Projekt zakłada nowelizację ustawy z lipca 2018 r. wprowadzającej przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce (PSWiN). Zgodnie z propozycją, rozwiązanie przejściowe dotyczące naliczania odpisów na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych zostanie wydłużone z obecnie obowiązującego okresu 2019–2026 do 31 grudnia 2036 r.
Oznacza to, że uczelnie publiczne nadal będą naliczać odpis na ZFŚS w wysokości odpowiadającej kwocie obowiązującej w 2018 r. Jednocześnie, po uzgodnieniu ze związkami zawodowymi działającymi w uczelni, odpis będzie mógł zostać zwiększony do maksymalnie 6,5 proc. planowanych rocznych wynagrodzeń osobowych z poprzedniego roku.
Dlaczego resort nauki chce utrzymać obecne rozwiązania?
Jak wskazuje Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, uczelnie publiczne od dłuższego czasu apelowały o utrzymanie obowiązujących zasad naliczania ZFŚS. Powodem są rosnące koszty działalności oraz ryzyko znacznego wzrostu wydatków po odmrożeniu wysokości odpisów.
Według szacunków przygotowanych przez Konferencję Rektorów Akademickich Szkół Polskich (KRASP), powrót do standardowych zasad naliczania odpisów oznaczałby dla 88 akademickich uczelni publicznych dodatkowe wydatki wynoszące co najmniej 663 mln zł rocznie już od 2027 r. Resort podkreśla, że są to jedynie dane częściowe i nie obejmują wszystkich uczelni funkcjonujących w systemie szkolnictwa wyższego.
Uczelnie mierzą się z rosnącymi kosztami
W uzasadnieniu projektu wskazano, że sektor szkolnictwa wyższego nadal funkcjonuje w warunkach długotrwałej transformacji organizacyjnej, finansowej i demograficznej. Od wejścia w życie reformy PSWiN uczelnie muszą dostosowywać się do nowych zasad finansowania, ewaluacji działalności naukowej oraz zmian w polityce wynagrodzeń.
Dodatkowym obciążeniem były skutki pandemii COVID-19, wysoka inflacja, wzrost cen energii i usług, rosnąca presja płacowa oraz konieczność inwestowania w cyfryzację procesów dydaktycznych i administracyjnych. Coraz większe nakłady wymagają także infrastruktura badawcza i laboratoria, a część uczelni zmaga się ze spadkiem liczby studentów i rosnącą konkurencją międzynarodową.
MNiSW: chodzi o ochronę stabilności finansowej uczelni
Ministerstwo zwraca uwagę, że wynagrodzenia stanowią największą część budżetów uczelni publicznych. W takiej sytuacji automatyczny wzrost podstawy naliczania odpisów na ZFŚS oznaczałby kolejne znaczące obciążenia finansowe, bez jednoczesnego zwiększenia finansowania ze środków publicznych.
Resort podkreśla, że proponowane zmiany mają charakter stabilizujący i osłonowy. Ich celem jest zapewnienie uczelniom przewidywalnych kosztów funkcjonowania i większej stabilności finansowej w najbliższych latach.
Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?
Zgodnie z projektem, nowe przepisy mają zacząć obowiązywać 1 stycznia 2027 r. Jeśli nowelizacja zostanie przyjęta, zasady naliczania odpisu na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych dla pracowników uczelni publicznych pozostaną niezmienione aż do 31 grudnia 2036 r.
Źródło: PAP
