Renta z tytułu niezdolności do pracy to świadczenie, które przysługuje osobom z określonymi chorobami. By je uzyskać, potrzebne jest orzeczenie o niezdolności do pracy. Wydaje się je na podstawie zaświadczenia lekarskiego i orzeczenia lekarskiego ZUS.

Warto na wstępie zaznaczyć, że nie istnieje żadna oficjalna i zamknięta lista chorób uprawniających do otrzymania comiesięcznego świadczenia z ZUS. Kwestię orzekania o niezdolności do pracy reguluje odrębne rozporządzenie Ministra Zdrowia, jednak każdy przypadek rozpatrywany jest indywidualnie przez lekarza orzecznika ZUS.Istnieją również rzadkie choroby i schorzenia, które mogą wymagać dodatkowych opinii specjalistów, zanim wydane zostanie orzeczenie o niezdolności do pracy.

Kto dostanie rentę z tytułu niezdolności do pracy w 2026 roku?

Aby otrzymać rentę, konieczne jest uzyskanie orzeczenia o niezdolności do pracy (częściowej lub całkowitej). By je otrzymać, trzeba spełniać wszystkie poniższe warunki:

  • posiadać orzeczenie lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy,
  • nie mieć ustalonego prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS) ani też spełniać warunków do jej uzyskania,
  • mieć odpowiedni staż pracy, który uprawnia do renty (istotne są okresy składkowe i nieskładkowe).

Ważne

Przy uzyskiwaniu orzeczenia o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy konieczne jest również udowodnienie, że niezdolność powstała w okresie objętym ubezpieczeniem lub nie później niż 18 miesięcy po jego zakończeniu.

Lista chorób uprawniających do renty z tytułu niezdolności do pracy 2026

Lekarze orzecznicy ZUS posługują się standardami oceny skutków chorób na funkcjonowanie zawodowe. Nie istnieje więc oficjalny wykaz chorób uprawniających do uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy, jednak - w oparciu o trwałe skutki konkretnych chorób można spodziewać się, że to właśnie te schorzenia mogą powodować niezdolność do pracy. Wymienić można zatem:

  1. Choroby układu nerwowego (choroba Parkinsona, epilepsja, stany po udarach mózgu, choroba Alzheimera, stwardnienie rozsiane, uszkodzenie rdzenia kręgowego uniemożliwiające podjęcie pracy
  2. Choroby serca i układu krążenia (niewydolność serca, choroba wieńcowa, stany po zawale serca, nadciśnienie tętnicze)
  3. Choroby układu mięśniowo-szkieletowego (urazy kręgosłupa. amputacje kończyn, dyskopatia, choroby zwyrodnieniowe stawów)
  4. Choroby endokrynologiczne
  5. Choroby zakaźne
  6. Choroby układu pokarmowego (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna
  7. Choroby układu oddechowego (mukowiscydoza, astma oskrzelowa, przewlekła obturacyjna choroba płuc)
  8. Choroby psychiczne (schizofrenia, zaburzenia lękowe, depresja - o ile mimo podjęcia leczenia uniemożliwia podjęcie pracy)
  9. Choroby metaboliczne (np. choroby tarczycy, cukrzyca wraz z powikłaniami: retinopatia, nefropatia, stopa cukrzycowa)
  10. Nowotwory złośliwe.

Ile w 2026 roku wynosi renta z tytułu niezdolności do pracy?

Na wysokość renty z tytułu niezdolności do pracy (zwanej też rentą inwalidzką lub chorobową) wpływa kilka czynników. W odróżnieniu od renty socjalnej, tutaj na wysokość uzyskiwanego świadczenia wpływa staż ubezpieczeniowy (chyba, że niezdolność powstała wskutek wypadku w drodze do pracy lub w drodze z pracy) oraz moment powstania niezdolności.

Kwota renty z tytułu niezdolności do pracy podlega corocznej waloryzacji. Do 28 lutego 2026 roku kwoty wyglądają następująco:

  • 1878,91 zł brutto – najniższa renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
  • 1409,18 zł brutto – najniższa renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Jeśli niezdolność powstała na skutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, kwoty te są odpowiednio wyższe:

  • 2254,69 zł brutto – przy orzeczeniu całkowitej niezdolności.
  • 1691,02 zł brutto – przy orzeczeniu częściowej niezdolności.

Po waloryzacji 1 marca 2026 roku, zgodnie z prognozowanym wskaźnikiem waloryzacji rent i emerytur wynoszącym 5,3%, nowe minimum renty z tytułu niezdolności do pracy to:

  • 1978,49 zł brutto - najniższa renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
  • 1483,87 zł brutto – najniższa renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Kwoty renty od 1 marca 2026 roku wzrosną więc odpowiednio o 99 zł i 74 zł w porównaniu do roku ubiegłego. 2374,19 zł brutto wyniesie najniższa renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem lub chorobą zawodową, 1780,64 zł wyniesie najniższa renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem lub chorobą zawodową.

Na jaki okres przyznawana jest renta?

Niezdolność do pracy może być orzeczona maksymalnie na 5 lat. Jednak w szczególnych przypadkach ten okres może zostać wydłużony, jeśli lekarz orzecznik ZUS oceni, że nie ma możliwości, aby dana osoba odzyskała zdolność do pracy przed upływem tego czasu. Uzyskać można:

  • rentę stałą (jeśli zostanie orzeczona została trwała niezdolność do pracy),
  • rentę okresową (na czas określony) – jeśli orzeczona została okresowa niezdolność do pracy,
  • rentę szkoleniową – jeśli lekarz orzecznik uzna, że osoba nie może pracować na dotychczasowym stanowisku pracy, ale po przekwalifikowaniu będzie to możliwe.

Jak uzyskać rentę z tytułu niezdolności do pracy w 2026 roku?

Aby otrzymać rentę, należy złożyć wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Wniosek można złożyć w dowolnej placówce ZUS, wysłać pocztą lub przez internet za pomocą Platformy Usług Elektronicznych (PUE)/eZUS. Wcześniej należy zgromadzić odpowiednią dokumentację medyczną. Zakład Ubezpieczeń Społecznych niezwłocznie rozpatrzy wniosek i wyznaczy termin badania u lekarza orzecznika ZUS. Następnie ZUS w ciągu 30 dni wyda decyzję.

Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j. t. Dz. U. z 2025 r., poz. 1749; ost. zm. Dz. U. z 2026 r., poz. 26)

• Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j. t. Dz. U. z 2025 r., poz. 350; ost. zm. Dz. U. z 2026 r., poz. 26).