Nie każdy, kto korzysta z publicznej opieki zdrowotnej, finansuje ją w taki sam sposób. W wielu przypadkach składkę pokrywa budżet państwa albo inne instytucje, a część osób korzysta ze zwolnień przewidzianych w przepisach.
Kto nie płaci składki zdrowotnej w 2026 roku? Pełna lista ponad 20 grup
Choć składka zdrowotna pozostaje podstawowym źródłem finansowania Narodowego Funduszu Zdrowia, obowiązek jej opłacania nie dotyczy wszystkich. Według analiz ekspertów związanych z Think Tankiem SGH składki finansuje około 72 proc. społeczeństwa, co oznacza, że niemal 28 proc. Polaków ich nie opłaca. To nawet 10 mln osób. Do grup korzystających ze zwolnień lub szczególnych zasad należą m.in.:
- dzieci do 18. roku życia,
- studenci i doktoranci, którzy nie podlegają ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zatrudnienia,
- osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym zgłoszone do ubezpieczenia,
- osoby pobierające zasiłek macierzyński,
- bezrobotni,
- osoby bezdomne objęte odpowiednimi programami,
- osadzeni w zakładach karnych,
- kombatanci oraz osoby represjonowane,
- żołnierze zasadniczej służby wojskowej i WOT,
- posiadacze Karty Polaka oraz repatrianci spełniający ustawowe warunki.
Każda z tych grup korzysta z odmiennych zasad wynikających z przepisów. W części przypadków składka nie jest pobierana, w innych finansuje ją państwo lub odpowiednia instytucja.
Za kogo państwo opłaca składkę zdrowotną? Lista osób objętych preferencjami
Lista uprzywilejowanych nie kończy się na osobach całkowicie zwolnionych z obowiązku opłacania składki. Przepisy przewidują także sytuacje, w których koszt ubezpieczenia przejmuje budżet państwa lub inny podmiot. Dotyczy to między innymi:
- funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej i SOP,
- osób pobierających świadczenia z pomocy społecznej,
- opiekunów pobierających świadczenie pielęgnacyjne lub zasiłek dla opiekuna,
- osób korzystających z urlopu wychowawczego,
- niań i osób sprawujących osobistą opiekę nad dzieckiem,
- duchownych, których składki finansowane są za pośrednictwem Funduszu Kościelnego,
- rolników posiadających gospodarstwa do 6 ha przeliczeniowych, za których składkę opłaca KRUS.
Dzięki takim rozwiązaniom osoby należące do tych grup zachowują prawo do świadczeń finansowanych przez NFZ, mimo że nie odprowadzają składki bezpośrednio z własnych dochodów.
Czy osoby zwolnione naprawdę oszczędzają na składce zdrowotnej? Wyjaśniamy zasady
To jedno z najczęściej zadawanych pytań. Nie da się jednak wskazać jednej kwoty, która odpowiadałaby wszystkim osobom zwolnionym z obowiązku opłacania składki. Przyczyna jest prosta. Część osób, takich jak dzieci czy bezrobotni, nie osiąga dochodów stanowiących podstawę naliczania składki. Z kolei rolnicy, duchowni czy osoby korzystające z urlopu wychowawczego zachowują ubezpieczenie zdrowotne, ponieważ koszt finansowania przejmuje inny podmiot. Można więc powiedzieć, że osoby objęte zwolnieniami nie ponoszą bezpośredniego miesięcznego wydatku na składkę zdrowotną, jednak mechanizm finansowania różni się w zależności od grupy.
Czy lista osób zwolnionych ze składki zdrowotnej się zmieni? Ministerstwo zapowiada przegląd przepisów
Rosnąca liczba wyjątków od zasady powszechnego finansowania ochrony zdrowia budzi dyskusję wśród ekonomistów i ekspertów ochrony zdrowia. Autorzy analiz przygotowanych przez Think Tank SGH zwracają uwagę, że obecny model prowadzi do znaczących różnic w obciążeniach poszczególnych grup społecznych. Ich zdaniem fundamentem systemu powinno pozostać solidarne finansowanie świadczeń zdrowotnych.
Podobne stanowisko pojawia się również w Ministerstwie Zdrowia. Resort zapowiedział przegląd katalogu grup uprzywilejowanych. Wśród analizowanych rozwiązań znajduje się m.in. większy udział budżetu państwa w finansowaniu tych zwolnień. Na razie nie zapadły jednak decyzje oznaczające likwidację obowiązujących preferencji.
Składka zdrowotna w Polsce. Dlaczego zwolnienia budzą coraz więcej pytań?
Dla większości pracowników i przedsiębiorców składka zdrowotna stanowi stały element miesięcznych obciążeń. Informacja, że około 10 mln osób korzysta z odmiennych zasad finansowania, wywołuje pytania o sprawiedliwość systemu i jego przyszłość. Jednocześnie warto pamiętać, że wiele zwolnień ma charakter społeczny. Dotyczą osób, które nie osiągają własnych dochodów, wychowują dzieci, korzystają z pomocy społecznej albo wykonują służbę publiczną. Dlatego każda ewentualna zmiana wymagałaby wyważenia interesów finansów publicznych i bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli.
Najczęstsze pytania o składkę zdrowotną i zwolnienia z jej opłacania
Czy dzieci płacą składkę zdrowotną?
Nie. Korzystają ze świadczeń zdrowotnych na zasadach określonych w przepisach.
Czy studenci są zwolnieni ze składki zdrowotnej?
Tak, jeżeli nie podlegają ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu pracy lub innego obowiązkowego ubezpieczenia.
Czy rolnicy płacą składkę zdrowotną?
Rolnicy posiadający gospodarstwa do 6 ha przeliczeniowych mają składkę finansowaną przez KRUS zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Czy rząd planuje zmienić listę osób zwolnionych?
Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało analizę obecnego systemu, jednak dotychczas nie przedstawiono przepisów znoszących obowiązujące zwolnienia.
Podstawa prawna i źródła
- ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z późn. zm.),
- ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z późn. zm.),
- dane Ministerstwa Zdrowia oraz analizy Think Tank SGH dotyczące finansowania ochrony zdrowia.
Redaktorka portalu internetowego gazetaprawna.pl. Absolwentka filologii polskiej oraz pedagogiki. Psychodietetyczka oraz psychoterapeutka w trakcie szkolenia. Przez kilka lat pracowała jako dziennikarka medyczna. Pasjonatka tematów z zakresu medycyny, a zwłaszcza zdrowia psychicznego.