Sejm rozpatrzy propozycję wprowadzenia fotoradarów akustycznych
Do Sejmu trafiła petycja podpisana przez ponad 20 tys. obywateli, którzy domagają się stworzenia podstaw prawnych do wykorzystania fotoradarów akustycznych. Ich zadaniem byłoby automatyczne wykrywanie pojazdów emitujących nadmierny hałas, identyfikowanie sprawców naruszeń i skuteczniejsze egzekwowanie obowiązujących przepisów.
Autorzy petycji przekonują, że obecny system kontroli praktycznie nie działa, a służby mają ograniczone możliwości wykrywania samochodów i motocykli z nielegalnie zmodyfikowanymi układami wydechowymi. Dokument w najbliższym czasie rozpatrzy sejmowa Komisja do Spraw Petycji.
Hałas generowany przez pojazdy spalinowe staje się coraz większym problemem
Hałas drogowy od lat należy do najczęściej zgłaszanych problemów mieszkańców dużych miast. Szczególnie uciążliwe są pojazdy spalinowe wyposażone w zmodyfikowane układy wydechowe, których kierowcy celowo zwiększają poziom emitowanego dźwięku.
Jak podkreśla Stowarzyszenie Miasto Jest Nasze, mieszkańcy Warszawy regularnie skarżą się na głośne przejazdy przez Śródmieście, Powiśle, Ochotę czy Pragę. Problem nasila się zwłaszcza wieczorem i w nocy, gdy hałas utrudnia sen i odpoczynek.
Eksperci nie mają wątpliwości, że długotrwała ekspozycja na hałas negatywnie wpływa na zdrowie. Pogarsza jakość snu, zwiększa poziom stresu, utrudnia koncentrację, a przy wieloletnim narażeniu może prowadzić do trwałego uszkodzenia słuchu oraz zwiększać ryzyko chorób układu krążenia.
Hałas jest karalny, ale kontrole pojazdów spalinowych nadal są nieskuteczne
Przepisy pozwalają karać osoby zakłócające porządek publiczny hałasem. Art. 51 Kodeksu wykroczeń przewiduje grzywnę nawet do 5 tys. zł, jednak w praktyce takie sankcje stosowane są sporadycznie.
W przypadku nielegalnie zmodyfikowanych wydechów kierowca może otrzymać mandat w wysokości 500 zł, a policjant ma możliwość zatrzymania dowodu rejestracyjnego. Problem polega jednak na tym, że wykrycie takich naruszeń nie jest łatwe. Zarówno Policja, jak i stacje kontroli pojazdów dysponują ograniczonymi narzędziami, dlatego wiele głośnych pojazdów pozostaje bez żadnych konsekwencji.
Fotoradary akustyczne mają wykrywać zbyt głośne pojazdy spalinowe
Zdaniem autorów petycji rozwiązaniem mogłyby być fotoradary akustyczne, które od kilku lat są testowane w Europie i poza nią. Takie urządzenia wykorzystują zestaw mikrofonów kierunkowych oraz kamery odczytujące tablice rejestracyjne. System najpierw lokalizuje źródło hałasu, następnie mierzy jego natężenie, a po przekroczeniu określonego progu automatycznie identyfikuje pojazd.
Najbardziej zaawansowane testy prowadzone są we Francji, gdzie rozwijany jest system Hydre wykorzystujący technologię Meduse oraz automatyczny odczyt tablic rejestracyjnych. Podobne rozwiązania sprawdzano również w Berlinie, Brukseli, Barcelonie, Genewie i Bazylei. W Stanach Zjednoczonych takie systemy działają już między innymi w Nowym Jorku i Los Angeles. Według autorów petycji technologia jest już na tyle rozwinięta, że mogłaby zostać wdrożona również w Polsce.
Ministerstwo Infrastruktury: problem nadmiernego hałasu istnieje, a służby mają ograniczone możliwości skutecznego kontrolowania pojazdów emitujących zbyt głośny dźwięk
Na początku 2025 roku temat trafił także do Ministerstwa Infrastruktury za sprawą interpelacji poselskiej nr 6634 złożonej przez posła Franciszka Sterczewskiego. Resort odpowiedział, że obecnie nie prowadzi prac nad wdrożeniem fotoradarów akustycznych. Jako główne powody wskazano brak odpowiednich podstaw prawnych oraz konieczność przeprowadzenia dodatkowych analiz.
Ministerstwo jednocześnie przyznało, że problem nadmiernego hałasu istnieje, a służby mają ograniczone możliwości skutecznego kontrolowania pojazdów emitujących zbyt głośny dźwięk. W odpowiedzi zabrakło jednak szerszego odniesienia do doświadczeń państw, które już testują takie rozwiązania, oraz do prac prowadzonych na poziomie Unii Europejskiej.
Komisja Europejska pracuje nad zmianami dotyczącymi hałasu
Niezależnie od krajowej dyskusji trwają prace nad zmianami przepisów unijnych. Komisja Europejska przygotowuje projekt regulacji, który zakłada obowiązkowe kontrole co najmniej 30 proc. floty pojazdów każdego roku pod kątem emisji spalin i hałasu.
Projekt przewiduje również rozszerzenie definicji zdalnych pomiarów o możliwość badania poziomu hałasu podczas jazdy. Samochody przekraczające dopuszczalne normy miałyby być kierowane na dodatkowe badania techniczne. Autorzy petycji podkreślają jednak, że mieszkańcy polskich miast nie powinni czekać na wdrożenie unijnych regulacji jeszcze przez kilka lat.
Fotoradary akustyczne wymagają zmian w przepisach
Jak wskazuje w swojej opinii prawnej Filip Pańczyk z Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji, polskie stacje kontroli pojazdów posiadają sonometry, a podobne urządzenia wykorzystuje również Policja.
Ekspert zwraca jednak uwagę, że obowiązujące przepisy nie pozwalają na wykorzystanie automatycznych pomiarów hałasu jako dowodu naruszenia. Aby było to możliwe, konieczna byłaby nowelizacja Prawa o ruchu drogowym oraz przepisów metrologicznych. Należałoby także określić zasady lokalizacji urządzeń, ich certyfikacji oraz procedury odwoławcze dla kierowców.
Obowiązujące obecnie przepisy regulują dopuszczalny poziom hałasu w środowisku, ale nie odnoszą się do pomiarów wykonywanych wobec pojedynczych pojazdów znajdujących się w ruchu.
Komisja sejmowa czeka na odpowiedź Ministerstwa Infrastruktury
Temat fotoradarów akustycznych był już wcześniej przedmiotem prac sejmowej Komisji do Spraw Petycji. Komisja skierowała do Ministerstwa Infrastruktury dezyderat z prośbą o ocenę możliwości wprowadzenia takich urządzeń do polskiego systemu prawnego oraz przedstawienie skuteczności dotychczasowych działań związanych z ograniczaniem hałasu.
Jak wynika z opinii przygotowanej na potrzeby komisji, do czasu jej sporządzenia resort nie przedstawił odpowiedzi. Tymczasem regulamin Sejmu zobowiązuje adresata dezyderatu do zajęcia stanowiska w ciągu 30 dni, chyba że Marszałek Sejmu wyrazi zgodę na wydłużenie tego terminu.
Autor opinii podkreśla, że dalsze prace będą wymagały zarówno szczegółowej analizy prawnej, jak i oceny technicznych możliwości wykorzystania fotoradarów akustycznych. Zwraca jednak uwagę, że ponowne kierowanie dezyderatu do ministra może okazać się bezcelowe, skoro wcześniejsze wystąpienie komisji nadal pozostaje bez odpowiedzi.
Źródła:
sejm.gov.pl, halas.katowice.eu
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. 2014 poz. 112)
Krzysztof Rybak – prawnik, redaktor Forsal.pl, absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuję się tematyką podatków, nieruchomości oraz prawa cywilnego i gospodarczego. W swoich tekstach wyjaśniam zmiany w przepisach i ich praktyczne skutki. Przez lata byłem związany z branżą naukową i rolniczą. Zostałem wyróżniony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za osiągnięcia w obszarze rynku konopnego.