Apostazja – na czym polega?
Apostazja to świadome, dobrowolne i publiczne wyrzeczenie się kontaktu z Kościołem. Całą procedurę opisuje „Dekret Ogólny Konferencji Episkopatu Polski w sprawie wystąpień z Kościoła oraz powrotu do wspólnoty Kościoła” z 19 lutego 2016 roku.
Zastąpił on poprzedni dokument Episkopatu z 2008 roku. Procedura apostazji została złagodzona. Między innymi nie potrzeba dwóch świadków ani dwóch wizyt na plebanii.
Dekret określa, kto może złożyć akt apostazji, by mógł być uznany za skuteczny. Oświadczenie woli o wystąpieniu z Kościoła musi być:
- wyrażone przez osobę pełnoletnią, zdolną do czynności prawnych, w sposób świadomy i wolny;
- złożone osobiście w formie pisemnej wobec proboszcza w swoim miejscu zamieszkania.
Co musi zawierać oświadczenie?
Dekret dokładnie określa też, co musi zostać zawarte w oświadczeniu woli o wystąpieniu z Kościoła. Wśród koniecznych punktów wymienia:
- dane personalne występującego;
- dane dotyczące daty i parafii chrztu (jeśli chrzest miał miejsce w innej parafii niż składane jest oświadczenie, powinno być dołączone świadectwo chrztu);
- w sposób niebudzący wątpliwości wyrażenie woli i motywacji podjęcia apostazji;
- zawarcie informacji o dobrowolności apostazji;
- własnoręczny podpis.
Oświadczenie, które zostało przesłane drogą pocztową, drogą elektroniczną lub złożone przed urzędnikiem cywilnym nie będzie miało skutków prawnych.
Jak wygląda procedura apostazji?
Wszystkie procedury z udziałem osoby chcącej dokonać apostazji odbywają się na tym samym spotkaniu z proboszczem. W pierwszej kolejności weryfikuje on tożsamość składającego oświadczenie woli.
W następnej kolejności proboszcz pyta, jakie są przyczyny decyzji składającego oświadczenie. Jest także zobowiązany do zachęcenia do zmiany zdania.
Podejmuje z miłością i roztropnością starania duszpasterskie, by zachęcić składającego oświadczenie woli do porzucenia jego zamiarów i obudzić wiarę zaszczepioną weń przez sakrament chrztu – wskazuje dekret.
Proboszcz następnie informuje o konsekwencjach prawnych złożonego oświadczenia woli, w tym o zaciąganej karze ekskomuniki latae sententiae. Jej skutkami kanonicznymi są m.in.:
- brak możliwości sprawowania i przyjmowania sakramentów oraz sprawowania sakramentaliów;
- zakaz ministerialnego udziału w obrzędach kultu (m.in. funkcji chrzestnego, świadka bierzmowania, świadka zawarcia małżeństwa);
- zakaz wykonywania urzędów posług i zadań w Kościele;
- zakaz przynależenia do publicznych stowarzyszeń, ruchów i organizacji kościelnych i katolickich;
- pozbawienie pogrzebu kościelnego.
W ostatniej kolejności proboszcz sprawdza czy pisemne oświadczenie woli zawiera wszystkie elementy, które powinno.
Czy ksiądz ma prawo odmówić apostazji?
Proboszcz ma obowiązek przyjąć akt apostazji, jeśli zostały spełnione warunki formalne określone w dekrecie KEP. Inne zachowanie jest niedopełnieniem obowiązków.
Po tym jak oświadczenie woli zostanie skutecznie złożone, proboszcz zachowuje oryginał oświadczenia woli w archiwum parafii i przesyła jego kopię oraz kopię świadectwa chrztu do kurii swojej diecezji.
