Jak wynika z badania IBRiS dla PAP, 56,7 proc. badanych uważa, że warunki życia w Polsce sprzyjają posiadaniu dzieci, natomiast 81,3 proc. badanych ocenia, że warunki rozwoju dzieci są lepsze niż 20 lat temu. Dlaczego zatem dzietność w Polsce jest na tak dramatycznie niskim poziomie? Respondenci widzą jeden poważny problem - dostęp do mieszkań.
Poprawa warunków życia
W badaniu respondenci zapytani zostali o to czy ich zadaniem warunki życia w Polsce sprzyjają posiadaniu dzieci. 56,7 proc. odpowiedziało twierdząco. Przeciwnego zdania jest 36,6 proc. Mężczyźni częściej niż kobiety pozytywnie oceniają warunki do posiadania dzieci. Taką opinię wyraża 60,4 proc. mężczyzn i 53,4 proc. kobiet. Wśród osób posiadających dzieci odsetek pozytywnych ocen wynosi 60,7 proc., a wśród osób bezdzietnych 44,3 proc.
W ocenie 48 proc. respondentów dziś łatwiej być rodzicem niż 20 lat temu. 41,4 proc. ocenia, że jest trudniej. Różnice widać przede wszystkim w doświadczeniu rodzicielstwa. Wśród osób posiadających dzieci 52,3 proc. uważa, że dziś łatwiej być rodzicem. Jednocześnie wśród rodziców dzieci do 18 lat 47,7 proc. uważa, że dziś jest trudniej.
Warunki rozwoju dzieci
Respondenci bardzo dobrze oceniają warunki rozwoju dzieci. 81,3 proc. uważa, że są one dziś lepsze niż 20 lat temu. Przeciwnego zdania jest 13,5 proc. badanych.
50 proc. badanych uważa, że posiadanie dzieci oznacza więcej zysków i korzyści niż kosztów czy problemów. Przeciwnego zdania jest 36,1 proc. badanych. Mężczyźni częściej niż kobiety wskazują na przewagę korzyści. Tak odpowiada 55,8 proc. mężczyzn i 44,9 proc. kobiet.
Wśród osób posiadających dzieci odsetek ten wynosi 55,3 proc., a wśród osób bez dzieci 33,8 proc. W przypadku rodziców dzieci do 18 lat oceny są bardziej wyrównane. 46,7 proc. z nich widzi więcej korzyści, a 44,4 proc. więcej kosztów i problemów. Wśród osób bez dzieci w wieku do 18 lat o korzyściach przekonanych jest 62,7 proc.
Jakie zachęty mogą zwiększyć dzietność?
Respondenci pytani byli też o różne ewentualne formy pomocy lub zachęty do posiadania dzieci.
46,5 proc. respondentów wskazuje, że rodzice, którzy mają co najmniej dwoje dzieci, nie powinni płacić podatku dochodowego (PIT). Przeciwnego zdania jest 39,7 proc. Zwolnienie z płacenia PIT najczęściej popierają rodzice dzieci do 18 lat - 57 proc.
71 proc. badanych nie zgadza się ze stwierdzeniem, że osoby bezdzietne powinny płacić dodatkowy podatek. Popiera go 19,6 proc. respondentów.
Opinie o większym wsparciu finansowym dla rodziców są prawie równo podzielone. 45,9 proc. respondentów zgadza się, że rodzice powinni otrzymywać większe wsparcie od państwa niż obecnie. 44,2 proc. się z tym nie zgadza. Największe poparcie widać wśród rodziców dzieci do 18 lat. Z takim rozwiązaniem zgadza się 58,9 proc. badanych z tej grupy. Wśród osób bez dzieci do 18 lat odsetek ten wynosi 43,1 proc.
Dostępność do mieszkań największą barierą dla rodzicielstwa
64 proc. jest zadania, że lepszy dostęp do lokali mieszkalnych poprawiłby dzietność w Polsce. Odmiennego zdania jest 28 proc. badanych. Największy odsetek opowiadających się za tym, że lepszy dostęp do mieszkań dobrze wpłynie na demografię jest wśród respondentów mających dzieci do lat 18 - takie rozwiązanie popiera 73 proc. z nich.
64,7 proc. badanych zgadza się ze stwierdzeniem, że brak dzieci to efekt zmian społecznych i żadne działania państwa tego nie zatrzymają. Przeciwnego zdania jest 27,4 proc.
Badanie zostało przeprowadzone w dniach 27–28 maja 2025 roku na próbie 1000 dorosłych Polaków, metodą CATI/CAWI.
