Upał - którym pracownikom oraz kiedy pracodawca powinien zapewnić napoje?

Uregulowania w tym zakresie znajdują się w Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów. Ten akt prawny pochodzi sprzed 30 lat i został wydany na podstawie przepisu art. 232 Kodeksu pracy. Podejmowane są działania mające na celu dostosowanie uregulowań do aktualnych warunków świadczenia pracy i zmian klimatu.

Szczególnie uciążliwe warunki pracy

Pracodawca co do zasady ma obowiązek zapewnić pracownikom zatrudnionym w warunkach szczególnie uciążliwych nieodpłatnie napoje, których rodzaj i temperatura powinny być dostosowane do warunków wykonywania pracy. I tak powyższe uregulowanie dotyczy osób wykonujących pracę:

1. w warunkach mikroklimatu:
2. 1. gorącego, charakteryzującego się wartością wskaźnika obciążenia termicznego (WBGT) powyżej 25°C,
   2. zimnego, charakteryzującego się wartością wskaźnika siły chłodzącej powietrza (WCI) powyżej 1000,
3. przy pracach:
4. 1. na otwartej przestrzeni przy temperaturze otoczenia poniżej 10°C lub powyżej 25°C,
   2. związanych z wysiłkiem fizycznym, powodującym w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal (6280 kJ) u mężczyzn i 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet,
      
      a także na stanowiskach pracy, na których temperatura spowodowana warunkami atmosferycznymi przekracza 28°C.

Ilość udostępnianych pracownikom napojów musi zaspokajać ich potrzeby oraz powinny one być zimne lub gorące w zależności od stanowiska i rodzaju wykonywanej pracy. Dodatkowo dla osób pracujących w warunkach mikroklimatu gorącego mają być wzbogacone w sole mineralne i witaminy. Napoje powinny być dostępne dla pracowników przez cały czas w dniach wykonywania zadań uzasadniających ich wydawanie. Określenie stanowisk pracy, na których zatrudnieni mogą otrzymać napoje ,ustala pracodawca w porozumieniu z zakładową organizacją związkową ewentualnie po uzyskaniu opinii przedstawicieli pracowników. Pracodawca musi zapewnić odpowiednie warunki higienicznie i sanitarne do spożywania napojów. Pracownikowi za napoje nie przysługuje ekwiwalent pieniężny.

Upał

Przez upał rozumie się stan pogodowy, gdy temperatura powietrza przekracza 30°C. Pracodawca ma obowiązek zapewnienia pracownikowi napoje gdy świadczy pracę na otwartej przestrzeni przy temperaturze otoczenia powyżej 25°C, a więc zanim nastaną wysokie temperatury. Z przepisu wynika, iż każdy pracownik, który w ramach swoich obowiązków służbowych przebywa na zewnątrz jeśli temperatura otoczenia przekroczy powyższą wartość, ma prawo do napojów. Tym samym uregulowanie te nie dotyczy jedynie np. ogrodników zajmujących się pielęgnacją zieleni parkowej, czyli co do zasady na zewnątrz, ale i listonoszy czy administratorów nieruchomości pracujących i w terenie i w pomieszczeniach.

Obowiązek dostarczenia napojów przez pracodawcę - gdy praca jest wykonywania jedynie w biurach czy magazynach - dotyczy sytuacji gdy z uwagi na warunki atmosferyczne temperatura przekracza 28°C. Może to być spowodowane zarówno niedostosowaniem konstrukcji pomieszczeń do upałów jak i awarią klimatyzacji gdy nie jest możliwe obniżenie temperatury poprzez otwarcie okien albo nie jest to możliwe, a dodatkowo elewacja mocno się nagrzewa.

Bez znaczenia pozostaje poziom wilgotności powietrza. Wyższa powoduje, iż temperatura jest bardziej dokuczliwa dla pracownika.

Napoje

Rozporządzenie nie definiuje jakie cechy powinien posiadać napój oferowany pracownikom – poza płynem dla osób zatrudnionych w warunkach mikroklimatu gorącego – niemniej jednak, za taki trudno jest uznać wodę z sieci kanalizacyjnej. Dopuszczalna jest wszakże woda z dystrybutorów oraz wszelkie inne płyny, które się szybko nie psują i przechowywane w higienicznych warunkach. W związku z tym jeśli pracodawca zdecyduje się na dostarczanie soków, powinny być one oferowane w małych, zamykanych opakowaniach. Jako że wody butelkowane są świeże, dłużej mogą być oferowane w większych butelkach.