statystyki

Ćwierćwiecze demokracji pozbawiło ludzi wstydu. Jeśli w Europie wybuchnie wojna, nikt jej nie wygra

11 sierpnia 2016, 21:33 | Aktualizacja: 12.08.2016, 11:16
Źródło:Dziennik Gazeta Prawna
Anda Rottenberg, Fot. Maksymilian Rigamonti

Anda Rottenberg, Fot. Maksymilian Rigamontiźródło: DGP

Jest taka społecznie zakodowana zasada, że jak się zaczyna mówić o wojnie, to ona będzie - z Andą Rottenberg rozmawia Magdalena Rigamonti.

Reklama

Reklama

Magdalena Rigamonti: Będzie wojna?

Anda Rottenberg: Jest taka społecznie zakodowana zasada, że jak się zaczyna mówić o wojnie, to ona będzie. Jestem za stara na to, żeby gdzieś uciekać, szukać szczęścia w Nowej Zelandii czy Vancouver. Spędziłam ostatnie 10 miesięcy w Berlinie, w Instytucie Studiów Zaawansowanych, w międzynarodowym towarzystwie. Rozmawialiśmy, gdzie się schronimy, kiedy już ta wojna wybuchnie. Jedni mówili, że uciekną tam, inni że gdzie indziej, ktoś też powiedział, że był taki Brytyjczyk, który czuł nadciągającą wojnę i kupił sobie wyspę na Pacyfiku, żeby spokojnie przeczekać – była to jedna z Wysp Midway, gdzie w 1942 r. rozegrała się legendarna bitwa. Więc po co się wygłupiać? Zostaję, nigdzie nie uciekam. Ale sporo wiem, zajmuję się sztuką wobec wojny, siłą rzeczy czytam dużo książek, które analizują różne sprawy związane z tym, czym jest wojna. Na początku pobytu w Berlinie powiedziałam jednej profesorce prawa, że może należy spojrzeć wstecz, nie 20, nie 70, lecz 1500 lat, kiedy zaczęła się kształtować cywilizacja Europy. Szły ludy ze Wschodu, aż doszły i podbiły Rzym, bogaty, zepsuty, taki jak dzisiejsza Europa. Patrzyła na mnie, jakbym zwariowała. A ja wiem, że nie zatrzyma się ludzi chcących znaleźć sobie miejsce do życia.

Teraz mówi pani o uchodźcach i imigrantach?

To jest konsekwencja. Jeśli w Europie wybuchnie wojna, to nikt jej nie wygra. Od jakiegoś czasu mam takie myślenie, może to natręctwo, ale jadę na rowerze, widzę, jak jest ładnie, jak się fajnie zrobiło, jak dobrze wyglądają ulice, ile to wysiłku kosztowało przez te 70 lat od wojny i że to się wszystko zmarnuje. W jeden dzień się zmarnuje. Tu za moim oknem rośnie klon, sięga II piętra, ja jestem na IV. I nie wiem, czy doczekam aż urośnie. Pytała pani o wojnę. Na naszych obszarach wojny nie było przez ponad 80 lat. Otwieraliśmy się na innych, globalizowaliśmy, byliśmy jedną wielką, zhumanizowaną rodziną, teraz pochylamy się nad katowanymi zwierzętami i nawet karzemy ludzi za to, że biją psy. Staliśmy się wydelikaceni i wrażliwi... A tak naprawdę to taki cienki, kulturowy lukier. Już widać, że nie jesteśmy żadną rodziną i wszyscy nagle zaczęliśmy się czuć zagrożeni. Okazuje się, że trzecie pokolenie, a właściwie prawie czwarte, które II wojnę światową traktuje tak samo, jak np. wojnę napoleońską, nie wie, jak ma skanalizować swoją frustrację, więc gloryfikuje wojnę. I wcale nie mówię tylko o Polsce, bo radykalizują się narodowo wszystkie kraje. U nas to ćwierćwiecze demokracji pozbawiło ludzi wstydu. Już nikt się nie wstydzi, że ma ciasne myślenie, że jest niewyedukowany, że jest nacjonalistą, a wręcz przeciwnie, mówi o tym głośno. A mówi o tym głośno, bo jest na to przyzwolenie ze strony władzy. Oczywiście można przymknąć oczy i zachowywać się tak, jakby tego nie było. Jednak jak się troszeczkę zna historię, to widzi się analogie... Niemcy co prawda się zdenazyfikowali, każde kolejne pokolenie jest uczone tego, jak zły był nazizm, uczone jest życia w tolerancji, ale dotyczy to przede wszystkim zachodnich landów.

>>> Polecamy: "Był raj, jest śmietnisko". Jak wyglądają Niemcy po fali uchodźców?

Tak jest zdenazyfikowane, że traktuje nazizm jako coś abstrakcyjnego, co nie dotyczy ich kraju, dziadków i pradziadków.

To prawda. Ale w nowych landach działają ruchy neofaszystowskie, silna jest Pegida. Lecz ruchy nacjonalistyczne, faszystowskie obserwuje się w całej Europie i nikt im nie stawia tamy. Nikt.

Elity powinny.

Ja bardzo przepraszam, to znaczy, co my mamy zrobić?

Coś, a nie tylko ględzić.

Ależ nie ględzimy. Marsze KOD-u są co prawda beznadziejne, nie widzę światełka w tunelu, ale też nie wypada nie pójść, bo nie ma alternatywy. Chciałabym usłyszeć jakąś pozytywną ofertę, ale nie słyszę. Za to wszyscy słyszymy, że w Polsce jest demokratycznie legalnie wybrany rząd i może robić co chce. Hitler też został demokratycznie wybrany, tylko że zaraz potem wprowadził dyktaturę.

Porównuje pani Jarosława Kaczyńskiego do Hitlera?

Nie, mówię o mechanizmach. W Turcji mamy Erdogana, który po jakimś nieznanym nikomu ze szczegółów puczu wprowadził daleko posunięte restrykcje. W Austrii demokratyczne wybory może wygrać nacjonalista. W Rosji odezwała się imperialna duma narodowa. I o czym pani myśli, mówiąc, żeby grupa kilkuset osób w Polsce coś zrobiła, a nie tylko ględziła? Każdy intelektualista, artysta i twórca ma ego jak stąd do wieczności.

Cała rozmowa w piątkowym wydaniu Magazynu Dziennika Gazety Prawnej

ANDA ROTTENBERG - historyk sztuki, krytyk, publicystka. W latach 1993–2001 dyrektor Państwowej Galerii Sztuki Zachęta w Warszawie

Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy INFOR Biznes. Zapoznaj się z regulaminem i kup licencję

Reklama

Reklama

  • R.(2016-08-12 09:48) Odpowiedz 1279

    Och, to takie straszne, że neonaziści spacerują sobie legalnie, jakież to straszne zagrożenie. Tylko, że to nie ci straszni neonaziści wjeżdżają w ludzi ciężąrówkami, wysadzają się albo rąbią siekierami niewinnych ludzi. Ta pani ma rację, w istocie Europa jest zagrożona. Nie przez neonazistów, tylko przez bezsensowną i krrótkowzroczną politykę multi-kulti. Radykalizujące się nastroje w Europie, to nie jest powód a skutek działań tej pseudo elity. Ludzie mają już dość tego kłamliwego bełkotu o tolerancji i szacunku. Na szacunek to sobie trzeba zasłużyć.

    Pokaż odpowiedzi (5)
  • Łukasz(2016-08-12 08:06) Odpowiedz 10316

    Co do tego że szykuje się coś bardzo złego to ma kobieta rację, ale mówienie, że to przez nacjonalizację to lewacka ślepota. Nacjonalizacja jest próbą obrony społęczeństw przed skutkami tych idiotyzmów z których słynie lewica.

  • Patriot(2016-08-12 11:33) Odpowiedz 936

    Próba wpędzenia w poczucie winy, celowe nieoddzielanie nacjonalizmu od patriotyzmu, a jeszcze lepiej pomieszanie go z faszyzmem. Ohydne.

  • Eltor(2016-08-12 13:24) Odpowiedz 895

    "Już nikt się nie wstydzi, że (...) jest nacjonalistą, a wręcz przeciwnie, mówi o tym głośno" A czego tu się wstydzić? Proszę sprawdzić w słowniku "nacjonalizm «postawa i ideologia uznająca interes własnego narodu za wartość najwyższą» " No to faktycznie, straszna sprawa uznawać interes własnego narodu za wartość najwyższą. W państwie takim jak Polska, jednolitym narodowo, pojęcie nacjonalizmu i patriotyzmu są w zasadzie tożsame. W przypadku państw, gdzie takiej jednolitości nie ma, pojęcia te mają nieco inny zakres znaczeniowy, ale jak wspomniałem, u nas nie. Więc cóż za wstyd być patriotą? A i myślenie w kategoriach przedkładania interesu własnego narodu ponad interesy innych, jest na dłuższą metę tym, co pozwala przetrwać. Myślenie odwrotne na dłuższą metę zabija i widać to było w histoii kilkukrotnie, a dziś pewne państwa zachodu też wkroczyły na tą ścieżkę samounicestwienia. Budząca się świadomość narodowa w wielu krajach to po prostu odruch obronny, instynkt samozachowawczy.

  • Passenger(2016-08-11 22:37) Odpowiedz 7763

    pseudointelektualna, lewacka papka - szkoda czasu na czytanie

  • realista(2016-08-12 09:22) Odpowiedz 7611

    Jak zwykle naciskanie na kompleksy Polaków, otóż nasi przodkowie nigdy na nikogo nie napadali więc nie obawiałbym się nacjonalizacji polskiego narodu, a wręcz perzeviwnie. Pani mądra autorka, ilu już Pani zaprosiła arabów do swojego domu...?

    Pokaż odpowiedzi (1)
  • nsg(2016-08-12 01:54) Odpowiedz 6715

    Demokracja w Polsce od ćwierćwiecza? Przecież III RP to PRL-bis.

  • nacjonalista(2016-08-12 12:30) Odpowiedz 505

    powyższa rozmowa z jakąś lewaczką z Berlina pokazuje poziom zidiocenia zachodu. Ta "cywilizacja" runie szybciej niż nam się wszystkim zdaje. Za dużo poprawności politycznej, za mało trzeźwego myślenia i racjonalnego patrzenia na świat.

  • lewackanadziejanarodu(2016-08-12 00:56) Odpowiedz 3215

    "Nawet karzemy ludzi za to, że biją psy" - nie wiem, co to ma do rzeczy i nie wiem, jakie "nawet". To strasznie głupi przykład rzekomego rozdelikacenia w naszym społeczeństwie. Poza tym krótko. Właściwie to wystarczyłby sam tytuł i jedno rozwijające zdanie.

  • gender(2016-08-12 00:08) Odpowiedz 1621

    A co Ty mądry inaczej masz do powiedzenia? Przypuszczam, że nic.

  • Andzik(2016-08-12 13:19) Odpowiedz 103

    Jak Anda pokaże na swojej wystawie palący się Koran, a obok karykaturę Mahometa to będzie wojna. Taka wystawka to dla niej norma.

  • Filip(2016-08-13 02:07) Odpowiedz 82

    Ta pani sama sobie zaprzecza. Najpierw mówi: "(...)Na początku pobytu w Berlinie powiedziałam jednej profesorce prawa, że może należy spojrzeć wstecz, nie 20, nie 70, lecz 1500 lat, kiedy zaczęła się kształtować cywilizacja Europy. Szły ludy ze Wschodu, aż doszły i podbiły Rzym, bogaty, zepsuty, taki jak dzisiejsza Europa.(...) " - następnie podkreśla, że największym zagrożeniem są ...nacjonaliści, którzy jako jedni z nielicznych chcą powstrzymać współczesną inwazję "ludów ze Wschodu"... Nie, nie jestem nacjonalistą, ba, nawet uważam się za socjaldemokratę(co prawda nieutopijnego), ale w kwestii świata islamu jestem całkowicie wolny od lewackich złudzeń...

  • Wyniszczenko(2016-08-13 02:19) Odpowiedz 72

    ROTTENBERG - czy to aby nie bliskowschodnie nazwisko?

  • w(2016-08-13 02:27) Odpowiedz 61

    " Hitler też został demokratycznie wybrany, tylko że zaraz potem wprowadził dyktaturę. Porównuje pani Jarosława Kaczyńskiego do Hitlera? Nie, mówię o mechanizmach. " ... proszę .....

  • erudyta(2016-08-14 16:09) Odpowiedz 21

    Diagnoza z gruntu błędna, bo jednostronna. Ta pani zapomniała o radzie znanej z literatury by zanim zabierze się za usuwanie źdźbła z oka bliźniego, najpierw usunęła belkę z własnego.

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Polecamy

Wiadomości branżowe

Tylko na Forsal.pl

Infografiki, wykresy, mapy

Opinie

Najnowsze galerie>>

wszystkie »

Finansopedia forsal.pl

popularnenajnowsze