85 proc. grup przestępczych korzysta z legalnych struktur biznesowych
Analiza Europolu, czyli agencji UE ds. walki z przestępczością, pokazuje, że choć organy ścigania w państwach członkowskich Unii Europejskiej zakłócały działanie międzynarodowych siatek przestępczych, to te cały czas pozostawały szeroko zakorzenione w unijnych krajach. Na ich silną pozycję przestępczości zorganizowanej wpływa m.in. ich wykształcona umiejętność adaptacji do zmieniającej się rzeczywistości.
Raport Europolu analizuje ponad 700 siatek przestępczych. W ich ramach działało ponad 400 tys. członków ze 118 krajów. Co ważne, 85 proc. sieci korzysta z legalnych struktur biznesowych.
Przestępczość zorganizowana w Europie szybko się rozwija i wykorzystuje otwartość i złożoność naszego wzajemnie połączonego świata. Sieci przestępcze, które stają się coraz bardziej adaptacyjne, wzajemnie powiązane i głęboko zakorzenione w naszych społeczeństwach, przekształcają słabości systemowe w możliwości przestępcze. Stanowi to zagrożenie dla naszego bezpieczeństwa, naszej gospodarki i naszej demokracji – oceniła wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej ds. suwerenności technologicznej, bezpieczeństwa i demokracji Henna Virkkunen.
Ponad 700 najgroźniejszych sieci przestępczych (MTCNs) w UE
Podczas poprzedniego raportu opublikowanego w 2024 roku Europol zidentyfikował 821 MTCNs, z czego rozbitych zostało ponad 76 proc. z nich. Grupa 198 sieci zidentyfikowanych w 2024 roku nadal prowadziła nielegalną działalność. W ocenie agencji wynikało to przede wszystkim ze zdolności do adaptacji, reorganizacji i podtrzymywaniu działalności.
Ponadto, w ciągu dwóch lat zidentyfikowano kolejne 533 nowe siatki przestępcze, co zwiększyło ich liczbę do 731. Jak wynika z analizy, 85 proc. z nich korzysta z legalnych struktur biznesowych.
Każda rozbita siatka przestępcza ma znaczenie. Każdy usunięty cel osłabia ekosystem przestępczy. Jednak przestępczość zorganizowana szybko się adaptuje, wypełniając luki i wykorzystując nowe możliwości. Naszym wyzwaniem jest zatem nie tylko rozbicie sieci, ale także utrzymanie nad nimi przewagi dzięki wywiadowi, innowacjom i współpracy operacyjnej – wskazuje p.o. dyrektora wykonawczego Europolu Jürgen Ebner.
Czym zajmuje się zorganizowana przestępczość w UE?
Siatki przestępcze najczęściej zajmują się handlem narkotykami (ponad jedna trzecia wszystkich MTCNs). Oprócz tego zarabiają na:
- Cyberprzestępczości,
- Przemycie migrantów
- Handlu ludźmi,
- Oszustwach,
- Przestępstwach przeciwko mieniu,
- Praniu pieniędzy.
Mniej niż jedna czwarta najgroźniejszych grup przestępczych to sieci polikryminalne, działające w wielu obszarach przestępczości, często obejmujących handel narkotykami – wyjaśniają autorzy raportu.
Coraz większą popularność zyskuje prowadzenie działalności przestępczej jako usługi – „crime-as-a-service”. To nielegalny model biznesowy, w którym wyspecjalizowani cyberprzestępcy sprzedają lub wynajmują gotowe narzędzia hakerskie, infrastrukturę oraz specjalistyczną wiedzę innym podmiotom. Model ten umożliwia osobom o niewielkiej wiedzy technicznej (lub jej całkowitym braku) przeprowadzanie cyberataków w oparciu o model subskrypcyjny lub płatność za każdy przeprowadzony atak. Wśród CaaS najpopularniejsze usługi to ransomware u ataki DDoS czy kradzieże tożsamości. W UE usługi CaaS szczególnie popularne są w sektorze finansowym.
Powiązany przestępczy ekosystem
Patrząc na liczbę siatek przestępczych pojawia się pytanie, dlaczego wciąż jest ich tak sporo i jak to możliwe, że tak szybko się odradzają. Jak podkreślają autorzy, „sieci przestępcze nie działają jako odizolowane podmioty, lecz jako część płynnego i wzajemnie powiązanego ekosystemu przestępczego”.
Gdy organy ścigania neutralizują sieć, płynny ekosystem reaguje: sieci restrukturyzują się, a działania ulegają przeniesieniu lub całkowitej zmianie. Chociaż aresztowanie kluczowych postaci może zdestabilizować sieć, często pojawiają się nowi aktorzy, którzy wykorzystują wynikające z tego możliwości – czytamy.
Co ważne, digitalizacja, postęp technologiczny, niestabilność geopolityczna czy nakładanie się legalnej i nielegalnej gospodarki stwarzają nowe możliwości dla przestępczości. Przykładowo, sieci przestępcze coraz częściej i na większą skalę wykorzystują innowacje cyfrowe i technologiczne jak platformy, narzędzia AI i szyfrowaną komunikację, aby rozszerzać swoje działania przy jednoczesnym zminimalizowaniu ryzyka.
Redaktorka Forsal.pl. Absolwentka stosunków międzynarodowych ze specjalizacją bezpieczeństwo i studia strategiczne na Uniwersytecie Warszawskim, a z pasji dziennikarka. W przeszłości związana z Polską Press i Polską Agencją Prasową.
Specjalizuje się w tematach związanych z bezpieczeństwem krajowym i międzynarodowym oraz tematyką społeczną. Od lat przygląda się przestrzeganiu praw człowieka w Polsce i na świecie. W wolnym czasie ogląda mecze siatkówki i czyta kolejne reportaże.