Urlop ojcowski to dodatkowe uprawnienie przysługujące wyłącznie ojcu dziecka, niezależnie od tego, czy matka korzysta z urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego. Do niedawna 2-tygodniowy urlop ojcowski można było wykorzystać w ciągu 24 miesięcy po narodzinach dziecka. Teraz ten czas jest dużo krótszy.
Już tylko 12 miesięcy na wykorzystanie urlopu ojcowskiego
Nie zmienił się wymiar urlopu ojcowskiego: nadal ojcu dziecka przysługuje 14 dni kalendarzowych (2 tygodnie), które można wykorzystać w jednej lub maksymalnie dwóch częściach, z których każda trwa co najmniej 7 dni kalendarzowych.
Warto wiedzieć, że od kwietnia 2023 r. ojciec musi wykorzystać go do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia dziecka (wcześniej miał na to 24 miesiące od narodzin dziecka).
Do 25 kwietnia 2023 r. ojciec mógł wykorzystać urlop ojcowski:
- do ukończenia przez dziecko 24. miesiąca życia,
- a w przypadku przysposobienia: w ciągu 24 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia o przysposobieniu.
Od 26 kwietnia 2023 r. termin został skrócony do:
- 12 miesięcy od urodzenia dziecka,
- albo 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia o przysposobieniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 14. roku życia.
Warto o tym pamiętać: niewykorzystanie pełnopłatnego urlopu w terminie sprawi, że urlop przepadnie - nie będzie można wykorzystać go później. Choć większość ojców wykorzystuje go w pierwszych miesiącach życia dziecka, z tego rodzaju urlopu korzysta coraz mniej ojców. Choć coraz więcej ojców korzysta z urlopu rodzicielskiego, który jest płatny w 70 proc. podstawy wymiaru, maleje liczba tych, którzy korzystają z krótszego, 2-tygodniowego urlopu ojcowskiego.
Przykład
Warto wiedzieć, że oba te urlopy należą się ojcom i nie można przekazać ich na rzecz matki dziecka. Matce dziecka przysługuje urlop macierzyński oraz rodzicielski, każde z rodziców ma 9 tygodni nieprzenoszalnego urlopu rodzicielskiego.
Kto wypłaca zasiłek za urlop ojcowski?
Zasiłek macierzyński za czas trwania urlopu ojcowskiego wypłaca ZUS, jednak sam wniosek składa się u pracodawcy. Urlop ojcowski przysługuje pracownikowi, ale może z niego skorzystać również przedsiębiorca, o ile w terminie opłaca składki na ubezpieczenie chorobowe.
Urlop ojcowski jest udzielany na wniosek pracownika: wniosek należy złożyć nie później niż 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu, o ile wymogi formalne zostaną spełnione, pracodawca nie może odmówić udzielenia urlopu. Do wniosku dołącza się odpis skrócony aktu urodzenia dziecka (lub kopię prawomocnego postanowienia sądu o przysposobieniu dziecka) oraz oświadczenie o tym, że do tej pory (w związku z narodzinami konkretnego dziecka) ojciec nie korzystał z urlopu (lub skorzystał z części urlopu).
Za czas urlopu ojcowskiego przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru zasiłku. W przypadku pracownika podstawę tę stanowi zazwyczaj przeciętne miesięczne wynagrodzenie z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu, pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika.
W praktyce oznacza to, że kwota otrzymana podczas urlopu ojcowskiego może nie być identyczna z dotychczasowym wynagrodzeniem „na rękę”. Choć zasiłek wynosi 100 proc. podstawy wymiaru, nie oznacza to automatycznie wypłaty w wysokości 100 proc. wcześniejszego wynagrodzenia netto.
