Dotyczy to przede wszystkim osób, które pracowały w państwach Unii Europejskiej albo EFTA. W ich przypadku obowiązują przepisy pozwalające uwzględniać okresy ubezpieczenia z różnych krajów przy ustalaniu prawa do emerytury. Nie oznacza to jednak, że każda osoba, która wyjechała do pracy za granicę, automatycznie dostanie drugie świadczenie. Trzeba spełnić warunki obowiązujące w danym państwie, a te potrafią się od siebie różnić.
Dwie emerytury jednocześnie. Kiedy to w ogóle jest możliwe?
Zasadnicza reguła jest prosta: emeryturę z Polski wypłaca ZUS na podstawie polskich przepisów, a emeryturę zagraniczną – instytucja z kraju, w którym dana osoba pracowała i podlegała tamtejszemu ubezpieczeniu. Jeżeli ktoś spełnia warunki w obu państwach, może pobierać dwa świadczenia jednocześnie.
Nie ma więc jednej „wspólnej” emerytury z Polski i z zagranicy. Są dwie osobne emerytury, przyznawane niezależnie od siebie. Jedna może przysługiwać z polskiego systemu, druga np. z niemieckiego, brytyjskiego czy holenderskiego. Jeżeli jednak warunki do uzyskania emerytury spełnione są tylko w jednym państwie, wówczas druga emerytura nie zostanie przyznana.
Czy można połączyć pracę w Polsce i za granicą, tak aby być uprawnionym do pobierania świadczenia emerytalnego?
Osoby, którym brakuje wymaganego stażu pracy do uzyskania emerytury lub do zagwarantowania jej minimalnej wysokości, mogą skorzystać z sumowania okresów ubezpieczenia przebytych w różnych krajach. Chodzi np. o sytuację, w której ktoś pracował część życia w Polsce, a kilka lat spędził w Niemczech.
W polskim systemie ma to szczególne znaczenie dla osób ubiegających się o emeryturę minimalną. W przypadku osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. emerytura przysługuje po osiągnięciu wieku emerytalnego – 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn – oraz po udowodnieniu odpowiedniego stażu, czyli co najmniej 20 lat w przypadku kobiet i 25 lat w przypadku mężczyzn.
Inaczej wygląda sytuacja osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. One również muszą osiągnąć wiek emerytalny, ale do samego przyznania emerytury nie potrzebują już tak długiego stażu. Wystarczy, że miały opłaconą składkę emerytalną lub rentową choćby za jeden dzień. To jednak nie oznacza, że każdy dostanie świadczenie w najniższej gwarantowanej wysokości. Jeżeli ktoś nie ma odpowiednio długiego okresu składkowego i nieskładkowego, ZUS przyzna emeryturę, ale może ona być niższa od minimalnej.
Przykład
Właśnie dlatego tak ważne bywa doliczenie okresów przepracowanych za granicą. Jeśli ktoś ma np. 22 lata pracy w Polsce i 3 lata w Niemczech, to przy ustalaniu prawa do emerytury minimalnej okresy te mogą zostać zsumowane. W praktyce oznacza to, że taki mężczyzna osiągnie wymagane 25 lat stażu.
Dodatkowe świadczenie z Niemiec. Ile trzeba tam przepracować?
Wiele osób, które pracowały za granicą, interesuje przede wszystkim emerytura z Niemiec. To zrozumiałe, bo właśnie tam przez lata wyjechało bardzo wielu Polaków. W niemieckim systemie obowiązuje minimalny okres ubezpieczenia emerytalnego, tzw. Wartezeit, który wynosi 5 lat. To oznacza, że aby nabyć prawo do niemieckiej emerytury, trzeba co do zasady mieć co najmniej pięć lat okresów ubezpieczenia w tamtejszym systemie.
To ważna różnica w porównaniu z Polską, bo u nas samo prawo do emerytury po reformie dla osób urodzonych po 1948 r. nie jest uzależnione od tak długiego stażu. W Niemczech pięcioletni minimalny okres ubezpieczenia pozostaje natomiast podstawowym warunkiem otrzymania świadczenia.
Wysokość niemieckiej emerytury nie jest jednak z góry gwarantowana. Tamtejszy system nie przewiduje odpowiednika polskiej emerytury minimalnej w takim kształcie, w jakim funkcjonuje ona w Polsce. Kwota świadczenia zależy przede wszystkim od zarobków osiąganych podczas pracy i od wysokości odprowadzanych składek. W praktyce przy stosunkowo krótkim stażu i przeciętnych zarobkach emerytura z Niemiec może wynieść około 200 euro miesięcznie, czyli przy obecnym kursie mniej więcej 850–900 zł. Im wyższe były zarobki i im dłużej ktoś pracował, tym wyższe będzie świadczenie.
Wiek emerytalny w Polsce i w Niemczech to nie to samo
Samo przepracowanie odpowiedniej liczby lat za granicą nie wystarczy. Trzeba jeszcze osiągnąć wiek emerytalny obowiązujący w danym kraju. I tu pojawia się kolejna istotna różnica między Polską a Niemcami.
W Polsce wiek emerytalny wynosi obecnie 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. W Niemczech jest wyższy i trwa proces jego podnoszenia do 67 lat. W praktyce oznacza to, że ktoś może już pobierać polską emeryturę, ale na niemiecką będzie musiał jeszcze poczekać.
Najbardziej odczuwają to kobiety. W Polsce mogą przejść na emeryturę po ukończeniu 60 lat, natomiast w Niemczech na świadczenie trzeba czekać kilka lat dłużej. To oznacza, że dwie emerytury jednocześnie nie zawsze pojawiają się od razu. Często najpierw wypłacana jest polska emerytura, a dopiero po osiągnięciu wieku emerytalnego za granicą – druga, zagraniczna.
Czy po niemiecką emeryturę trzeba jechać do Niemiec?
To jedna z najważniejszych informacji dla osób, które chcą starać się o zagraniczne świadczenie. Wniosek można złożyć w Polsce, za pośrednictwem ZUS. Zakład przekaże dokumenty do instytucji emerytalnej w kraju, w którym dana osoba pracowała.
Nie trzeba więc samodzielnie jechać do Niemiec czy do innego państwa UE albo EFTA, żeby rozpocząć procedurę. W praktyce wygląda to tak, że zainteresowany składa wniosek o emeryturę w ZUS, a polska instytucja kontaktuje się z odpowiednimi zagranicznymi organami. Każde państwo rozpatruje sprawę według własnych przepisów i wydaje własną decyzję. To dlatego można otrzymać osobne rozstrzygnięcie z Polski i osobne np. z Niemiec.
Który oddział ZUS zajmuje się emeryturą z zagranicy?
W sprawach emerytur zagranicznych nie wszystkie oddziały ZUS zajmują się wszystkimi państwami. Poszczególne placówki mają przypisane konkretne kraje. Przykładowo sprawy dotyczące Niemiec prowadzi oddział ZUS w Opolu, Wielkiej Brytanii – oddział w Gdańsku, Holandii – oddział w Krakowie, a Czech i Słowacji -oddział w Nowym Sączu.
Nie oznacza to jednak, że trzeba jechać do właściwego oddziału w innym mieście. Wniosek można złożyć w najbliższej placówce ZUS, a dokumenty zostaną przekazane dalej do jednostki obsługującej dany kraj.
Jak złożyć wniosek o drugą emeryturę?
Wniosek można złożyć osobiście w placówce ZUS albo elektronicznie przez Platformę Usług Elektronicznych ZUS. Do skorzystania z drogi internetowej potrzebne jest konto na PUE ZUS oraz możliwość potwierdzenia tożsamości, np. profilem zaufanym lub podpisem elektronicznym.
Trzeba jednak pamiętać, że sama procedura nie kończy się na kliknięciu w systemie. Dokumenty potwierdzające okresy zatrudnienia i ubezpieczenia co do zasady trzeba dostarczyć do ZUS w formie papierowej albo przesłać pocztą.
Jakie dokumenty są potrzebne do emerytury z Niemiec lub innego kraju UE/EFTA?
Osoba ubiegająca się o zagraniczną emeryturę składa nie tylko zwykły wniosek o emeryturę, ale również dodatkowe formularze dotyczące pracy za granicą. Chodzi przede wszystkim o załacznik EMZ, przeznaczony dla osób ubiegających się o świadczenie z zagranicznej instytucji państwa UE lub EFTA, a także formularz E 207 PL, w którym trzeba wskazać przebieg ubezpieczenia i państwa, w których wykonywana była praca.
Do wniosku trzeba dołączyć dokumenty potwierdzające okresy zatrudnienia i ubezpieczenia. W praktyce mogą to być m.in. zaświadczenia od pracodawców, dokumenty potwierdzające wysokość wynagrodzenia, legitymacja ubezpieczeniowa, dokumenty dotyczące studiów, służby wojskowej czy okresów opieki nad dziećmi – o ile mają znaczenie dla ustalenia prawa do świadczenia.
Najważniejsze jest to, by ZUS i zagraniczna instytucja miały podstawę do potwierdzenia, gdzie i jak długo dana osoba pracowała oraz czy odprowadzane były składki.
Przydatne załączniki do pobrania
Dwie emerytury i podatki. Czy trzeba płacić podwójnie?
To jedna z najczęstszych obaw osób, które pobierają albo planują pobierać emeryturę z dwóch krajów. Sama zasada jest jednak taka, że podwójne opodatkowanie ma być wyeliminowane przez umowy międzynarodowe zawierane przez Polskę z innymi państwami.
W Polsce emerytura brutto jest pomniejszana m.in. o składkę zdrowotną i zaliczkę na podatek dochodowy. Nie oznacza to jednak, że emeryt, który dostaje także świadczenie z zagranicy, będzie musiał drugi raz płacić podatek od tej samej emerytury.
W przypadku Niemiec zastosowanie ma umowa między Polską a Republiką Federalną Niemiec o unikaniu podwójnego opodatkowania. Zgodnie z jej postanowieniami emerytury i podobne świadczenia otrzymywane przez osobę mającą miejsce zamieszkania w jednym państwie z drugiego państwa co do zasady podlegają opodatkowaniu tylko w państwie miejsca zamieszkania.
W praktyce oznacza to, że osoba mieszkająca w Polsce, która pobiera jednocześnie polską i niemiecką emeryturę, nie powinna być opodatkowana dwa razy od tego samego świadczenia. Kwestie podatkowe warto jednak każdorazowo sprawdzić pod kątem konkretnej umowy międzynarodowej i własnej sytuacji, zwłaszcza jeśli świadczenie pochodzi z kraju innego niż Niemcy.
Co z tego wynika dla emeryta?
Najważniejsza informacja jest taka, że praca za granicą nie musi „przepadać” z punktu widzenia emerytury. Jeżeli ktoś przez kilka lat odprowadzał składki w innym kraju UE albo EFTA, może mieć prawo do dodatkowego świadczenia z tamtejszego systemu. W niektórych przypadkach zagraniczne okresy pracy pomogą także spełnić warunki do uzyskania polskiej emerytury minimalnej.
W przypadku Niemiec kluczowe znaczenie ma minimalny pięcioletni okres ubezpieczenia. Jeżeli został spełniony, a do tego dana osoba osiągnęła odpowiedni wiek emerytalny, może ubiegać się o niemiecką emeryturę. Wysokość świadczenia zależy od stażu i zarobków, ale przy krótszym okresie pracy może to być kwota rzędu kilkuset złotych miesięcznie, a przy dłuższym – wyraźnie więcej.
Wniosek o takie świadczenie składa się w Polsce, za pośrednictwem ZUS. To Zakład przekazuje dokumenty do odpowiedniej zagranicznej instytucji i pośredniczy w procedurze. Dla emeryta oznacza to, że nie musi samodzielnie załatwiać wszystkiego za granicą, choć powinien przygotować dokumenty potwierdzające zatrudnienie i okresy ubezpieczenia.
ZUS/Angora/Rozliczpodatek.pl
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2025 poz. 1749 ze zm.)
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 2026 poz. 592)
Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku, podpisana w Berlinie dnia 14 maja 2003 r.
Sozialgesetzbuch (SGB) Sechstes Buch (VI) - Gesetzliche Rentenversicherung
Krzysztof Rybak – prawnik, redaktor Forsal.pl, absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuję się tematyką podatków, nieruchomości oraz prawa cywilnego i gospodarczego. W swoich tekstach wyjaśniam zmiany w przepisach i ich praktyczne skutki. Przez lata byłem związany z branżą naukową i rolniczą. Zostałem wyróżniony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za osiągnięcia w obszarze rynku konopnego.