Odszkodowanie za hałas z ulicy, linii kolejowej czy lotniska. Można uzyskać wysoką rekompensatę

Wiele osób mieszkających w pobliżu dróg, lotnisk czy linii kolejowych nie zdaje sobie sprawy z przysługujących im praw. Stały, uciążliwy hałas jest szkodliwy dla zdrowia, a jeśli przekracza dopuszczalne normy – można domagać się pokrycia kosztów wyciszenia nieruchomości, rekompensaty za szkody zdrowotne, a nawet wysokiego odszkodowania, a te może sięgać nawet kilkuset tysięcy złotych.

Główne źródła hałasu w Polsce. W jaki sposób wpływają na zdrowie?

Cisza stanowi podstawową potrzebę biologiczną, niezbędną do zachowania równowagi organizmu. Nadmierny hałas ma udowodniony, negatywny wpływ na zdrowie – zakłóca koncentrację, utrudnia sen i regenerację oraz zwiększa poziom stresu. W przypadku długotrwałej ekspozycji może prowadzić do trwałego uszkodzenia słuchu, a także przyczyniać się do rozwoju chorób układu krążenia.¹Do najczęstszych źródeł hałasu w środowisku mieszkaniowym należą:

ruch drogowy (samochody osobowe, ciężarowe, autobusy, motocykle),
ruch kolejowy,
działalność przemysłowa,
działalność usługowa i komunalna,
place budowy,
imprezy masowe.

Wpływ hałasu na zdrowie zależy nie tylko od jego natężenia, lecz także od czasu trwania oraz częstotliwości. Z tego względu przepisy prawa ochrony środowiska wprowadzają konkretne normy, szczególnie na terenach zabudowy mieszkaniowej, gdzie przebywają dzieci, osoby starsze oraz osoby chore.

Dopuszczalne poziomy hałasu – podstawa prawna

Normy hałasu określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Dokument ten różnicuje dopuszczalne poziomy hałasu w zależności od:

rodzaju terenu (np. zabudowa jednorodzinna, wielorodzinna, śródmiejska),
rodzaju źródła hałasu (np. drogi, linie kolejowe, działalność przemysłowa), czy
pory dnia (dzień i noc).

W praktyce stosuje się następujące wskaźniki:

LAeq D – średni poziom dźwięku w ciągu dnia,
LAeq N – średni poziom dźwięku w nocy,
LDWN – długookresowy średni poziom hałasu w ciągu doby,
LN – długookresowy poziom hałasu w porze nocnej.

Dopuszczalne poziomy hałasu to wartości określone prawnie, których przekroczenie uznaje się za szkodliwe lub uciążliwe dla zdrowia oraz jakości życia mieszkańców. Wskaźniki te pozwalają ocenić warunki akustyczne w danym miejscu w ujęciu średnim, a nie jedynie chwilowym.

Dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku dla zabudowy mieszkaniowej

Rozporządzenie określa dopuszczalne poziomy hałasu w zależności od jego źródła, w szczególności dla:

dróg i linii kolejowych,
startów, lądowań i przelotów statków powietrznych,
linii elektroenergetycznych oraz
pozostałych obiektów i działalności będących źródłem hałasu (np. zakładów przemysłowych).

W przypadku zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, dopuszczalny poziom hałasu nie może przekroczyć:

61 dB – dla dróg lub linii kolejowych (przedział czasu odniesienia równy 16 godzinom),
56 dB – dla dróg lub linii kolejowych (przedział czasu odniesienia równy 8 godzinom),
50 dB – dla pozostałych obiektów i działalności będących źródłem hałasu (przedział czasu odniesienia równy 8 najmniej korzystnym godzinom dnia, kolejno po sobie następującym),
40 dB – dla pozostałych obiektów i działalności będących źródłem hałasu (przedział czasu odniesienia równy 1 najmniej korzystnej godzinie nocy).

Dla zabudowy wielorodzinnej i zamieszkania zbiorowego, dopuszczalny poziom hałasu nie może przekroczyć:

65 dB – dla dróg lub linii kolejowych (przedział czasu odniesienia równy 16 godzinom),
56 dB – dla dróg lub linii kolejowych (przedział czasu odniesienia równy 8 godzinom),
55 dB – dla pozostałych obiektów i działalności będących źródłem hałasu (przedział czasu odniesienia równy 8 najmniej korzystnym godzinom dnia, kolejno po sobie następującym),
45 dB – dla pozostałych obiektów i działalności będących źródłem hałasu (przedział czasu odniesienia równy 1 najmniej korzystnej godzinie nocy).

Z kolei dla terenów w strefie śródmiejskiej miast powyżej 100 tys. mieszkańców, dopuszczalny poziom hałasu [dB] nie może przekroczyć:

strefa śródmiejska miast powyżej 100 tys. mieszkańców to teren zwartej zabudowy mieszkaniowej, z koncentracją obiektów administracyjnych, handlowych i usługowych. W przypadku miast, w których występują dzielnice o liczbie mieszkańców powyżej 100 tys., można wyznaczyć w tych dzielnicach strefę śródmiejską, jeżeli charakteryzuje się ona zwartą zabudową mieszkaniową oraz koncentracją obiektów administracyjnych, handlowych i usługowych

68 dB – dla dróg lub linii kolejowych (przedział czasu odniesienia równy 16 godzinom),
60 dB – dla dróg lub linii kolejowych (przedział czasu odniesienia równy 8 godzinom),
55 dB – dla pozostałych obiektów i działalności będących źródłem hałasu (przedział czasu odniesienia równy 8 najmniej korzystnym godzinom dnia, kolejno po sobie następującym),
45 dB – dla pozostałych obiektów i działalności będących źródłem hałasu (przedział czasu odniesienia równy 1 najmniej korzystnej godzinie nocy).

W przypadku hałasu powodowanego przez starty, lądowania i przeloty statków powietrznych oraz linie elektroenergetyczne obowiązują jednolite normy, zarówno dla terenów zabudowy mieszkaniowej jedno- i wielorodzinnej, jak i dla terenów w strefie śródmiejskiej miast powyżej 100 tys. mieszkańców. Normy te wynoszą:

60 dB – dla hałasu powodowanego przez starty, lądowania i przeloty statków powietrznych (przedział czasu odniesienia równy 16 godzinom),
50 dB – dla hałasu powodowanego przez starty, lądowania i przeloty statków powietrznych (przedział czasu odniesienia równy 8 godzinom),
50 dB – dla hałasu powodowanego przez linie elektroenergetyczne (przedział czasu odniesienia równy 16 godzinom),
45 dB – dla hałasu powodowanego przez linie elektroenergetyczne (przedział czasu odniesienia równy 8 godzinom).

Przekroczenie dopuszczalnych poziomów hałasu – co można zrobić?

W przypadku stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu możliwa jest reakcja zarówno ze strony organów administracji, jak i samych mieszkańców. Właściciel lub zarządca źródła hałasu (np. drogi czy zakładu przemysłowego) może zostać zobowiązany do podjęcia działań ograniczających emisję dźwięku, w tym do modernizacji infrastruktury lub zastosowania odpowiednich zabezpieczeń akustycznych.

Niewywiązanie się z tych obowiązków może skutkować sankcjami administracyjnymi. Jednocześnie mieszkańcy mają prawo zgłaszać naruszenia do właściwych organów, w szczególności do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, który może przeprowadzić kontrolę i podjąć dalsze działania.

Czy można uzyskać odszkodowanie za hałas z ulicy, linii kolejowej czy lotniska?

Zgodnie z przepisami prawa ochrony środowiska zarządcy dróg są zobowiązani do zapewnienia ochrony przed hałasem. Podmioty, które powodują przekroczenie dopuszczalnych norm, mogą ponosić odpowiedzialność cywilną Osoby dotknięte nadmiernym hałasem mogą dochodzić:

odszkodowania za spadek wartości nieruchomości,
zwrotu kosztów izolacji akustycznej (np. wymiany okien, montażu ekranów),
rekompensaty za naruszenie dóbr osobistych, w tym zdrowia i prawa do spokojnego życia.

Jak wygląda proces uzyskania odszkodowania?

Dochodzenie roszczeń ma charakter cywilnoprawny i w wielu przypadkach kończy się postępowaniem sądowym. Pierwszym krokiem powinno być sprawdzenie, czy w danej lokalizacji dochodzi do przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu. W tym celu wykonuje się profesjonalne pomiary i analizy akustyczne zgodne z normami, które znajdują się w załączniku nr 7 Rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 września 2021 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji. W Polsce funkcjonuje wiele firm świadczących profesjonalne usługi w tym zakresie.

Kolejnym krokiem powinna być weryfikacja, czy nieruchomość znajduje się w obszarze ograniczonego użytkowania (OOU). Obszar ograniczonego użytkowania tworzy się w sytuacji, gdy mimo zastosowania dostępnych środków ochrony nie da się dotrzymać standardów jakości środowiska (np. w pobliżu lotnisk). OOU oznacza w praktyce dopuszczenie ponadnormatywnego hałasu, ale jednocześnie daje podstawę do dochodzenia roszczeń.

Kolejnym etapem jest skierowanie formalnego wezwania do zarządcy drogi lub innego podmiotu odpowiedzialnego za hałas. W przypadku braku porozumienia sprawa trafia do sądu cywilnego.

Ważne

Warto przygotować szczegółową i obszerną dokumentację uzasadniającą roszczenie:

dokumentację medyczną w przypadku szkód poniesionych na zdrowiu (zarówno pod względem fizycznym, jak i psychicznym),
opinię osoby specjalizującej się w budownictwie, takiej jak inspektor budowlany lub rzeczoznawca budowlany, w przypadku utraty wartości nieruchomości lub konieczności poniesienia kosztów wyciszenia bądź innych prac budowlanych spowodowanych hałasem.

Do kogo kierować roszczenia o wypłatę rekompensaty lub odszkodowania?

Zgodnie z przepisami, za drogi publiczne odpowiadają ich zarządcy:

Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad – w przypadku dróg krajowych,
marszałek województwa – w przypadku dróg wojewódzkich, oraz
starosta – w przypadku dróg powiatowych i gminnych.

Kompetencje tych organów nie obejmują dróg publicznych położonych w miastach na prawach powiatu. W takich przypadkach organem właściwym – z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych – jest prezydent miasta. Zarządzanie drogami wewnętrznymi, w tym w strefie ruchu i strefie zamieszkania, należy do podmiotu zarządzającego daną drogą. Wyjątkiem są miasta na prawach powiatu (jest ich w Polsce 66), gdzie za wszystkie drogi publiczne – także krajowe (z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych) – odpowiada prezydent miasta. Drugim wyjątkiem są odcinki autostrad płatnych zarządzane przez koncesjonariuszy.

Roszczenia dotyczące lotnisk należy kierować bezpośrednio do zarządzających lotniskami. W odniesieniu do linii energetycznych trafiają one do przedsiębiorstwa energetycznego (operatora systemu dystrybucyjnego – OSD). Dla linii najwyższych napięć podmiotem odpowiedzialnym są Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A.. Natomiast za pozostałe linie odpowiadają lokalni operatorzy, np. Enea Operator (właściwi dla danego regionu).

Wysokość odszkodowania lub rekompensaty za za hałas z ulicy

Uzyskanie rekompensaty lub odszkodowania od zarządcy dróg z całą pewnością nie jest łatwym procesem. Z praktyki kancelarii specjalizujących się w odszkodowaniach tego typu wynika, że podmioty te rzadko dobrowolnie wypłacają pełne kwoty należnych świadczeń.² Wysokość oczekiwanej rekompensaty powinna zależeć od poniesionych szkód – na zdrowiu lub w majątku. W przypadku procesu sądowego rekompensaty lub odszkodowania będzie ustalana na podstawie opinii biegłych oraz rzeczoznawców.

W praktyce można uzyskać od kilkudziesięciu do nawet kilkuset tysięcy złotych. W 2013 r. małżeństwu, które pozwało Przedsiębiorstwo Państwowe Porty Lotnicze, zostało zasądzone ponad pół miliona złotych odszkodowania za hałas. Sąd zasądził odszkodowanie na podstawie opinii biegłego sądowego. W ustnym uzasadnieniu wyroku sąd wyjaśnił, że nie ma wątpliwości co do istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania a szkodą, co uzasadnia zasądzenie odszkodowania.

¹Jakie szkody może wyrządzić nadmierny hałas? halas.katowice.eu

²Votum Odszkodowania S.A

PAP

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2025 poz. 647)

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. 2014 poz. 112)

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. 2025 poz. 1071)

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2024 poz. 1251)

IV C 1107/08 - wyrok Sąd Okręgowy w Warszawie z 2013-05-28

INFOR Kalkulatory – narzędzia, którym ufa biznes Darmowe kalkulatory - Sprawdź