Statystyki ZUS pokazują, że coraz więcej ojców korzysta ze swojej, nieprzenoszalnej części urlopu rodzicielskiego. Tylko w 2025 roku prawie 57 tysięcy ojców skorzystało z urlopu rodzicielskiego. Niewykorzystany urlop przepada, nie można przekazać go matce dziecka.
Ile wynosi zasiłek dla ojca na urlopie rodzicielskim? Czy 9 tygodni urlopu można wybrać w częściach? Wyjaśniamy.
Urlop rodzicielski i ojcowski - różnice
Urlop rodzicielski to nie to samo co urlop ojcowski. Ten pierwszy - po nowelizacji Kodeksu Pracy w kwietniu 2023 roku - jako wyłączny urlop dla ojca dziecka przysługuje ojcu w wymiarze 9 tygodni (nie można ich przekazać matce dziecka). W przeciwieństwie do urlopu ojcowskiego, który jest płatny w 100 proc. podstawy wymiaru, za urlop rodzicielski przysługuje zasiłek w wysokości 70 proc. podstawy wymiaru. Można jednak skorzystać z niego w późniejszym terminie, nawet w 6. roku życia dziecka.
Urlop ojcowski należy wykorzystać w jednej części lub maksymalnie w dwóch częściach (każda musi trwać tydzień). Po zmianach z urlopu ojcowskiego można skorzystać wyłącznie w 1. roku życia dziecka, czyli do ukończenia przez nie 12 miesięcy (wcześniej: do 24 miesięcy). Wniosek wystarczy złożyć 7 dni przed początkiem wolnego.
Za to urlop rodzicielski w wymiarze 9 tygodni, przeznaczonych wyłącznie dla ojca dziecka, może być wykorzystany w maksymalnie pięciu częściach. Każda z nich powinna zostać poprzedzona złożeniem wniosku w terminie co najmniej 21 dni przed początkiem wolnego.
Co jeszcze różni oba rodzaje urlopów? Więcej informacji przedstawiamy w tabeli:
Kryterium | Urlop ojcowski | Wyłączny urlop rodzicielski dla ojca |
|---|---|---|
Wymiar urlopu | 2 tygodnie | 9 tygodni |
Do kiedy można wykorzystać? | do ukończenia przez dziecko 12. miesięcy | do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat |
Wysokość zasiłku | 100 proc. podstawy wymiaru | 70 proc. podstawy wymiaru |
Na ile części można dzielić | maksymalnie na dwie części | maksymalnie na pięć części |
Cel urlopu | ma umożliwić ojcu nawiązanie i wzmocnienie więzi z nowo narodzonym dzieckiem oraz aktywne uczestnictwo w opiece nad nim już w pierwszych miesiącach życia | zachęcenie mężczyzn do większego udziału w wychowywaniu dzieci oraz bardziej równomiernego podziału obowiązków opiekuńczych między rodzicami |
Czy pracodawca może odmówić udzielenia urlopu? | Nie, o ile tylko wniosek zostanie złożony 7 dni przed terminem | Nie, o ile tylko wniosek zostanie złożony 21 dni przed terminem |
Od kiedy ojciec ma własną część urlopu rodzicielskiego?
Od 26 kwietnia 2023 r. obowiązują przepisy wdrażające unijną dyrektywę work-life balance. To właśnie wtedy wprowadzono zasadę, że każdy rodzic ma własne, nieprzenoszalne 9 tygodni urlopu rodzicielskiego.
Ważne
9 tygodni urlopu rodzicielskiego dla ojca nie jest „dodatkiem” do 41 tygodni. To część wspólnej puli, ale zarezerwowana wyłącznie dla ojca. Jeśli jej nie wykorzysta, przepada i matka nie może jej przejąć.
Oznacza to, że jeśli ojciec nie wykorzysta swojej części urlopu rodzicielskiego, przepada ona i nie może zostać przekazana matce. Urlop rodzicielski dla ojca służy sprawowaniu osobistej opieki nad dzieckiem i ułatwieniu rodzicom godzenia życia rodzinnego z zawodowym.
Kodeks pracy wyraźnie stanowi, że z urlopu rodzicielskiego mogą jednocześnie korzystać oboje rodzice. Trzeba jednak pamiętać, że wspólnie „zużywają” wtedy pulę przysługujących tygodni.
Absolwentka filologii polskiej i studiów z zakresu samorządu terytorialnego i polityki regionalnej na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się tematyką społeczną, zdrowotną oraz zagadnieniami związanymi z zabezpieczeniem społecznym i świadczeniami dla rodzin, seniorów oraz osób bezrobotnych. W przeszłości związana z wydawnictwami Edipresse Polska i ZPR Media. W swojej pracy koncentruje się na wyjaśnianiu przepisów w przystępny sposób. Zainteresowana reportażem społecznym i tematyką feministyczną.