To nie życie ponad stan jest przyczyną rosnącego zadłużenia starszych osób, ale coraz wyższe podstawowe koszty życia. Problemy finansowe osób po 65. roku życia potęguje rosnąca liczba prób wyłudzeń, z których - przynajmniej część - kończy się dla seniora finansową katastrofą.
Dziś największym problemem nie jest już sprzedaż garnków czy pościeli za kilka tysięcy złotych, ale cyberoszustwa, w tym te z wykorzystaniem wyłudzonych danych uwierzytelniających czy technik manipulacji.
345 tysięcy seniorów zalega z opłatami
Jak wynika z najnowszego raportu BIG InfoMonitor i danych BIK, największą część zadłużenia osób po 65. roku życia stanowią zobowiązania kredytowe, czyli niespłacane w terminie:
- kredyty gotówkowe,
- pożyczki,
- raty kredytów.
Drugą dużą grupę stanowią zobowiązania pozakredytowe, obejmujące przede wszystkim:
- rachunki za prąd, gaz i inne media,
- czynsz,
- rachunki za telefon i internet,
- alimenty,
- mandaty,
- opłaty sądowe,
- inne bieżące należności.
Problemy finansowe seniorów bardzo często zaczynają się od stosunkowo niewielkich zaległości. Zarówno w przypadku zobowiązań kredytowych, jak i pozakredytowych dominują długi nieprzekraczające 5 tys. zł, które z czasem - wraz z odsetkami i kosztami windykacji - mogą przerodzić się w znacznie większe zadłużenie.
Najstarsi Polacy rzadko wpadają w kłopoty przez luksusowe życie. Wyzwaniem są dla nich często nawet podstawowe koszty egzystencji: czynsz czy rachunki za media i telefon, gdzie średnia zaległość to 2 185 zł. Często w problemy finansowe wpędzają ich naciągacze sprzedający drogie garnki, pościel czy fikcyjne abonamenty
– tłumaczy dr hab. Waldemar Rogowski, główny analityk BIG InfoMonitor.
Seniorzy rzadziej niż młodsze grupy wiekowe mają problemy ze spłatą zobowiązań, jednak jeśli już wpadną w długi, ich sytuacja często jest trudniejsza do poprawy. Wynika to z ograniczonych możliwości zwiększenia dochodów po przejściu na emeryturę oraz wysokich kosztów związanych z leczeniem i codziennym utrzymaniem. Jednocześnie coraz większym zagrożeniem stają się oszustwa finansowe, które mogą pogłębiać już istniejące problemy i prowadzić do dalszego zadłużania się.
Dlaczego seniorzy wpadają w długi? Główne przyczyny
Zdaniem ekspertów nie ma jednej dominującej przyczyny. Najczęściej na problemy finansowe składa się kilka czynników jednocześnie:
- niskie dochody w stosunku do rosnących kosztów życia,
- wysokie wydatki na leki, leczenie, rehabilitację i badania,
- nieprzewidziane wydatki zdrowotne,
- konieczność wspierania finansowo dzieci lub wnuków,
- zaciąganie kredytów i pożyczek przy ograniczonych możliwościach ich spłaty,
- rosnące koszty utrzymania mieszkań i opłat za media.
Coraz większym problemem są również cyberoszustwa. Seniorzy częściej niż inne grupy wiekowe stają się ofiarami wyłudzeń, phishingu czy podszywania się pod banki i urzędy. Zdarza się, że po utracie oszczędności próbują ratować domowy budżet kolejnymi pożyczkami, co prowadzi do spirali zadłużenia. Eksperci wskazują także na mniejszą znajomość zagrożeń cyfrowych oraz większą ufność wobec nieznanych rozmówców.
Przykład
Tylko w ciągu 12 miesięcy (od kwietnia 2025 do kwietnia 2026 roku), 1109 osób w wieku powyżej 65. roku życia padło ofiarą próby wyłudzenia. Seniorzy byli narażeni na utratę łącznie ponad 15,7 mln zł.
Najwięcej dłużników seniorów na Mazowszu i na Śląsku
Mazowsze od lat pozostaje regionem z najwyższą wartością zaległych zobowiązań seniorów oraz najwyższym przeciętnym zadłużeniem przypadającym na jednego dłużnika. Śląsk jest z kolei regionem, w którym mieszka najwięcej dłużników po 65. roku życia: ponad 51 tys. zadłużonych seniorów.
Łączne zadłużenie seniorów w Polsce wynosi niemal 11,8 mld zł. Zaległości kredytowe stanowią 7,43 mld zł, zaś zobowiązania pozakredytowe (zaległe opłaty za media, czynsz, telefon czy alimenty) to 4,36 mld zł. Średnie zadłużenie seniora wynosi obecnie 34 132 zł.
Absolwentka filologii polskiej i studiów z zakresu samorządu terytorialnego i polityki regionalnej na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się tematyką społeczną, zdrowotną oraz zagadnieniami związanymi z zabezpieczeniem społecznym i świadczeniami dla rodzin, seniorów oraz osób bezrobotnych. W przeszłości związana z wydawnictwami Edipresse Polska i ZPR Media. W swojej pracy koncentruje się na wyjaśnianiu przepisów w przystępny sposób. Zainteresowana reportażem społecznym i tematyką feministyczną.