowe jest wsparcie najlepszych projektów przy jednoczesnym uproszczeniu zasad aplikowania o wsparcie.

Jak Ścieżka SMART pomaga przejść od badań do wdrożeń

IL: : Jak program pomaga firmom przejść od fazy badań do realnych wdrożeń rynkowych?

TM: Jedną z największych barier w systemie innowacji była dotąd tzw. luka wdrożeniowa – wiele projektów kończyło się na etapie prototypu. „Ścieżka SMART” adresuje ten problem wprost, umożliwiając finansowanie zarówno badań, jak i inwestycji we wdrożenie ich wyników.

Co istotne, już na etapie oceny projektu duży nacisk kładzie się na potencjał rynkowy. Liczy się nie tylko nowość rozwiązania, ale także to, czy ma ono realną szansę na komercjalizację i sukces na rynku. Dzięki temu wspierane są projekty, które nie kończą się w laboratorium, lecz trafiają do gospodarki – również na rynki zagraniczne – wzmacniając konkurencyjność polskich firm.

Jakie branże korzystają ze Ścieżki SMART?

IL: Czy na podstawie dotychczasowych projektów można wskazać branże, które szczególnie korzystają z „Ścieżki SMART”?

TM: Tak – wyraźnie widać koncentrację w kilku obszarach. Dużą aktywność obserwujemy w sektorze nowych technologii, w tym IT, sztucznej inteligencji i analityki danych. Silnie reprezentowany jest także przemysł produkcyjny, zwłaszcza projekty związane z automatyzacją i Przemysłem 4.0.

Dużą dynamikę wykazują również branże medyczna i farmaceutyczna. Coraz więcej projektów dotyczy też cyfryzacji przedsiębiorstw, co odzwierciedla kierunki rozwoju całej gospodarki. W zakresie projektów ukierunkowanych na wdrożenia widzimy także liczną grupę firm, które wprowadzają rozwiązania pozwalające na zazielenienie działalności i istotne obniżenie jej oddziaływania na środowisko.

Wśród projektów możemy znaleźć m.in.: innowacyjną zastawkę przezskórną, detektory podczerwieni działające w kosmosie, wsparcie badań nad terapiami onkologicznymi, umożliwiające bardziej precyzyjne testowanie nowych leków, innowacyjną technologią umożliwiającą szybkie i precyzyjne przygotowanie personalizowanych ortez i protez dla zwierząt przy użyciu druku 3D i aplikacji mobilnej czy powstanie nowej linii narzędzi skrawających, które pozwalają na szybszą i bardziej precyzyjną obróbkę trudnych materiałów, wykorzystywanych m.in. w przemyśle motoryzacyjnym i lotniczym.

Bariery w Ścieżce SMART – najczęstsze błędy firm

IL: Jakie są najczęstsze bariery, z którymi nadal mierzą się przedsiębiorcy mimo dostępności finansowania?

TM:Finansowanie jest jednym z kluczowych elementów, szczególnie w projektach badawczych. Przedsiębiorcy zwracają uwagę na wymagający proces aplikacyjny oraz wysokie wymagania zawarte w kryteriach, które premiują najlepiej przygotowane przedsięwzięcia. Istotnym wyzwaniem pozostają także kwestie kadrowe – dostęp do specjalistów zdolnych realizować zaawansowane projekty, a także ryzyko technologiczne i rynkowe.

Równocześnie doświadczenie pokazuje, że wnioski często nie przechodzą oceny ze względu na typowe błędy, które można przewidzieć i zminimalizować. Do najczęstszych należą m.in. poniższe.

• Brak potencjału wdrożenia wyników projektu – projekt nie jest opłacalny, brakuje dowodów na rynek, sprzedaż lub prawa własności intelektualnej.
• Brak charakteru B+R – opisane prace to rutynowe usprawnienia lub prace inżynierskie, a nie badania rozwojowe.
• Niska innowacyjność rezultatów – brak wyróżnienia na tle najlepszych rozwiązań rynkowych.
• Braki w finansowaniu projektu – niespójny budżet, brak dokumentów poświadczających środki własne, deklaracje ogólnikowe.
• Niejasne wskaźniki rezultatów – wskaźniki zbyt ogólne, niemierzalne lub bez punktu odniesienia w danych rynkowych.
• Błędy w planie prac B+R i kwalifikacji wydatków – niemierzalne i ogólnikowo opisane kamienie milowe, wydatki przypisane do nieprawidłowych kategorii.
• Brak potencjału realizacji projektu – niedostateczne zasoby, zespół lub zaplecze techniczne; niewłaściwe planowanie współpracy z podwykonawcami.

Dlatego PARP rozwija działania doradcze i edukacyjne, które pomagają firmom nie tylko lepiej przygotować projekty, ale też unikać typowych błędów i skuteczniej przechodzić przez proces oceny – m.in. poprzez warsztaty, konsultacje eksperckie, webinaria, w których udział wzięło blisko 2,5 tysiąca osób, a nasi konsultanci za pośrednictwem infolinii obsłużyli prawie 30,5 tysiąca zgłoszeń. Dzięki temu przedsiębiorcy mają większą szansę, aby projekty B+R przekładały się na realne rezultaty rynkowe i innowacje.

Kto ma największe szanse na dofinansowanie – kryteria Ścieżki SMART

IL: Jakie projekty mają dziś największe szanse na uzyskanie dofinansowania?

TM: Największe szanse mają projekty dobrze przemyślane i spójne – takie, które łączą wysoki poziom innowacyjności z realnym potencjałem rynkowym. Kluczowe jest także wpisanie się w Krajowe Inteligentne Specjalizacje.

O sukcesie decyduje jakość przygotowania wniosku: realistyczne założenia, wiarygodny model biznesowy oraz spójna dokumentacja i harmonogram działań. Ważna jest kompletność budżetu i spójność finansową projektu czy zgodność z celami programu.

Dlatego warto dokładnie analizować kryteria wyboru projektów i przygotować wniosek tak, aby każdy element – od koncepcji po harmonogram i model biznesowy – był mocno uargumentowany i możliwy do zweryfikowania. Warto jest też być dobrze przygotowanym do prezentacji założeń projektu w czasie panelu z ekspertami jak i do późniejszych pytań z ich strony.

Ścieżka SMART w liczbach

IL: Jak wygląda zainteresowanie programem w liczbach?

TM: „Ścieżka SMART” od początku cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem – w dotychczasowych naborach złożono kilka tysięcy wniosków, co potwierdza skalę potrzeb i ambicji innowacyjnych polskich przedsiębiorstw. Obecnie na 7,6 mld zł dostępnego budżetu, ponad 4 mld zł już zostało przyznanych dla ponad 520 projektów. Kolejne nabory przed nami.

Jednocześnie wysoki poziom konkurencji sprawia, że wsparcie trafia do najlepiej przygotowanych projektów – o najwyższym poziomie innowacyjności i największym potencjale wdrożeniowym. To przekłada się na jakość realizowanych inwestycji oraz ich realny wpływ na rozwój gospodarki.