Subskrybuj nas na Youtube
Zapisz się na newsletter
- Komu przysługuje zasiłek wyrównawczy?
- Kiedy zasiłek wyrównawczy nie przysługuje?
- Wysokość zasiłku wyrównawczego
- Wypłata zasiłku wyrównawczego
- Zasiłek wyrównawczy: jakie dokumenty są potrzebne?
Zasady przyznawania zasiłku wyrównawczego określa ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Ustawa ta określa także zasady przyznawania zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku macierzyńskiego oraz zasiłku opiekuńczego.
Komu przysługuje zasiłek wyrównawczy?
Prawo do zasiłku wyrównawczego ma ubezpieczony pracownik o zmniejszonej sprawności do pracy, który:
- wykonuje pracę w zakładowym lub międzyzakładowym ośrodku rehabilitacji zawodowej, albo
- pracuje u pracodawcy na specjalnie dostosowanym stanowisku pracy, przeznaczonym do adaptacji lub przyuczenia do nowego zawodu.
Warunkiem jest, aby wynagrodzenie otrzymywane w czasie rehabilitacji było niższe od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia obliczanego według zasad stosowanych przy ustalaniu podstawy zasiłków chorobowych. O potrzebie przeprowadzenia rehabilitacji zawodowej decyduje lekarz orzecznik ZUS albo wojewódzki ośrodek medycyny pracy.
W przypadku, gdy konieczność poddania się rehabilitacji zawodowej została spowodowana wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową – zasiłek wyrównawczy przysługuje z ubezpieczenia wypadkowego. W innych przypadkach przysługuje z ubezpieczenia chorobowego.
Kiedy zasiłek wyrównawczy nie przysługuje?
Świadczenie nie przysługuje osobom, które mają prawo do:
- emerytury,
- renty z tytułu niezdolności do pracy,
- nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego.
Nie jest ono także wypłacane za okresy:
- niezdolności do pracy z powodu choroby,
- sprawowania opieki nad członkiem rodziny,
- pobierania zasiłku macierzyńskiego,
- innych nieobecności w pracy, za które pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia.
Nie przysługuje zasiłek wyrównawczy z ubezpieczenia wypadkowego także w następujących sytuacjach:
- jeśli wypadek zdarzył się wyłącznie z powodu celowego lub rażąco niedbałego naruszenia przepisów dotyczących bezpieczeństwa przez ubezpieczonego,
- jeśli ubezpieczony w znacznym stopniu przyczynił się do wypadku będąc pijanym lub pod wpływem narkotyków albo innych substancji odurzających,
- jeśli ubezpieczony bez ważnego powodu odmówił badania na obecność alkoholu, narkotyków lub innych substancji odurzających, albo w inny sposób uniemożliwił przeprowadzenie takiego badania.
Ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Art. 23. [Prawo do zasiłku wyrównawczego]
1. Zasiłek wyrównawczy przysługuje ubezpieczonemu będącemu pracownikiem ze zmniejszoną sprawnością do pracy, wykonującemu pracę:
1) w zakładowym lub międzyzakładowym ośrodku rehabilitacji zawodowej,
2) u pracodawcy na wyodrębnionym stanowisku pracy, dostosowanym do potrzeb adaptacji lub przyuczenia do określonej pracy,
jeżeli jego miesięczne wynagrodzenie osiągane podczas rehabilitacji jest niższe od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ustalonego w myśl art. 36-42.
2. O potrzebie przeprowadzenia rehabilitacji zawodowej orzeka wojewódzki ośrodek medycyny pracy lub lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
3. Zasiłek wyrównawczy przysługuje przez okres rehabilitacji zawodowej w warunkach, o których mowa w ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 4.
4. Prawo do zasiłku wyrównawczego ustaje:
1) z dniem zakończenia rehabilitacji zawodowej i przesunięcia do innej pracy, nie później jednak niż po 24 miesiącach od dnia, w którym ubezpieczony będący pracownikiem podjął rehabilitację;
2) jeżeli z uwagi na stan zdrowia ubezpieczonego będącego pracownikiem rehabilitacja zawodowa stała się niecelowa.
5. O okolicznościach, o których mowa w ust. 4 pkt 2, orzeka lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
6. Do orzeczeń lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, o których mowa w ust. 2 i 5, mają odpowiednie zastosowanie przepisy art. 18 ust. 4 i 5.
Ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Art. 25. [Wyłączenie prawa do zasiłku wyrównawczego]
1. Zasiłek wyrównawczy nie przysługuje ubezpieczonemu będącemu pracownikiem, uprawnionemu do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego.
2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do osoby, która ma ustalone prawo do emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin lub ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.
Wysokość zasiłku wyrównawczego
Zasiłek wyrównawczy stanowi różnicę między wcześniejszym wynagrodzeniem a wynagrodzeniem uzyskiwanym w czasie rehabilitacji zawodowej.
- Punktem odniesienia jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie z 12 miesięcy poprzedzających rozpoczęcie rehabilitacji.
- Od tej kwoty odejmuje się wynagrodzenie osiągnięte w okresie pracy w warunkach rehabilitacji.
Jeśli pracownik w danym miesiącu przepracował tylko jego część z usprawiedliwionych powodów, przeciętne wynagrodzenie pomniejsza się proporcjonalnie o dni nieobecności, a zasiłek oblicza się jako różnicę między tak ustaloną kwotą a faktycznym wynagrodzeniem.
Ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Art. 24. [Wysokość zasiłku wyrównawczego]
1. Zasiłek wyrównawczy stanowi różnicę między przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem ustalonym w myśl art. 36-42 a miesięcznym wynagrodzeniem osiągniętym za pracę w warunkach rehabilitacji zawodowej.
2. Jeżeli ubezpieczony będący pracownikiem przepracował tylko część miesiąca wskutek nieobecności w pracy z przyczyn usprawiedliwionych, zasiłek wyrównawczy za ten miesiąc przysługuje w wysokości różnicy między przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem ustalonym w myśl art. 36-42, zmniejszonym o jedną trzydziestą część za każdy dzień tej nieobecności, a wynagrodzeniem osiągniętym w tym miesiącu.
Wypłata zasiłku wyrównawczego
Roszczenie o wypłatę zasiłku przedawnia się po upływie 6 miesięcy od ostatniego dnia okresu, za który przysługuje zasiłek. Jeżeli wniosek o wypłatę zasiłku nie został złożony z przyczyn niezależnych od osoby uprawnionej, termin 6 miesięcy liczy się od dnia ustania przeszkody uniemożliwiającej zgłoszenie roszczenia. W przypadku wypłaty zasiłku przez ZUS, środki zostaną przekazane niezwłocznie, nie później niż 30 dni od dostarczenia wszystkich dokumentów niezbędnych do ustalenia prawa do świadczenia.
Ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Art. 67. [Przedawnienie roszczeń o wypłatę świadczeń]
1. Roszczenie o wypłatę zasiłku chorobowego, wyrównawczego, macierzyńskiego oraz opiekuńczego przedawnia się po upływie 6 miesięcy od ostatniego dnia okresu, za który zasiłek przysługuje.
2. (uchylony).
3. Jeżeli niezgłoszenie roszczenia o wypłatę zasiłku nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby uprawnionej, termin 6 miesięcy liczy się od dnia, w którym ustała przeszkoda uniemożliwiająca zgłoszenie roszczenia.
4. Jeżeli niewypłacanie zasiłku w całości lub w części było następstwem błędu płatnika składek, o którym mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1, albo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, roszczenie o wypłatę zasiłku przedawnia się po upływie 3 lat.
Zasiłek wyrównawczy: jakie dokumenty są potrzebne?
Aby otrzymać zasiłek wyrównawczy z ubezpieczenia chorobowego, należy złożyć wniosek na formularzu ZAS-55 oraz dołączyć:
- orzeczenie lekarza orzecznika ZUS lub lekarza wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy o potrzebie rehabilitacji zawodowej,
- zaświadczenie pracodawcy lub ośrodka rehabilitacji o okresie rehabilitacji zawodowej lub przyuczenia do pracy,
- zaświadczenie płatnika składek na formularzu Z-3,
- dokument potwierdzający wysokość wynagrodzenia osiąganego w czasie rehabilitacji.
Jeżeli zasiłek wyrównawczy ma być wypłacany z ubezpieczenia wypadkowego, oprócz powyższych dokumentów należy dołączyć także:
- protokół powypadkowy – jeśli rehabilitacja jest skutkiem wypadku przy pracy,
- decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej wydaną przez inspektora sanitarnego – jeśli rehabilitacja jest następstwem choroby zawodowej.
Decyzja ws. zasiłku wyrównawczego
Decyzję w sprawie zasiłku wyrównawczego wydaje odział ZUS. O w udanie tej decyzji może wystąpić płatnik składek, ubezpieczony, lub osoba, która została w imieniu ubezpieczanego uprawniona. Od decyzji można się odwołać do Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Termin na odwołanie się wnosi 1 miesiąc od dnia doręczenia decyzji. Odwołanie należy wnieść do oddziału ZUS na piśmie lub do protokołu sporządzonego przez ten oddział.
Jak długo można pobierać zasiłek wyrównawczy?
Zasiłek wyrównawczy przysługuje przez cały okres rehabilitacji zawodowej, jednak maksymalnie przez 24 miesiące od jej rozpoczęcia. Prawo do świadczenia wygasa wcześniej, jeżeli:
- rehabilitacja zawodowa zostanie zakończona i pracownik zostanie skierowany do innej pracy,
- lekarz orzecznik ZUS uzna, że dalsza rehabilitacja nie ma już uzasadnienia ze względu na stan zdrowia pracownika.
Ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
