Kiedy można przeprowadzić prewencyjną kontrolę trzeźwości
Kodeks pracy umożliwia pracodawcom przeprowadzenie prewencyjnej kontroli pracowników na obecność w ich organizmach alkoholu. Warunkiem przeprowadzenia kontroli trzeźwości jest wprowadzenie tej możliwości w układzie zbiorowym pracy lub regulaminie pracy albo obwieszczeniu (jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu pracy).
Ponadto w tych aktach wewnątrzzakładowych należy określić grupę lub grupy pracowników objętych kontrolą. Należy także określić sposób przeprowadzania kontroli trzeźwości (w tym rodzaj urządzenia wykorzystywanego do kontroli oraz czas i częstotliwość jej przeprowadzania).
Obowiązek poinformowania pracowników
Pracodawca powinien poinformować pracowników o wprowadzeniu kontroli trzeźwości. Należy to zrobić w sposób przyjęty u danego pracodawcy nie później niż 2 tygodnie przed rozpoczęciem przeprowadzania kontroli.
Pracodawca powinien także pamiętać o poinformowaniu o kontroli trzeźwości nowo zatrudnianych pracowników objętych kontrolą. Należy to zrobić przed dopuszczeniem ich do pracy.
Co ma wykazać kontrola trzeźwości
Kontrola trzeźwości przeprowadzana przez pracodawcę obejmuje badanie przy użyciu metod niewymagających badania laboratoryjnego za pomocą urządzenia posiadającego ważny dokument potwierdzający jego kalibrację lub wzorcowanie.
Kontrola trzeźwości polega na stwierdzeniu:
- braku obecności alkoholu w organizmie pracownika,
- obecności alkoholu wskazującej na stan po użyciu alkoholu albo stan nietrzeźwości.
Ważne
Stan po użyciu alkoholu zachodzi, gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do stężenia we krwi od 0,2‰ do 0,5‰ alkoholu albo obecności w wydychanym powietrzu od 0,1 mg do 0,25 mg alkoholu w 1 dm3.
Stan nietrzeźwości zachodzi, gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do stężenia we krwi powyżej 0,5‰ alkoholu albo obecności w wydychanym powietrzu powyżej 0,25 mg alkoholu w 1 dm3.
Skutki przeprowadzenia kontroli trzeźwości
Jeżeli kontrola trzeźwości pracownika wykazała, że zawartość alkoholu nie osiąga lub nie prowadzi do osiągnięcia wartości właściwych dla stanu po użyciu alkoholu, pracodawca powinien uznać, że stwierdzono brak obecności alkoholu w organizmie pracownika.
Natomiast w przypadku, gdy kontrola trzeźwości wykaże, że pracownik znajduje się w stanie po użyciu alkoholu albo w stanie nietrzeźwości (lub zachodzi uzasadnione podejrzenie, że pracownik stawił się do pracy w stanie po użyciu alkoholu albo w stanie nietrzeźwości lub spożywał alkohol w czasie pracy), wówczas pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy.
Kontrola pracowników na obecność narkotyków w organizmie
Przepisy dopuszczają także możliwość kontroli pracowników na obecność w ich organizmach środków działających podobnie do alkoholu. Kontrola na obecność narkotyków (zwanych też środkami odurzającymi) może być wprowadzona, jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia ochrony życia i zdrowia pracowników lub innych osób lub ochrony mienia. Do prowadzenia takich kontroli stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kontroli trzeźwości.
Podstawa prawna:
- ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 277 z późn. zm.)
- ustawa z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 2151)
