Ustawa wdrażająca unijny AI Act
Chodzi o ustawę o systemach sztucznej inteligencji, która ma wdrażać w Polsce unijny AI Act. Jej przepisy przede wszystkim powołają organ nadzoru rynku, czyli Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, która będzie mogła m.in. wszczynać kontrolę w firmach i sprawdzać, czy technologie oparte na AI spełniają wymogi przepisów.
Zdaniem prezydenta Karola Nawrockiego, jest „to przede wszystkim uporządkowanie nadzoru nad AI w Polsce”. – Ustawa zyskała szerokie poparcie w parlamencie. Sztuczna inteligencja może stać się ważnym narzędziem dla polskiej gospodarki, nauki i administracji. Nie możemy jednak ignorować zagrożeń: kradzieży tożsamości, fałszowania wizerunku, deepfake’ów czy wykorzystywania technologii do krzywdzenia dzieci i młodzieży – wyjaśnił cytowany w komunikacie KPRP.
Prezydent zaznaczył też, że Polska „nie może wybierać między rozwojem a bezpieczeństwem”. Dodał, że trzeba wspierać innowacje, ale technologia zawsze musi służyć człowiekowi, a nie człowiek technologii.
Będzie można składać skargi na systemy AI
Ustawa zakłada, że do Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji będzie można składać indywidualne skargi na działanie systemów AI. Do zadań Komisji ma również należeć wydawanie zezwoleń dla systemów wysokiego ryzyka (tj. wykorzystywanych m.in. w kształceniu, infrastrukturze krytycznej, zatrudnianiu pracowników, zarządzaniu migracją) oraz nakładanie kar czy wycofywanie z rynku systemów niezgodnych z AI Act.
Tworzenie "piaskownic regulacyjnych"
Komisja ma również tworzyć tzw. piaskownice regulacyjne, które pozwalają firmom na testowanie innowacyjnych rozwiązań AI w kontrolowanych i bezpiecznych warunkach. Przepisy przewidują, że co najmniej jedna piaskownica regulacyjna powinna powstać do 2 sierpnia br.
Kto wejdzie w skład Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji?
Pracami Komisji ma kierować przewodniczący, a w jej skład wchodzić będą też dwaj zastępcy oraz Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE), przedstawiciele Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) i Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (KRRiT). Komisja będzie również zobowiązana do współpracy z organami krajowymi, w tym z Urzędem Patentowym RP, Urzędem Rejestracji Produktów Leczniczych czy organami związanymi z cyberbezpieczeństwem. Obsługę administracyjno-kancelaryjną KRiBSI zapewni urząd obsługujący ministra cyfryzacji.
Przewodniczącego ma powołać Sejm za zgodą Senatu, na co będzie miał dwa miesiące. Pierwsze posiedzenie Komisji ma odbyć się w ciągu trzech miesięcy od daty wejścia w życie ustawy.
Społeczna Rada do spraw Sztucznej Inteligencji
Nowe regulacje przewidują ponadto, że przy komisji ma działać organ opiniodawczo–doradczy - Społeczna Rada do spraw Sztucznej Inteligencji, która ma liczyć od 9 do 15 członków.
Obszary wyłączone spod ustawy
Przepisom ustawy nie będą podlegać „sprawy będące w zakresie bezpieczeństwa narodowego”, obejmujące działania Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW), Agencji Wywiadu (AW), Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego. Przepisy nie będą też stosowane m.in. wobec osób fizycznych, które używają systemów AI wyłącznie dla celów osobistych, niezwiązanych z działalnością gospodarczą i rolniczą lub inną działalnością regulowaną przez prawo.
Wsparcie finansowe badań naukowych
Ustawa zakłada również, że minister cyfryzacji będzie mógł udzielać wsparcia finansowego z budżetu i środków unijnych na badania naukowe i prace rozwojowe dotyczące AI. Ma on też być organem, który będzie udzielał notyfikacji jednostkom oceniającym zgodność systemów AI z unijnymi procedurami. Sprawy akredytacji jednostek mają być powierzone Polskiemu Centrum Akredytacji.
Przepisy regulują także czas, w którym kontrolowana jednostka będzie mogła podpisać protokół kontroli i doręczyć go KRiBSI albo złożyć zastrzeżenia do protokołu - będzie to 14 dni. Ponadto - zgodnie z ustawą - kontroler musi zachować poufność, w tym informacji stanowiących tajemnice przedsiębiorstwa.
Unijny Akt o sztucznej inteligencji (AI Act) wszedł w życie 1 sierpnia 2024 r. z pewnymi wyjątkami. W lutym 2025 r. mocy nabrały przepisy dotyczące systemów AI, które są w UE zakazane. Do 2 sierpnia 2025 r. kraje członkowskie miały czas na powołanie organu nadzoru rynku. W pełni zacznie on obowiązywać w 2027 roku.
Redaktor i wydawca strony głównej, z redakcjami Grupy Infor (Forsal.pl, Dziennik.pl, GazetaPrawna.pl, Infor.pl, ZdrowieGO.pl) związany od 2010 roku. Zajmuje się tematyką stosunków międzynarodowych, polityki gospodarczej i technologicznej, bezpieczeństwa, a także psychologią, zarządzaniem i pracą. Wcześniej zajmował się naukowo teoriami społeczeństwa sieci.