Od początku 2020 roku segregacja odpadów w Polsce jest obowiązkowa. Wcześniej można było odpady segregować, co z reguły było opłacalne, bo pozwalało płacić mniej, dziś jednak nie ma już takiej możliwości, a opłaty za odbiór śmieci wzrosły w całej Polsce. Wymagany poziom recyklingu i coraz surowsze limity w tej kwestii sprawiły, że gminy musiały dostosować system gospodarki odpadami do już obowiązujących przepisów.

Surowo traktowane są także notorycznie popełniane przez mieszkańców błędy w segregacji. Kary są surowe, nie warto bez zastanowienia wrzucać większości odpadów do pojemnika na odpady zmieszane.

Na ile frakcji trzeba segregować śmieci?

Obowiązek selektywnej zbiórki odpadów zakłada dzielenie ich na kilka podstawowych frakcji:

  • papier,
  • szkło,
  • metale i tworzywa sztuczne,
  • bio (odpady biodegradowalne),
  • tekstylia,
  • odpady zmieszane.

Za gospodarkę odpadami komunalnymi w Polsce bezpośrednio odpowiada gmina. Wynika to z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. To właśnie samorząd organizuje cały system: mieszkańcy są zobowiązani do jego przestrzegania i opłacania. W praktyce oznacza to, że:

  • gmina zarządza systemem odbioru odpadów,
  • wybiera firmy wywozowe (w drodze przetargu),
  • ustala lokalne zasady i stawki opłat.

Mieszkańcy są również informowani o konieczności segregowania śmieci i instruowani, jak robić to zgodnie właściwie, by jak najwięcej materiałów można było ponownie przetworzyć. Wciąż jednak dla wielu osób instrukcje bywają niejasne, notorycznie popełniane są więc te same błędy w segregacji. Mogą one sporo kosztować.

Gdzie wyrzucić dziurawą skarpetkę i zużytą bieliznę? Tym może skutkować wrzucanie pojedynczych ubrań do odpadów zmieszanych
Gdzie wyrzucić dziurawą skarpetkę i zużytą bieliznę? Tym może skutkować wrzucanie pojedynczych ubrań do odpadów zmieszanych

Zobacz również

Najczęstsze błędy w segregacji śmieci

Jakie są najczęstsze dylematy dotyczące wyboru właściwego koloru pojemnika lub worka na odpady? A raczej: gdzie najczęściej, z powodu mylnego przekonania o tym, do jakiego pojemnika wrzucać odpady, trafiają one w złe miejsce?

Najwięcej problemów sprawia segregacja opakowań wielomateriałowych np. kartonów po mleku, opróżnionych opakowań po chemikaliach, potłuczonych naczyń czy zabrudzonego papieru.

Krótki poradnik: gdzie wyrzucić konkretne rzeczy?

Dziurawa skarpetka

  • od 2025 r.: do pojemnika na tekstylia lub PSZOK
  • wcześniej: do zmieszanych

Stłuczony kubek (ceramika)

  • nie do szkła
  • do odpadów zmieszanych

Niedojedzona kanapka

  • bioodpady
  • zmieszane: jeśli to kanapka z szynką, a więc zawiera produkty pochodzenia zwierzęcego

Zużyta szczoteczka do zębów

  • odpady zmieszane (to plastik nienadający się do recyklingu)

Opakowania po kosmetykach

  • plastik/metale (jeśli puste)
  • szkło (jeśli szklane)

Opakowania nie muszą być idealnie umyte, ale powinny być opróżnione.

Kartony po mleku (tetrapak)

  • do metali i tworzyw sztucznych

Butelki plastikowe - czy trzeba oddawać je do butelkomatu?

  • system kaucyjny (obejmuje wybrane butelki i puszki)
  • metal i tworzywa sztuczne (traci się jednak kaucję)

Opakowania wielomateriałowe (np. saszetki po ketchupie, opakowania po kawie, chipsach)

  • odpady zmieszane
  • wyjątek: kartony typu tetrapak (np. mleko, sok): plastik i metale

Olej spożywczy (po smażeniu)

  • nigdy do zlewu ani toalety
  • najlepiej: oddać do PSZOK lub specjalnych punktów zbiórki
  • w ostateczności: małe ilości do zmieszanych, ale szczelnie zamknięte w pojemniku

Całe kosmetyki (np. przeterminowane)

  • zawartość: odpady zmieszane
  • opakowanie: plastik/metale lub szkło

Jeśli to kosmetyki z substancjami niebezpiecznymi (np. lakiery do paznokci), lepiej oddać je do PSZOK.

Karton po pizzy

  • zatłuszczony karton po pizzy: zawsze do zmieszanych
  • czysty karton: do papieru.

Przykład

Największy problem przy segregacji stanowią rzeczy złożone z wielu materiałów lub zawierające resztki substancji. W takich przypadkach najbezpieczniejsze opcje to odpady zmieszane lub PSZOK. W przypadku wątpliwości lepiej wrzucić do zmieszanych niż „zanieczyścić” recykling.

Od 1 kwietnia opłaty wzrosną. Urzędnicy odwiedzą mieszkańców wieczorami i w weekendy
Od 1 kwietnia opłaty wzrosną. Urzędnicy odwiedzą mieszkańców wieczorami i w weekendy

Zobacz również

Kary za brak segregacji

Wbrew pozorom nietrudno „namierzyć” mieszkańca, który dzieli odpady niezgodnie z przyjętymi zasadami segregacji. Wystarczy, że pewnych frakcji nie oddaje wcale, co z reguły oznacza, ze większość odpadów wrzuca do pojemnika na zmieszane. Z jakimi karami muszą liczyć się mieszkańcy, którzy nieszczególnie przejmują się segregacją?

  • podwyższona opłata (2, 3, a nawet 4 razy wyższa),
  • mandat do 500 zł za niewłaściwą segregację,
  • wysoka kara do 5000 zł (np. za wyrzucenie elektrośmieci w niewłaściwe miejsce).

W blokach często działa tzw. odpowiedzialność zbiorowa – jeśli ktoś nie segreguje, wyższą opłatę płacą wszyscy mieszkańcy.