Określone choroby, wpływające na codzienne funkcjonowanie i - w niektórych sytuacjach - wykluczające możliwość podjęcia pracy zarobkowej mogą uprawniać do otrzymania renty z tytułu niezdolności do pracy. Jakie choroby można wymienić?
Renta z tytułu niezdolności do pracy 2026
Renta z tytułu niezdolności do pracy to świadczenie, które przysługuje osobom z określonymi chorobami. By je uzyskać, potrzebne jest orzeczenie o niezdolności do pracy. Wydaje się je na podstawie zaświadczenia lekarskiego i orzeczenia lekarskiego ZUS.
Warto na wstępie zaznaczyć, że nie istnieje żadna oficjalna i zamknięta lista chorób uprawniających do otrzymania comiesięcznego świadczenia z ZUS. Kwestię orzekania o niezdolności do pracy reguluje odrębne rozporządzenie Ministra Zdrowia, jednak każdy przypadek rozpatrywany jest indywidualnie przez lekarza orzecznika ZUS. Istnieją również rzadkie choroby i schorzenia, które mogą wymagać dodatkowych opinii specjalistów, zanim wydane zostanie orzeczenie o niezdolności do pracy.
Kto dostanie rentę z tytułu niezdolności do pracy w 2026 roku?
Aby otrzymać rentę, konieczne jest uzyskanie orzeczenia o niezdolności do pracy (częściowej lub całkowitej). By je otrzymać, trzeba spełniać wszystkie poniższe warunki:
- posiadać orzeczenie lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy,
- nie mieć ustalonego prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS) ani też spełniać warunków do jej uzyskania,
- mieć odpowiedni staż pracy, który uprawnia do renty (istotne są okresy składkowe i nieskładkowe).
Ważne
Przy uzyskiwaniu orzeczenia o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy konieczne jest również udowodnienie, że niezdolność powstała w okresie objętym ubezpieczeniem lub nie później niż 18 miesięcy po jego zakończeniu.
Lista chorób uprawniających do renty z tytułu niezdolności do pracy 2026
Lekarze orzecznicy ZUS posługują się standardami oceny skutków chorób na funkcjonowanie zawodowe. Nie istnieje więc oficjalny wykaz chorób uprawniających do uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy, jednak - w oparciu o trwałe skutki konkretnych chorób można spodziewać się, że to właśnie te schorzenia mogą powodować niezdolność do pracy. Wymienić można zatem:
- Choroby układu nerwowego (choroba Parkinsona, epilepsja, stany po udarach mózgu, choroba Alzheimera, stwardnienie rozsiane, uszkodzenie rdzenia kręgowego uniemożliwiające podjęcie pracy
- Choroby serca i układu krążenia (niewydolność serca, choroba wieńcowa, stany po zawale serca, nadciśnienie tętnicze)
- Choroby układu mięśniowo-szkieletowego (urazy kręgosłupa. amputacje kończyn, dyskopatia, choroby zwyrodnieniowe stawów)
- Choroby endokrynologiczne
- Choroby zakaźne
- Choroby układu pokarmowego (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna
- Choroby układu oddechowego (mukowiscydoza, astma oskrzelowa, przewlekła obturacyjna choroba płuc)
- Choroby psychiczne (schizofrenia, zaburzenia lękowe, depresja - o ile mimo podjęcia leczenia uniemożliwia podjęcie pracy)
- Choroby metaboliczne (np. choroby tarczycy, cukrzyca wraz z powikłaniami: retinopatia, nefropatia, stopa cukrzycowa)
- Nowotwory złośliwe.
Ile w 2026 roku wynosi renta z tytułu niezdolności do pracy?
Na wysokość renty z tytułu niezdolności do pracy (zwanej też rentą inwalidzką lub chorobową) wpływa kilka czynników. W odróżnieniu od renty socjalnej, tutaj na wysokość uzyskiwanego świadczenia wpływa staż ubezpieczeniowy (chyba, że niezdolność powstała wskutek wypadku w drodze do pracy lub w drodze z pracy) oraz moment powstania niezdolności.
Kwota renty z tytułu niezdolności do pracy podlega corocznej waloryzacji. Do 28 lutego 2026 roku kwoty wyglądają następująco:
- 1878,91 zł brutto – najniższa renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
- 1409,18 zł brutto – najniższa renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Jeśli niezdolność powstała na skutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, kwoty te są odpowiednio wyższe:
- 2254,69 zł brutto – przy orzeczeniu całkowitej niezdolności.
- 1691,02 zł brutto – przy orzeczeniu częściowej niezdolności.
Po waloryzacji 1 marca 2026 roku, zgodnie z prognozowanym wskaźnikiem waloryzacji rent i emerytur wynoszącym 5,3%, nowe minimum renty z tytułu niezdolności do pracy to:
- 1978,49 zł brutto - najniższa renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
- 1483,87 zł brutto – najniższa renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Kwoty renty od 1 marca 2026 roku wzrosną więc odpowiednio o 99 zł i 74 zł w porównaniu do roku ubiegłego. 2374,19 zł brutto wyniesie najniższa renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem lub chorobą zawodową, 1780,64 zł wyniesie najniższa renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem lub chorobą zawodową.
Na jaki okres przyznawana jest renta?
Niezdolność do pracy może być orzeczona maksymalnie na 5 lat. Jednak w szczególnych przypadkach ten okres może zostać wydłużony, jeśli lekarz orzecznik ZUS oceni, że nie ma możliwości, aby dana osoba odzyskała zdolność do pracy przed upływem tego czasu. Uzyskać można:
- rentę stałą (jeśli zostanie orzeczona została trwała niezdolność do pracy),
- rentę okresową (na czas określony) – jeśli orzeczona została okresowa niezdolność do pracy,
- rentę szkoleniową – jeśli lekarz orzecznik uzna, że osoba nie może pracować na dotychczasowym stanowisku pracy, ale po przekwalifikowaniu będzie to możliwe.
Jak uzyskać rentę z tytułu niezdolności do pracy w 2026 roku?
Aby otrzymać rentę, należy złożyć wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Wniosek można złożyć w dowolnej placówce ZUS, wysłać pocztą lub przez internet za pomocą Platformy Usług Elektronicznych (PUE)/eZUS. Wcześniej należy zgromadzić odpowiednią dokumentację medyczną. Zakład Ubezpieczeń Społecznych niezwłocznie rozpatrzy wniosek i wyznaczy termin badania u lekarza orzecznika ZUS. Następnie ZUS w ciągu 30 dni wyda decyzję.
Podstawa prawa
• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j. t. Dz. U. z 2025 r., poz. 1749; ost. zm. Dz. U. z 2026 r., poz. 26)
• Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j. t. Dz. U. z 2025 r., poz. 350; ost. zm. Dz. U. z 2026 r., poz. 26).
Polecamy: Pomoc społeczna. Komentarz do ustawy
Absolwentka filologii polskiej i studiów z zakresu samorządu terytorialnego i polityki regionalnej na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się tematyką społeczną, zdrowotną oraz zagadnieniami związanymi z zabezpieczeniem społecznym i świadczeniami dla rodzin, seniorów oraz osób bezrobotnych. W przeszłości związana z wydawnictwami Edipresse Polska i ZPR Media. W swojej pracy koncentruje się na wyjaśnianiu przepisów w przystępny sposób. Zainteresowana reportażem społecznym i tematyką feministyczną.