Rynek narkotyków w UE. Używki są coraz bardziej dostępne, silniejsze i zróżnicowane

Rynek narkotyków w Unii Europejskiej

Agencja Unii Europejskiej ds. Narkotyków (EUDA) opracowała raport, w którym dokonała analizy obecnej sytuacji na rynku narkotyków w Europie. Z danych z 29 państw (UE-27, Norwegii i Turcji) wynika, że narkotyki mają coraz bardziej negatywny wpływ na zdrowie i bezpieczeństwo w Europie, ponieważ stały się bardziej dostępne, zróżnicowane i silniejsze. Jednocześnie zorganizowane grupy przestępcze zajmujące się produkcją i dystrybucją narkotyków coraz częściej uciekają się do przemocy.

EUDA szacuje, że w 2024 r. w UE odnotowano co najmniej 7 600 ofiar śmiertelnych przedawkowania, głównie z udziałem wielu substancji. Jednym z głównych trendów zauważonych przez EUDA jest to, że to opioidy, zwykle w połączeniu z innymi substancjami, pozostają główną przyczyną zgonów spowodowanych narkotykami w Europie.

Musimy zrobić wszystko, aby zapobiec zalewaniu rynku przez nowe niebezpieczne produkty i wykorzystać pełną moc prawa, aby pozbawić nielegalnych handlarzy ich modelu biznesowego – ocenił Magnus Brunner, komisarz UE do spraw wewnętrznych i migracji.

Nowe trendy na rynku narkotyków. Marihuana cały czas liderem

Według raportu dostępność nielegalnych narkotyków w Europie utrzymuje się na wysokim poziomie. Wśród nich znajdują się nowe substancje, o skutkach których jeszcze niewiele wiadomo. W przypadku narkotyków, takich jak konopie indyjskie, dostępne są obecnie różnorodne produkty, podczas gdy w przypadku grup substancji, takich jak opioidy i stymulanty, różnorodność sprzedawanych substancji wzrosła.

Nielegalna marihuana i żywica konopna pozostają najszerzej dostępnymi rodzajami konopi. Szacuje się, że w zeszłym roku narkotyk ten zażyło 15,4 miliona młodych dorosłych Europejczyków, a obecnie konopie odpowiadają za około jedną trzecią przyczyn podjęcia się leczenia uzależnienia. Jednocześnie, wraz z rozwojem waporyzacji, wiele państw członkowskich UE zgłosiło konfiskatę e-liquidów zawierających syntetyczne i półsyntetyczne kannabinoidy. Drugim najczęściej zażywanym narkotykiem jest kokaina. Wskaźniki takie jak analiza ścieków komunalnych wskazują na coraz szersze rozmieszczenie geograficzne i społeczne.

Zakłady produkujące narkotyki syntetyczne, zlikwidowane w Unii Europejskiej w 2024 roku, wytwarzały wiele różnych substancji, w tym amfetaminę, metamfetaminę, syntetyczne katynony i MDMA. Syntetyczne katynony stały się w niektórych częściach Europy przystępną cenowo alternatywą dla nielegalnych stymulantów.

Na unijnym rynku coraz częściej pojawiają się nowe syntetyczne opioidy. W ciągu ostatnich pięciu lat trzy czwarte państw członkowskich UE zgłosiło nitazen, a ponad jedna trzecia – orfinę. Unijny system wczesnego ostrzegania o nowych substancjach psychoaktywnych otrzymuje coraz więcej zgłoszeń o podrobionych lekach zawierających opioidy nitazenowe.

Coraz bardziej popularnym narkotykiem staje się ketamina. Jest to legalny medyczny środkiem znieczulający i przeciwbólowy. Według autorów raportu ketamina najczęściej jest nadużywana w klubach nocnych.

Zgony związane z narkotykami. Królują opioidy

Ogólny szacunek dla Unii Europejskiej, wynoszący prawie 7 600 zgonów spowodowanych narkotykami w 2024 r., jest na podobnym poziomie co skorygowany szacunek z 2023 r. Jednocześnie stanowi wzrost o 6,5 proc. w porównaniu ze skorygowanym szacunkiem z 2022 r. Największy roczny wzrost liczby zgonów spowodowanych narkotykami w 2024 r. odnotowały Bułgaria, Niemcy, Holandia i Turcja.

Grupą substancji najczęściej powiązanych ze zgonami spowodowanymi narkotykami pozostają opiody, szczególnie w połączeniu z innymi substancjami. Szacuje się, że w 2024 r. w były przyczyną śmierci w około 7 na 10 przypadkach. Sama heroina, jak zakładają autorzy, była przyczyną około 1 600 zgonów w UE w 2024 r.

Dostępne dane sugerują również, że w niektórych krajach rośnie liczba zgonów spowodowanych przez stymulanty. Dane z 20 krajów wskazują, że jedna czwarta zgonów spowodowanych narkotykami zgłoszonych w 2024 r. dotyczyła kokainy.

Najwyższy wskaźnik śmiertelności z powodu przedawkowania odnotowano w grupie wiekowej 40–44 lat, zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Szacuje się, że liczba zgonów z powodu przedawkowania zgłoszonych w Unii Europejskiej wśród osób w wieku od 50 do 64 lat wzrosła ponad dwukrotnie w latach 2014–2024, zwiększając się o 99 proc. wśród kobiet (ze 169 do 337 zgonów) i o 132 proc. wśród mężczyzn (z 458 do 1063 zgonów). W tym samym okresie liczba zgonów z powodu przedawkowania wśród nastolatków (w wieku 15–19 lat) wzrosła prawie trzykrotnie wśród młodych kobiet (z 14 do 44 zgonów) i prawie dwukrotnie wśród młodych mężczyzn (z 49 do 82)