Rewolucja demograficzna w Polsce
Z okazji Dnia Matki GUS przeanalizował najnowsze dane, by znaleźć odpowiedź na pytanie: kim jest współczesna polska mama?
Przekazał, że statystyczna kobieta, która została matką w Polsce w 2025 r., miała ponad 31 lat i była o pięć lat starsza niż 25 lat temu.
„Jeśli rodziła po raz pierwszy, była nieco młodsza i miała średnio niespełna 30 lat (najmłodsza 13 lat, a najstarsza 54 lata). O ile decydowała się na urodzenie drugiego dziecka, to zazwyczaj dwa lata po pierwszym porodzie” - czytamy.
Gigantyczny spadek urodzeń
Dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują bardzo wyraźny i długofalowy spadek liczby urodzeń w Polsce. W 1980 roku w kraju rodziło się niemal 700 tysięcy dzieci rocznie, co było charakterystyczne dla okresu wyżu demograficznego. Wówczas model rodziny był bardziej tradycyjny, a kobiety częściej rodziły w młodszym wieku i decydowały się na większą liczbę dzieci.
W kolejnych dekadach sytuacja demograficzna zaczęła się stopniowo zmieniać. Według najnowszych danych w 2025 roku liczba urodzeń spadła do nieco ponad 238 tysięcy. Oznacza to ponad trzykrotny spadek w porównaniu z 1980 rokiem. Taki poziom urodzeń jest jednym z najniższych w powojennej historii Polski i wskazuje na utrzymujący się trend niskiej dzietności.
Polskie matki nadal młodsze niż większość Europejek
GUS zauważył, że choć od wielu lat średni wiek rodzących rośnie, to Polki są wciąż jednymi z młodszych matek w Europie. Z kolei w 2024 r. najmłodszymi matkami były mieszkanki Bułgarii – rodząc dziecko miały średnio nieco ponad 28 lat. Najstarszymi był mieszkanki Irlandii - miały blisko 33 lata.
Z danych Urzędu wynika, że najwięcej kobiet urodziło dzieci w miastach województwa mazowieckiego. Najczęściej polska matka miała wykształcenie wyższe i była mężatką. Na powitanie swojego pierwszego potomka zdecydowała się w pierwszym roku małżeństwa.
Obywatelstwo matek rodzących w Polsce
GUS zwrócił uwagę, że choć zdecydowana większość kobiet rodzących w naszym kraju ma obywatelstwo polskie, „obraz macierzyństwa dopełniają cudzoziemki”. W tej grupie dominują obywatelki Ukrainy i Białorusi, których „nowonarodzone dzieci stanowiły w zeszłym roku 83 proc. wszystkich urodzeń wśród cudzoziemek mieszkających w Polsce”.
Podał, że najwięcej dzieci przychodzi na świat w lipcowe wtorki, a noworodek to nieco częściej chłopiec niż dziewczynka. Dziecko rodzi się zazwyczaj w 39. tygodniu ciąży.
Statystyczny noworodek
„Statystyczny maluch waży około 3,5 kg, choć różnice bywają bardzo duże. W 2025 r. na porodówkach powitano zarówno rekordzistę ważącego prawie 6 kg, jak i wyjątkowo drobne maleństwo o wadze zaledwie 350 g” - poinformował GUS.
Ponadto, ciąże pojedyncze stanowią zdecydowaną większość porodów, a wieloraczki to wciąż statystyczna rzadkość. „W całym 2025 r. jedynie 37 kobiet w całej Polsce zostało mamami trojaczków, a bliźnięta powitało na świecie niespełna 3 tysiące mam” - podał Urząd. Dodał, że bliźniaki ważą zazwyczaj o około kilograma mniej niż dzieci z pojedynczych ciąż.
Rewolucja w strukturze rodziny
„Prawdziwą rewolucję widać też w strukturze rodziny” - ocenił GUS. Jak czytamy, w 1980 r. dzieci pozamałżeńskie stanowiły 4,8 proc. ogółu żywych urodzeń. „Na przełomie wieków, w roku 2000, wskaźnik ten wzrósł do 12,1 proc., by w 2025 roku osiągnąć poziom 28,4 proc.”.
GUS zauważył jednak, że to wynik „nieco niższy niż w roku poprzednim (2024), kiedy to dzieci pozamałżeńskie stanowiły 28,9 proc. urodzeń”.
