Zagrożenia dla granic zewnętrznych UE
Choć liczba nielegalnych przekroczeń granicy UE ponownie spadła w 2025 roku, osiągając najniższy poziom od 2021 roku, unijne granice zewnętrzne cały czas narażone są na zagrożenia z wielu stron. Sytuacja wokół nich cały czas ulega zmianie, co szczególnie widoczne jest na przestrzeni ostatniego roku.
Wojna USA i Izraela z Iranem zdestabilizowała cały Bliski Wschód. Rosyjska kampania hybrydowa, obejmująca obecnie instrumentalizację migrantów, zagłuszanie sygnałów GPS, sabotaż i prowokacje z użyciem dronów i balonów, jest stałą rzeczywistością. Nie jest to już sporadyczny incydent za naszymi wschodnimi granicami i w przestrzeni powietrznej - wymienia dyrektor wykonawczy Frontexu Hans Leijtens.
Wojna na Bliskim Wschodnie i jej znaczenie na granic UE
W 2026 roku w sąsiedztwie Unii Europejskiej doszło do znacznej eskalacji przemocy. Jednym z najpoważniejszych wydarzeń jest wojna USA i Izraela z Iranem, która pod koniec lutego 2026 roku przerodziła się z utrzymujących się napięć w aktywny konflikt.
W swojej analizie zagrożeń unijna agencja Frontex zauważyła, że sytuacja na Bliskim Wschodnie może zakończyć się na wiele sposobów. Scenariusze wahają się od negocjowanego rozwiązania do geograficznego rozszerzenia konfliktu czy nawet upadku państwa irańskiego. Te eskalacyjne scenariusze mogą skutkować masowymi przesiedleniami.
Oprócz tego na możliwe migracje do UE wpływa wstrząs stagflacyjny, który odczuwalny jest na całym świecie. Może on doprowadzić do pogłębienia niestabilności w kluczowych krajach pochodzenia migrantów przybywających do UE.
Rozprzestrzeniająca się niestabilność w Sahelu i ekspansja geopolitycznej obecności Rosji w Afryce pozostają przedmiotem najwyższego niepokoju – wskazują analitycy.
Rosyjskie działania hybrydowe
Cały czas utrzymują się, a nawet nasilają, działania hybrydowe Rosji przeciwko UE i jej granicom zewnętrznym. Stanowią one ryzyko o charakterze przekrojowym, które jednocześnie wpływa na granice wschodnie i przestrzeń powietrzną.
Na granicach wschodnich, głównie w Polsce, Litwie, Łotwie, Rumunii, rosyjskie operacje wywiadowcze wykazują potwierdzoną tendencję wzrostową, czemu towarzyszy:
- zagłuszanie sygnałów GPS w nawigacji na Morzu Bałtyckim,
- sabotaż infrastruktury granicznej,
- prowokacje z użyciem balonów meteorologicznych,
- instrumentalizacja migracji we współpracy z Białorusią.
Już teraz wrogie użycie dronów i balonów meteorologicznych w przestrzeni powietrznej powoduje zamykanie lotnisk i przestrzeni powietrznej, co ma kaskadowy wpływ na rozkłady lotów i przepustowość granic.
Na bezpieczeństwo cały czas wpływa przestępczość transgraniczna
Jak zauważa Frontex, zorganizowane sieci przestępcze działające na Bałkanach Zachodnich, w zachodniej części Morza Śródziemnego i na wschodnich granicach UE zwiększają swój zasięg i wyrafinowanie, stwarzając rosnące zagrożenie dla personelu zarządzającego granicami i integralności granic zewnętrznych UE. Działania grup przestępczych coraz częściej są związane z przemytem migrantów przy jednoczesnym zwiększeniu przemocy wobec nich.
Na Bałkanach Zachodnich grupy przestępcze ugruntowały swoją bezpośrednią obecność operacyjną w krajach produkujących narkotyki, znacznie zwiększając ilość kokainy, heroiny i marihuany napływających do UE – wskazują analitycy.
Ponadto, cały czas obecny jest nielegalny handel przerobioną bronią zmodyfikowaną do strzelania ostrą amunicją, często importowaną z Turcji i Bałkanów Zachodnich. Broń ta coraz częściej bezpośrednio zasila zbrojne siatki przemytników migrantów. W rezultacie jest coraz częściej używana przeciwko migrantom, grupom rywalizującym między sobą i organom ścigania.
W okresie objętym prognozą granice zewnętrzne UE będą musiały zmierzyć się z lepiej wyposażonym, bardziej rozproszonym geograficznie i bardziej elastycznym technologicznie środowiskiem przestępczym niż dotychczas, wymagającym skoordynowanych działań wielu agencji – dodaje Frontex.
Największe wyzwania dla wschodniej flanki UE
Polska jest jednym z państw Unii Europejskiej najbardziej wysuniętych na wschód. Graniczy m.in. z Rosją poprzez Obwód Kaliningradzki, Białorusią i objętą wojną Ukrainą. Sytuacja wzdłuż wschodnich granic UE wiąże się z zagrożeniami w trzech powiązanych ze sobą obszarach:
- nielegalną migracją,
- zagrożeniami hybrydowymi,
- przestępczością transgraniczną.
Zagrożenia hybrydowe pochodzące z Rosji i Białorusi stanowią coraz większe i trudniejsze wyzwanie na granicach UE-Rosja i UE-Białoruś. W ocenie agencji Rosja wyraźnie zintensyfikowała swoje działania w państwach członkowskich i państwach grupy Schengen. Prawdopodobieństwo wystąpienia incydentów hybrydowych stale rośnie. Najczęstsze działania prowadzone przeciw państwom wschodniej flanki dotyczą działań prowokacyjnych, sabotażu, zakłócania sygnałów GPS na Morzu Bałtyckim i w Zatoce Fińskiej.
Instrumentalizacja migracji na granicy UE z Białorusią prawdopodobnie będzie się utrzymywać tak długo, jak będzie służyć celom politycznym Białorusi i Rosji. Oprócz migrantów państw trzecich wykorzystywanych przez Białoruś i Rosję, cały czas aktualna jest kwestia uchodźców i migrantów z Ukrainy.
Nielegalne przekraczanie granicy prawdopodobnie pozostanie najpoważniejszą formą incydentów migracyjnych na wschodnich granicach lądowych, głównie przez ukraińskich mężczyzn w wieku poborowym, którzy próbują uniknąć mobilizacji. Oczekuje się, że ta dynamika utrzyma się tak długo, jak długo będzie obowiązywała powszechna mobilizacja – zauważają autorzy analizy.
Redaktorka Forsal.pl. Absolwentka stosunków międzynarodowych ze specjalizacją bezpieczeństwo i studia strategiczne na Uniwersytecie Warszawskim, a z pasji dziennikarka. W przeszłości związana z Polską Press i Polską Agencją Prasową.
Specjalizuje się w tematach związanych z bezpieczeństwem krajowym i międzynarodowym oraz tematyką społeczną. Od lat przygląda się przestrzeganiu praw człowieka w Polsce i na świecie. W wolnym czasie ogląda mecze siatkówki i czyta kolejne reportaże.