"Ministrowie poparli nowy kodeks postępowania do ewentualnego przyjęcia na spotkaniu ASEAN-Chiny 6 sierpnia" - poinformował w sobotę rzecznik filipińskiego MSZ Robespierre Bolivar po spotkaniu ministerialnym Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN) w Manili. "To szkic, który pozwoli usystematyzować dalsze rozmowy" - dodał.
Obserwatorzy podkreślają, że pierwszy raz od kilku lat przedstawiciele państw ASEAN są bliscy przyjęcia wspólnego zestawu reguł obowiązujących dla wszystkich w kontaktach z Chinami na Morzu Południowochińskim.
Serwis The Diplomat w sobotniej analizie dotyczącej tego spornego regionu nazywa obecną sytuację "kontynuacją ćwierćwiecza +zgody na niezgadzanie się+ pomiędzy ASEAN a Chinami". Przypomina, że próby wprowadzenia w życie podobnych deklaracji sięgają 1992 r., gdy przyjęto pierwszy kodeks postępowania, który został wówczas zignorowany przez Pekin. Kolejna próba po następnych kilku latach starań uzyskała formę niewiążącej obie strony Deklaracji Postępowania w 2002 r. Według serwisu obecna forma nowego zestawu wytycznych dla Pekinu i wspólnoty ASEAN również zasługuje na miano nieporozumienia, ponieważ pomimo 15 lat pracy nie jest narzędziem umożliwiającym wyegzekwowanie od Chin postępowania zgodnego z międzynarodowymi zasadami.
W krytycznym tonie o przyjętej wstępnej wersji porozumienia wypowiada się także japońska agencja Kyodo, która ocenia, że dokument w tym kształcie nie jest instrumentem pozwalającym rozstrzygać spory terytorialne i kwestie morskich stref wpływów. Co więcej, Filipiny mają zamiar wydać w następnym tygodniu osobne oświadczenie sugerujące, iż nie życzą sobie dalszych ingerencji USA w spory terytorialne na Morzu Południowochińskim. Taki dokument miałby ujrzeć światło dzienne po obradach Forum Regionalnego ASEAN (ARF), które odbędzie się także w Manili bezpośrednio po spotkaniu ministrów spraw zagranicznych ASEAN-u. W ramach ARF do przedstawicieli państw ASEAN-u dołączą Chiny, Japonia, Korea Południowa, Rosja i USA.
Na sobotnim spotkaniu w Manili szefowie MSZ ASEAN-u wyrazili także głęboki niepokój odnośnie do narastającego napięcia związanego z niedawnymi dwiema próbami północnokoreańskich międzykontynentalnych pocisków balistycznych. Wydano w tej sprawie oddzielnie oświadczenie krytykujące program rakietowych i nuklearnych zbrojeń Pjongjangu.
Z Pekinu Rafał Tomański (PAP)
