Badanie zostało przeprowadzone w okresie wrzesień-październik 2025 roku na reprezentatywnej próbie 1029 osób. Respondentów pytano m.in. o obawy przed inwazją wojskową na Polskę, przekonanie o własnej skuteczności w razie wojny oraz plany działań w sytuacji agresji obcego państwa.
Czy Polacy boją się wybuchu wojny? Wyniki raportu
Okazało się, że 68,5 proc. badanych obawia się inwazji militarnej na Polskę, przy czym u 28,8 proc. jest to silny lęk. Co czwarty respondent zadeklarował, że poradziłby sobie w sytuacji zagrożenia.
Autorzy projektu wskazali, że świadomość własnej sprawczości, czyli tego, że w razie wojny damy sobie radę, ma większe znaczenie dla dobrostanu psychicznego niż deklarowane obawy przed jej wybuchem. Dlatego w wypowiedziach polityków oraz informacjach medialnych, zamiast podkreślania wagi niebezpieczeństwa, częściej powinien pojawiać się przekaz, jak reagować w sytuacji zagrożenia i jak się do niego przygotować.
- Taki konstruktywny sposób podejścia do sprawy może mieć znacznie lepszy skutek i przynieść realny zysk naszemu społeczeństwu tak dziś, jak i w przyszłości - zauważyła dr Bulska.
Wśród Polaków rośnie strach i poczucie sprawczości
Badacze przypomnieli również, że choć pomiędzy 2024 a 2025 roku wzrosło wśród Polaków poczucie zagrożenia wojną, to blisko dwukrotnie zwiększyło się też przekonanie o własnej skuteczności w jej obliczu. W 2024 roku niemal 40 proc. osób przyznawało, że nie wie, co zrobi w przypadku wybuchu wojny. Teraz odsetek ten wynosi 23,9 proc.
Jednym z elementów raportu była analiza związku pomiędzy reakcjami na zagrożenie wojenne a tożsamością narodową. Autorzy wykazali, że osoby o wyższym poziomie bezpiecznej identyfikacji z narodem częściej deklarowały obawy przed inwazją militarną, natomiast narcyzm narodowy nie był z tym istotnie powiązany.
Kto najbardziej boi się wojny? Raport burzy proste schematy
Ich zdaniem może to wynikać z faktu, że osoby o wysokim poziomie narcyzmu narodowego są bardziej skupione na wizerunku swojego narodu i tym, by inni go doceniali, niż na jego faktycznym bezpieczeństwie. Wbrew pozorom kładą mniejszy nacisk na spójność i dobrostan grupy, a co za tym idzie mają większą skłonność do podejmowania wyborów, które przynoszą korzyści osobiste, choć jednocześnie szkodzą innym członkom społeczności.
W ich przypadku silne poczucie wyjątkowości narodu nie przekłada się więc na większy lęk przed wojną, bo ich uwaga kierowana jest na prestiż i wizerunek, a nie na realne zagrożenie. Dla kontrastu osoby z bezpieczną identyfikacją narodową są przywiązane do narodu w sposób oparty na poczuciu przynależności i trosce o jego dobro. Konstruktywnie reagują na napięcia międzygrupowe, przez co poziom obaw jest u nich wyższy, ponieważ naprawdę zależy im na bezpieczeństwie grupy.
Patriotyzm a strach przed wojną. Badacze wskazali istotną zależność
- Osoby odczuwające patriotyczną więź z narodem polskim w większym stopniu obawiają się wojny, niż osoby niezwiązane z Polską w tak dużym stopniu. Taki wynik nie jest jednak zaskakujący - w końcu to dla tych osób naród polski ma szczególne znaczenie, więc to i te osoby bardziej niepokoją się o jego dobro - podsumowała dr Bulska.
Jeśli chodzi o przekonanie o własnej skuteczności w obliczu wojny, ani narcyzm narodowy, ani bezpieczna identyfikacja narodowa nie były istotnymi czynnikami.
